I ACA 1023/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda A. G. o zwrot kwoty 103.700 zł, wpłaconej na rzecz pozwanej spółki Biuro (...) sp. z o.o. w S. tytułem wynagrodzenia za projekt budowlany. Powód argumentował, że umowa z 26 kwietnia 2010 roku była nieważna od samego początku (art. 387 k.c.), ponieważ przedmiot zamówienia – budynek apartamentowy – był sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewidywał teren pod centrum kultury. Pozwana spółka twierdziła, że projekt został zaktualizowany i uzyskał pozwolenie na budowę. Sąd Okręgowy w Szczecinie (sygn. akt VIII GC 183/16) oddalił powództwo, uznając roszczenie za przedawnione. Sąd ustalił, że umowa była nieważna od początku, a świadczenie powoda było nienależne. Jednakże, bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia rozpoczął się od momentu jego spełnienia (ostatnia wpłata w lutym 2011 r.), a nie od momentu stwierdzenia nieważności umowy przez sąd. Przy trzyletnim terminie przedawnienia dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą, roszczenie przedawniło się w lutym 2014 roku, a pozew złożono w kwietniu 2016 roku. Sąd Apelacyjny w Szczecinie (sygn. akt I ACa 1023/16) oddalił apelację powoda, w pełni podzielając argumentację Sądu Okręgowego co do przedawnienia roszczenia. Sąd Apelacyjny podkreślił, że stwierdzenie nieważności umowy ma charakter deklaratoryjny, a roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia staje się wymagalne od chwili jego spełnienia, co inicjuje bieg terminu przedawnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą, momentu rozpoczęcia biegu przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia oraz skutków prawnych nieważności umowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji nieważności umowy z powodu sprzeczności z planem zagospodarowania przestrzennego i roszczeń między przedsiębiorcą a osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, wynikające z nieważnej umowy o świadczenie związane z działalnością gospodarczą, ulega przedawnieniu na zasadach ogólnych (10 lat) czy szczególnych (3 lata)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, wynikające z nieważnej umowy zawartej w ramach działalności gospodarczej, podlega 3-letniemu terminowi przedawnienia, niezależnie od tego, czy strony są przedsiębiorcami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 118 k.c. przewidujący 3-letni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ma zastosowanie do każdego roszczenia wynikłego ze zdarzenia mieszczącego się w zakresie działalności gospodarczej podmiotu, nawet jeśli druga strona nie jest przedsiębiorcą. W tej sprawie obie strony prowadziły działalność gospodarczą, a świadczenie było związane z tą działalnością.
Kiedy rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia rozpoczyna się od chwili jego spełnienia, a nie od momentu stwierdzenia nieważności umowy przez sąd.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieważności umowy ma charakter deklaratoryjny. Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia powstaje z chwilą jego spełnienia, a zgodnie z art. 120 § 1 zd. 2 k.c., bieg przedawnienia rozpoczyna się od najwcześniejszego obiektywnie możliwego terminu, w którym wierzyciel mógł wezwać dłużnika do zapłaty, co w tym przypadku jest momentem spełnienia świadczenia.
Czy wniosek o zawezwanie do próby ugodowej złożony po upływie terminu przedawnienia może przerwać bieg przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o zawezwanie do próby ugodowej złożony po upływie terminu przedawnienia nie przerywa biegu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że czynność zawezwania do próby ugodowej została podjęta już po upływie terminu przedawnienia, w związku z czym nie mogła wywołać skutku w postaci przerwania biegu tego terminu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. G. | osoba_fizyczna | powód |
| Biuro (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 387
Kodeks cywilny
Umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej wydania w granicach istniejącego wzbogacenia.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w zakresie, w jakim przepisy o nienależnym świadczeniu nie stanowią inaczej.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Nienależne świadczenie to takie, które zostało spełnione, gdy osoba trzecia nie była zobowiązana lub gdy podstawa świadczenia odpadła lub nie została urzeczywistniona.
k.c. art. 117 § § 1
Kodeks cywilny
Roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia wynosi trzy lata dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia wymagalności roszczenia, a w przypadku zobowiązań bezterminowych – od dnia, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania w najwcześniej możliwym terminie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie był oznaczony ani nie wynikał z właściwości zobowiązania, świadczenie jest wymagalne niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 1 pkt 2
Określa stawkę minimalną opłat za czynności radcy prawnego w postępowaniu apelacyjnym.
Pomocnicze
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże strony oraz sąd, który je wydał i inne sądy oraz inne organy państwowe.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może przeprowadzić dowód, gdy potrzeba jego przeprowadzenia wynika z pojawienia się nowych faktów lub dowodów, lub gdy sąd pierwszej instancji zaniechał przeprowadzenia dowodu, mimo że był on konieczny do rozstrzygnięcia sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, wynikające z nieważnej umowy związanej z działalnością gospodarczą, podlega 3-letniemu terminowi przedawnienia. • Bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia rozpoczyna się od chwili jego spełnienia. • Zawezwanie do próby ugodowej złożone po upływie terminu przedawnienia nie przerywa jego biegu.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia powinno być przedawniane według 10-letniego terminu, gdyż powód nie występował jako przedsiębiorca, a osoba zubożona. • Termin przedawnienia powinien rozpocząć bieg od momentu stwierdzenia nieważności umowy lub od momentu wezwania do zwrotu świadczenia. • Zawezwanie do próby ugodowej z 10 listopada 2015 roku przerwało bieg przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Stwierdzenie nieważności czynności prawnej następuje ex tunc, tj. ze skutkiem wstecznym od momentu jej dokonania. • Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnie spełnionego staje się wymagalne od chwili jego spełnienia. • Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania w najwcześniej możliwym terminie. • Określenie w art. 118 k.c. dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej krótszego, trzyletniego terminu przedawnienia było wynikiem dążenia ustawodawcy, podyktowanego potrzebami gospodarki, do zapewnienia możliwie szybkiego realizowania przez profesjonalistów swych roszczeń.
Skład orzekający
Ryszard Iwankiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Agnieszka Sołtyka
sędzia
Robert Bury
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą, momentu rozpoczęcia biegu przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia oraz skutków prawnych nieważności umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieważności umowy z powodu sprzeczności z planem zagospodarowania przestrzennego i roszczeń między przedsiębiorcą a osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest właściwe ustalenie momentu rozpoczęcia biegu przedawnienia, zwłaszcza w kontekście nieważnych umów i działalności gospodarczej, co ma praktyczne znaczenie dla wielu przedsiębiorców.
“Nieważna umowa i przedawnione roszczenie: kiedy zapłacisz za projekt, którego nie dało się zrealizować?”
Dane finansowe
WPS: 200 490 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.