Orzeczenie · 2022-06-21

I ACA 111/22Abuzywne klauzule kredytu CHF prawo zatrzymania

Sąd

Sąd Apelacyjny w Katowicach

Miejsce

Katowice

Data

2022-06-21

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt CHFklauzule abuzywneprawo bankoweochrona konsumentówprawo zatrzymaniaindeksacjakurs walutyTSUE

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał apelację pozwanego Banku (...) S.A. oraz zażalenie powódki B.N. na wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie, który zasądził od banku na rzecz powódki 110.827,37 zł z odsetkami oraz ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF. Sąd Okręgowy uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne, co skutkowało nieważnością umowy. Sąd Apelacyjny, częściowo zmieniając wyrok, uwzględnił zarzut prawa zatrzymania podniesiony przez bank, ograniczając okres naliczania odsetek do 11 kwietnia 2022 r. i zastrzegając, że spełnienie świadczenia przez bank nastąpi za jednoczesnym zaofiarowaniem przez powódkę kwoty 170 248,06 zł (wypłacony kapitał kredytu). W pozostałej części apelację pozwanego oddalono. Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule indeksacyjne były abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, nie były sformułowane w sposób jednoznaczny i zrozumiały, a także rażąco naruszały interesy konsumenta, kształtując prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Sąd odwoławczy podkreślił, że usunięcie abuzywnych klauzul indeksacyjnych prowadzi do nieważności umowy, gdyż pozbawiają one umowę jej essentialia negotii. Sąd Apelacyjny uwzględnił również zażalenie powódki na postanowienie o kosztach postępowania, podwyższając zasądzoną kwotę. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego nastąpiło na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF, znaczenie prawa zatrzymania w kontekście nieważności umowy, interpretacja wymogów przejrzystości i zrozumiałości warunków umownych zgodnie z prawem UE.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy, ale jego argumentacja prawna ma szersze zastosowanie do podobnych umów kredytowych.

Zagadnienia prawne (4)

Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty przez bank, są abuzywne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzule te są abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i zrozumiały, a także rażąco naruszają interesy konsumenta.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że sposób ustalania kursu waluty przez bank, oparty na tabelach kursowych z marżą banku, nie był przejrzysty ani zrozumiały dla konsumenta. Brak możliwości samodzielnego ustalenia kursu przez konsumenta oraz jednostronne kształtowanie przez bank wysokości rat naruszały dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta.

Czy umowa kredytu bankowego, z której usunięto abuzywne klauzule indeksacyjne, może nadal obowiązywać?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli usunięcie klauzul abuzywnych pozbawia umowę jej essentialia negotii (głównego przedmiotu umowy) i nie można ich zastąpić przepisem dyspozytywnym, a konsument nie wyraża zgody na utrzymanie umowy w zmienionym kształcie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny stwierdził, że klauzule indeksacyjne stanowiły główne świadczenie stron. Ich usunięcie pozbawiło umowę możliwości określenia wysokości kredytu i rat, co czyniło ją nieważną w całości, zgodnie z wolą konsumenta.

Czy bank może skutecznie podnieść zarzut prawa zatrzymania w przypadku nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli strony są zobowiązane do wzajemnych świadczeń, a druga strona wezwała do zwrotu świadczenia.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że umowa kredytu ma charakter wzajemny, a po stwierdzeniu jej nieważności, świadczenia stają się nienależne. Skoro bank wezwał do zwrotu wypłaconego kapitału, a powódka żądała zwrotu spłaconych rat, zarzut prawa zatrzymania był skuteczny.

Czy powódka miała interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, mimo możliwości dochodzenia zapłaty?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ponieważ ustalenie nieważności umowy zapewnia pełniejszą ochronę jej praw niż samo zasądzenie świadczenia.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że ustalenie nieważności umowy jest istotne dla definitywnego usunięcia niepewności prawnej co do istnienia stosunku prawnego i jego skutków, co wykracza poza samo rozstrzygnięcie o świadczeniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zmiana wyroku

Strona wygrywająca

B. N.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
B. N.	osoba_fizyczna	powódka
Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G.	spółka	pozwany

Przepisy (10)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawartej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne), co nie dotyczy postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

k.c. art. 410 § § 1

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się w zakresie, w jakim przepisy o zobowiązaniach z umów nie regulują odmiennie.

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

pr. bank. art. 69

Ustawa - Prawo bankowe

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie, w wysokości, cel i warunkach określonych w umowie, kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do zwrotu wykorzystanej kwoty wraz z odsetkami w ustalonych terminach spłaty.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § ust. 1

Dyrektywa Rady 93/13/EWG

Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich nie wiążą konsumenta, przy czym umowa pozostaje ważna w pozostałej części, jeżeli może nadal obowiązywać bez tych warunków.

Pomocnicze

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe, do zwrotu jej wartości.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § ust. 2

Dyrektywa Rady 93/13/EWG

Wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że w wypadku umów kredytowych instytucje finansowe muszą zapewnić kredytobiorcom informacje wystarczające do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji.

k.c. art. 496

Kodeks cywilny

Jeżeli świadczenia obu stron są wymagalne i możliwe do potrącenia, każda ze stron może powstrzymać się od zaspokojenia drugiej strony, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia lub nie zabezpieczy roszczenia o zwrot.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul indeksacyjnych ze względu na brak przejrzystości i zrozumiałości. • Naruszenie dobrych obyczajów i rażące naruszenie interesów konsumenta przez klauzule indeksacyjne. • Nieważność umowy kredytu w całości po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. • Skuteczność zarzutu prawa zatrzymania podniesionego przez bank. • Uznanie interesu prawnego powódki w ustaleniu nieważności umowy.

Odrzucone argumenty

Umowa została indywidualnie negocjowana. • Klauzule indeksacyjne były jednoznaczne i zrozumiałe. • Brak naruszenia interesów konsumenta. • Możliwość zastosowania 'testu błękitnego ołówka' do usunięcia jedynie marży banku z klauzuli indeksacyjnej. • Brak podstaw do stwierdzenia nieważności umowy. • Naruszenie przepisów prawa procesowego przez Sąd Okręgowy w zakresie oceny dowodów i pominięcia opinii biegłego.

Godne uwagi sformułowania

spełnienie zasądzonego na rzecz powódki świadczenia powinno nastąpić za jednoczesnym zaofiarowaniem przez powódkę pozwanemu kwoty 170 248,06 złotych • klauzule te stanowią klauzulę abuzywne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. • umowa nie odpowiadała wymaganiom art. 69 ustawy prawo bankowe • kredytobiorcę obarczeniem nieograniczonym ryzykiem kursowym • nie sposób uznać, aby umowa była indywidualnie negocjowana z powódką • wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że w wypadku umów kredytowych instytucje finansowe muszą zapewnić kredytobiorcom informacje wystarczające do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji • klauzule te rażąco naruszają zasadę równowagi kontraktowej stron na niekorzyść konsumentów

Skład orzekający

Aneta Pieczyrak-Pisulińska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF, znaczenie prawa zatrzymania w kontekście nieważności umowy, interpretacja wymogów przejrzystości i zrozumiałości warunków umownych zgodnie z prawem UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy, ale jego argumentacja prawna ma szersze zastosowanie do podobnych umów kredytowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, a także wprowadza istotne rozstrzygnięcie dotyczące prawa zatrzymania w kontekście nieważności umowy, co jest bardzo interesujące dla prawników i konsumentów.

“Bank musi zwrócić pieniądze, ale konsument musi najpierw oddać kredyt – Sąd Apelacyjny rozstrzyga spór o kredyt CHF!”

Dane finansowe

WPS: 281 076 PLN

zapłata: 110 827,37 PLN

koszty postępowania apelacyjnego: 11 817 PLN

koszty postępowania apelacyjnego: 9400 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników