I ACa 1278/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa J. N. i K. N. przeciwko Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego oraz zapłatę nienależnie pobranych rat. Powodowie argumentowali, że umowa naruszała art. 353¹ k.c. i art. 69 prawa bankowego poprzez zastosowanie niedozwolonych klauzul walutowych, jednostronne ustalanie kursów walut przez bank oraz naruszenie obowiązków informacyjnych wynikających z Dyrektywy 93/13/EWG. Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2022 r. ustalił nieważność umowy kredytu i zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 249 796,14 zł wraz z odsetkami, obciążając pozwanego kosztami postępowania. Pozwany bank zaskarżył wyrok w części uwzględniającej powództwo i rozstrzygającej o kosztach, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, rozpoznając apelację, oddalił ją, uznając za bezzasadną. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, w szczególności dotyczące braku indywidualnego uzgodnienia klauzuli walutowej i naruszenia obowiązków informacyjnych. Sąd odrzucił zarzut nieważności umowy z powodu braku essentialia negotii, wskazując, że problemem były klauzule abuzywne. Podkreślono, że klauzule te, uznane za niedozwolone przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, skutkują bezskutecznością umowy, a nie jej nieważnością ex tunc na podstawie art. 58 § 1 kc. Sąd Apelacyjny uznał, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych umowa nie może dalej istnieć jako pozbawiona istotnego elementu, co prowadzi do jej nieważności w rozumieniu art. 385¹ § 1 kc. Odrzucono również zarzut przedawnienia, wskazując, że bieg terminu rozpoczął się od daty złożenia przez powodów reklamacji z dnia 27 listopada 2020 r. Zarzut prawa zatrzymania podniesiony przez pozwanego na etapie apelacji również został uznany za bezzasadny w świetle orzecznictwa TSUE i SN. Ostatecznie apelacja pozwanego została oddalona, a pozwany został obciążony kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytowych z klauzulami abuzywnymi, obowiązki informacyjne banków, zarzut prawa zatrzymania.
Dotyczy umów kredytowych indeksowanych do walut obcych z klauzulami podobnymi do analizowanych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu hipotecznego zawierająca klauzule indeksacyjne oparte na kursach walut ustalanych jednostronnie przez bank jest nieważna z powodu abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu hipotecznego zawierająca klauzule indeksacyjne oparte na kursach walut ustalanych jednostronnie przez bank, bez obiektywnych mierników, jest nieważna z powodu abuzywności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule walutowe, które nie określają w sposób przewidywalny wysokości zobowiązania kredytobiorcy i pozwalają bankowi na jednostronne ustalanie kursów, są niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 kc. Ich eliminacja prowadzi do nieważności umowy, gdyż pozbawiają ją istotnego elementu konstrukcyjnego.
Czy bank dopełnił obowiązków informacyjnych wobec konsumenta w zakresie ryzyka związanego z kredytem indeksowanym do waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie dopełnił wymaganych obowiązków informacyjnych, przedstawiając ryzyko w sposób niewystarczający i niejednoznaczny.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że bank nie wykazał, iż w sposób jednoznaczny i zrozumiały przedstawił konsumentom ryzyko związane z kredytem indeksowanym do waluty obcej, w tym potencjalne konsekwencje ekonomiczne i historyczne wahania kursów. Standardowe oświadczenia o zapoznaniu się z ryzykiem nie były wystarczające.
Czy zarzut prawa zatrzymania podniesiony przez bank na etapie postępowania apelacyjnego jest zasadny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut prawa zatrzymania jest bezzasadny.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, zgodnie z którym prawo zatrzymania nie może być podniesione przez bank w celu udaremnienia dochodzenia przez konsumenta zwrotu świadczeń nienależnie uiszczonych z tytułu umowy zawierającej klauzule abuzywne.
Czy roszczenie o zwrot nienależnie pobranych rat uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy, a bieg jego przedawnienia rozpoczął się od momentu, gdy konsument wyraził sprzeciw wobec klauzul abuzywnych w umowie (reklamacja z 27 listopada 2020 r.), co nastąpiło przed wniesieniem pozwu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. N. | osoba_fizyczna | powód |
| K. N. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która może być ograniczona przez zasady współżycia społecznego i właściwości stosunku prawnego.
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Postanowienie umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostało indywidualnie uzgodnione, nie kształtuje praw i obowiązków strony – konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, jest niedozwolone i nie wiąże konsumenta.
pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony środki pieniężne i zobowiązuje się do ich zwrotu wraz z odsetkami w ustalonych terminach.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny przewiduje inny skutek, w szczególności możliwość unieważnienia czynności.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnych wzbogaceniach stosuje się w zakresie odpowiedzialności za nienależne świadczenie.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 479 § 43
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok wydany w sprawie o uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone ma skutek wobec wszystkich, którzy zawarli umowę na podstawie tego wzorca.
k.p.c. art. 479 § 45
Kodeks postępowania cywilnego
Prezes UOKiK prowadzi rejestr niedozwolonych postanowień wzorców umowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedozwolony charakter klauzul walutowych w umowie kredytu hipotecznego. • Naruszenie przez bank obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. • Nieważność umowy kredytu w związku z abuzywnością klauzul. • Brak przedawnienia roszczeń powodów. • Bezzasadność zarzutu prawa zatrzymania podniesionego przez bank.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego przez sąd pierwszej instancji. • Zarzut niewłaściwej oceny materiału dowodowego. • Zarzut przedawnienia roszczeń. • Zarzut prawa zatrzymania.
Godne uwagi sformułowania
nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich • klauzule abuzywne • obowiązek informacyjny • nieważność umowy • prawo zatrzymania • zwrot nienależnego świadczenia
Skład orzekający
Bogdan Wysocki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytowych z klauzulami abuzywnymi, obowiązki informacyjne banków, zarzut prawa zatrzymania."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytowych indeksowanych do walut obcych z klauzulami podobnymi do analizowanych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Bank przegrał sprawę o kredyt frankowy – sąd potwierdził nieważność umowy z powodu abuzywnych klauzul!”
Dane finansowe
WPS: 249 796,14 PLN
nienależnie pobrane raty: 249 796,14 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 8100 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.