# Umowa o dzieło czy umowa zlecenia — kryteria ZUS i sądu *Data publikacji: 2026-05-21 · obszar prawa: pracownicze · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenia* ## TL;DR Decydujące dla kwalifikacji umowy nie jest jej nazwa, lecz rzeczywisty przedmiot świadczenia: umowa o dzieło ([art. 627 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-627)) wymaga osiągnięcia konkretnego, zindywidualizowanego i weryfikowalnego rezultatu, natomiast umowa zlecenia ([art. 734 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-734) w zw. z [art. 750 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-750)) zobowiązuje do starannego działania bez gwarancji rezultatu. Tylko umowa zlecenia rodzi obowiązkowe ubezpieczenia społeczne ([art. 6 ust. 1 pkt 4 u.s.u.s.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-systemie-ubezpieczen-spoecznych/art-6)). Sądy konsekwentnie rewidują nazwy nadane przez strony, gdy te nie odpowiadają faktycznemu charakterowi świadczenia. --- ## 1. Rezultat vs staranne działanie — fundament rozróżnienia Kluczowe kryterium to odpowiedź na pytanie: czy przyjmujący zamówienie zobowiązał się do **osiągnięcia określonego rezultatu**, czy do **starannego działania** zmierzającego do celu? SN wielokrotnie podkreślał, że „umowa o dzieło wymaga, by starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu" „umowa o dzieło wymaga, by starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu" ([I USKP 26/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uskp-26-22/umowa-o-dzielo-czy-umowa-o-swiadczenie-uslug-w-ubezpieczeniach-spolecznych-360762)). Z kolei w zleceniu „nie wynik, lecz starania w celu osiągnięcia tego wyniku, są elementem wyróżniającym" „nie wynik, lecz starania w celu osiągnięcia tego wyniku, są elementem wyróżniającym" ([I USKP 26/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uskp-26-22/umowa-o-dzielo-czy-umowa-o-swiadczenie-uslug-w-ubezpieczeniach-spolecznych-360762)). NSA potwierdził, że „przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do powstania samoistnego, jednorazowego oraz weryfikowalnego rezultatu" „przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do powstania samoistnego, jednorazowego oraz weryfikowalnego rezultatu" ([II GSK 1762/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-1762-24/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenie-zdrowotne-eksperta-1799980)). ## 2. Nazwa umowy nie przesądza o jej charakterze Strony nie mogą obejść bezwzględnie obowiązujących przepisów u.s.u.s. poprzez nazwanie umowy „umową o dzieło". SN orzekł, że „obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym wynika z bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy" i strony „nie mogą wolą stron zniwelować tej powinności" „obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym wynika z bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy" ([I UK 446/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-446-15/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenia-spoleczne-2201374)). NSA dodał, że „nie można oświadczeniem woli kształtować swych publicznoprawnych obowiązków odmiennie, niż wynika to z przepisów administracyjnego prawa materialnego" „nie można oświadczeniem woli kształtować swych publicznoprawnych obowiązków odmiennie, niż wynika to z przepisów administracyjnego prawa materialnego" ([II GSK 370/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-370-24/obowiazek-ubezpieczenia-zdrowotnego-umowa-o-choreografie-2665086)). ## 3. Kiedy wykłady i zajęcia dydaktyczne to zlecenie, nie dzieło Prowadzenie wykładów to klasyczny przykład umowy starannego działania. SN uznał, że „nie stanowi zatem umowy o dzieło umowa o przeprowadzenie cyklu wykładów (zajęć dydaktycznych)" „nie stanowi zatem umowy o dzieło umowa o przeprowadzenie cyklu wykładów" ([II UK 115/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-115-13/kwalifikacja-umowy-o-dzielo-a-umowa-zlecenia-ubezpieczenia-spoleczne-2207674)). NSA podtrzymał tę linię: wykłady w ramach programu kształcenia, nawet jeśli zawierają elementy twórcze, zazwyczaj nie spełniają kryteriów umowy o dzieło [II GSK 36/20](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-36-20/wykady-umowa-o-dzieo-czy-usuga-ubezpieczenie-zdrowotne-2710492). ## 4. Prace fizyczne — malowanie, budowlanka — mogą być dziełem W przeciwieństwie do wykładów, prace malarskie i wykończeniowe mogą stanowić dzieło, jeśli ich rezultat jest weryfikowalny. SN uchylił wyrok SA, stwierdzając, że „zainteresowany podjął zobowiązanie uzyskania rezultatu, wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem, a nie zobowiązanie starannego działania" „zainteresowany podjął zobowiązanie uzyskania rezultatu, wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem, a nie zobowiązanie starannego działania" ([II UK 39/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-39-13/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenie-spoleczne-482442)). Kluczowe jest, że odnowione pomieszczenia można poddać odbiorowi i sprawdzić na wady fizyczne. ## 5. Dozór, sprzątanie, ochrona — zawsze zlecenie Czynności powtarzalne i ciągłe, takie jak ochrona mienia czy sprzątanie, nie prowadzą do samoistnego rezultatu. SN potwierdził, że „obowiązki polegające na dozorowaniu obiektów nie mogą mieć charakteru dzieła, ponieważ polegają na wykonywaniu pewnych powtarzalnych czynności bez możliwości osiągnięcia rezultatu" „obowiązki polegające na dozorowaniu obiektów nie mogą mieć charakteru dzieła, ponieważ polegają na wykonywaniu pewnych powtarzalnych czynności" ([I UK 446/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-446-15/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenia-spoleczne-2201374)). NSA dodał, że wynagrodzenie czasowe (za godzinę) jest cechą zlecenia, nie dzieła [II GSK 5303/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-5303-16/umowa-o-dzielo-a-swiadczenie-uslug-ubezpieczenie-zdrowotne-2614837). ## 6. Opinie eksperckie i lustracje — mogą być dziełem Gdy rezultatem jest konkretny, zindywidualizowany dokument wymagający samodzielności intelektualnej, sądy uznają umowę za dzieło. NSA potwierdził, że umowa z ekspertem oceniającym projekty była umową o dzieło, ponieważ jej przedmiotem był konkretny, weryfikowalny rezultat, a nie samo staranne działanie [II GSK 1762/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-1762-24/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenie-zdrowotne-eksperta-1799980). Podobnie sporządzenie protokołu lustracyjnego [II GSK 933/20](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-933-20/umowa-o-dzielo-a-ubezpieczenie-zdrowotne-lustrator-2511040) i opinii habilitacyjnej [II GSK 754/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-754-22/umowa-o-dzielo-ubezpieczenie-zdrowotne-habilitacja-2239886) uznano za dzieło. SN uznał za dzieło również umowę o sporządzenie opisu zawodu, podkreślając, że „umowę o dzieło różni od umowy o świadczenie usług przede wszystkim konieczność określenia przez strony rezultatu, którego parametry są ustalone w taki sposób, aby istniała możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych" „umowę o dzieło różni od umowy o świadczenie usług przede wszystkim konieczność określenia przez strony rezultatu, którego parametry są ustalone w taki sposób, aby istniała możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych" ([II USKP 132/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uskp-132-23/umowa-o-dzielo-ubezpieczenia-spoleczne-zus-2157992)). ## Źródła (orzeczenia) - [I USKP 26/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uskp-26-22/umowa-o-dzielo-czy-umowa-o-swiadczenie-uslug-w-ubezpieczeniach-spolecznych-360762) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2023-03-21 > „umowa o dzieło wymaga, by starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu" - [II GSK 1762/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-1762-24/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenie-zdrowotne-eksperta-1799980) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2025-02-05 > „Przedmiotem umowy o dzieło jest więc doprowadzenie do powstania samoistnego, jednorazowego oraz weryfikowalnego rezultatu" - [I UK 446/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-446-15/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenia-spoleczne-2201374) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2016-10-25 > „obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym wynika z bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy" - [II GSK 370/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-370-24/obowiazek-ubezpieczenia-zdrowotnego-umowa-o-choreografie-2665086) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-09-12 > „ogą oświadczeniem woli kształtować swych publicznoprawnych obowiązków odmiennie, niż wynika to z przepisów administracyjnego prawa materialnego. Auto" - [II UK 115/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-115-13/kwalifikacja-umowy-o-dzielo-a-umowa-zlecenia-ubezpieczenia-spoleczne-2207674) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2013-11-14 > „Nie stanowi zatem umowy o dzieło umowa o przeprowadzenie cyklu wykładów" - [II GSK 36/20](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-36-20/wykady-umowa-o-dzieo-czy-usuga-ubezpieczenie-zdrowotne-2710492) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2023-02-17 - [II UK 39/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-39-13/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenie-spoleczne-482442) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2013-09-18 > „esowany podjął zobowiązanie uzyskania rezultatu, wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem, a nie zobowiązanie starannego działania; jego" - [II GSK 5303/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-5303-16/umowa-o-dzielo-a-swiadczenie-uslug-ubezpieczenie-zdrowotne-2614837) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2017-05-23 - [II GSK 933/20](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-933-20/umowa-o-dzielo-a-ubezpieczenie-zdrowotne-lustrator-2511040) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2023-10-11 - [II GSK 754/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gsk-754-22/umowa-o-dzielo-ubezpieczenie-zdrowotne-habilitacja-2239886) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2025-04-10 - [II USKP 132/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uskp-132-23/umowa-o-dzielo-ubezpieczenia-spoleczne-zus-2157992) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2024-11-26 > „umowę o dzieło różni od umowy o świadczenie usług przede wszystkim konieczność określenia przez strony rezultatu, którego parametry są ustalone w taki sposób, aby istniała możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych" ## Przepisy - [art. 627 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-627) — Kodeks cywilny - [art. 734 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-734) — Kodeks cywilny - [art. 750 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-750) — Kodeks cywilny - [art. 6 ust. 1 pkt 4 u.s.u.s.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-systemie-ubezpieczen-spoecznych/art-6) — Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych --- **Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt