II USKP 132/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną spółki D. sp. z o.o. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który uznał umowę zawartą przez spółkę z K. K. za umowę o świadczenie usług, a nie umowę o dzieło. Spór dotyczył podlegania K. K. ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej umowy. Sąd Okręgowy w Gdańsku pierwotnie uznał umowę za umowę o dzieło, podkreślając samodzielność wykonawcy, indywidualny charakter dzieła i możliwość weryfikacji jego jakości. Sąd Apelacyjny zakwestionował tę kwalifikację, wskazując na szczegółową procedurę realizacji projektu, nadzór nad pracami i brak możliwości samodzielnego kształtowania treści przez wykonawcę, co sugerowało charakter umowy o świadczenie usług. Sąd Najwyższy, analizując kryteria odróżniające umowę o dzieło od umowy o świadczenie usług (rezultat vs. staranne działanie, ryzyko, charakter pracy), uznał, że umowa z K. K. spełniała cechy umowy o dzieło. Podkreślono, że nazwa wytworu („opis informacji dla zawodu”), jego indywidualnie oznaczony charakter, ryczałtowe wynagrodzenie oraz możliwość poddania dzieła sprawdzeniu na istnienie wad fizycznych przemawiały za kwalifikacją jako umowy o dzieło. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i oddalił apelację ZUS, zasądzając jednocześnie koszty postępowania kasacyjnego od organu rentowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja prawna umów cywilnoprawnych (umowa o dzieło vs. umowa o świadczenie usług) w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym, zwłaszcza w przypadku umów o wykonanie prac o charakterze twórczym lub specjalistycznym.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z projektem Ministerstwa i tworzeniem opisów zawodów, jednak przedstawione kryteria są uniwersalne dla rozróżniania umów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o sporządzenie opisu zawodu, zawarta z uwzględnieniem szczegółowej procedury i metodologii, stanowi umowę o dzieło, czy umowę o świadczenie usług w rozumieniu Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa o sporządzenie opisu zawodu, mimo szczegółowej procedury i metodologii, stanowi umowę o dzieło, jeśli jej przedmiotem jest konkretny, indywidualnie oznaczony rezultat, a wynagrodzenie ma charakter ryczałtowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowe dla odróżnienia umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest skupienie na rezultacie pracy (dzieło) w przeciwieństwie do starannego działania (zlecenie). Nawet jeśli umowa zawiera elementy proceduralne i metodologiczne, a jej przedmiot jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego, decydujące jest, czy strony umówiły się na konkretny, weryfikowalny rezultat, a wynagrodzenie jest ryczałtowe.
Czy autorski charakter przedmiotu umowy wpływa na kwalifikację prawną umowy jako umowy o dzieło?
Odpowiedź sądu
Autorski charakter przedmiotu umowy nie przesądza automatycznie o tym, że jest to umowa o dzieło. Utwór w rozumieniu prawa autorskiego może powstać również w ramach umowy o pracę lub umowy o świadczenie usług.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że prawo autorskie jest odrębną regulacją i nie determinuje bezwzględnie rodzaju umowy cywilnoprawnej. Choć utwór może być dziełem w rozumieniu Kodeksu cywilnego, nie jest to reguła. Kwalifikacja umowy zależy od innych kryteriów cywilnoprawnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "D. " spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku | organ_państwowy | organ rentowy |
| K. K. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Definiuje umowę o dzieło jako umowę o konkretny rezultat pracy i umiejętności ludzkich.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa tytuły do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, w tym umowy o dzieło.
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa tytuły do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, w tym umowy o dzieło.
Pomocnicze
k.c. art. 734
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy zlecenia.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Stosuje przepisy o zleceniu do umów o świadczenie usług nieuregulowanych przepisami.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Nakazuje przy wykładni umowy brać pod uwagę zgodny zamiar stron i cel umowy.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która nie jest absolutna i nie może być sprzeczna z ustawą.
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Definiuje utwór jako przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o sporządzenie opisu zawodu miała charakter umowy o dzieło ze względu na konkretny, indywidualnie oznaczony rezultat, możliwość weryfikacji wad i ryczałtowe wynagrodzenie. • Procedura i metodologia narzucone przez zamawiającego służyły jedynie parametryzacji dzieła i nie zmieniały jego charakteru jako umowy o dzieło. • Autorski charakter opracowania nie wyklucza kwalifikacji umowy jako umowy o dzieło.
Odrzucone argumenty
Umowa miała charakter umowy o świadczenie usług, ponieważ wykonanie opisu zawodu wymagało starannego działania w ramach szczegółowej procedury, a nie osiągnięcia konkretnego rezultatu. • Brak możliwości samodzielnego kształtowania treści przez wykonawcę i nadzór nad pracami wskazywały na umowę o świadczenie usług. • Przedmiot umowy nie miał charakteru unikatowego i twórczego.
Godne uwagi sformułowania
O prawidłowym określeniu rodzaju umowy cywilnoprawnej nie decyduje przy tym ani wyłącznie nazwa umowy, ani jej formalne postanowienia. • Zgodny zamiar stron i cel umowy objawiają się nie w treści kontraktu (...), lecz w sposobie jego realizacji, odsłaniającym rzeczywiste intencje stron. • Umowę o dzieło różni od umowy o świadczenie usług przede wszystkim konieczność określenia przez strony rezultatu, którego parametry są ustalone w taki sposób, aby istniała możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. • Dzieło musi mieć z góry przewidywalne i możliwe do osiągnięcia parametry stanowiące punkt wyjścia w procesie ustalania przesłanek odpowiedzialności z tytułu rękojmi za jego wady.
Skład orzekający
Maciej Pacuda
przewodniczący-sprawozdawca
Halina Kiryło
członek
Krzysztof Staryk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna umów cywilnoprawnych (umowa o dzieło vs. umowa o świadczenie usług) w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym, zwłaszcza w przypadku umów o wykonanie prac o charakterze twórczym lub specjalistycznym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z projektem Ministerstwa i tworzeniem opisów zawodów, jednak przedstawione kryteria są uniwersalne dla rozróżniania umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżniania umów o dzieło od umów zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na kwestie ubezpieczeń społecznych i podatków. Sąd Najwyższy szczegółowo analizuje kryteria, co jest cenne dla praktyków.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy tworzenie opisów zawodów podlega ubezpieczeniom.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.