Sąd Najwyższy oddala kasację w sprawie karnej najczęściej wtedy, gdy jest ona oczywiście bezzasadna — czyli gdy zarzuty nie wykazują rażącego naruszenia prawa mającego istotny wpływ na treść orzeczenia sądu odwoławczego, albo gdy kasacja jest z mocy ustawy niedopuszczalna. SN konsekwentnie przypomina, że postępowanie kasacyjne nie służy ponownej kontroli odwoławczej ani weryfikacji ustaleń faktycznych.
1. Kasacja jako próba ponownej kontroli ustaleń faktycznych
Najczęstsza przyczyna oddalenia kasacji to domaganie się przez skarżącego ponowienia oceny dowodów i ustaleń faktycznych, co jest w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne. SN wielokrotnie podkreślał, że kasacja skierowana jest przeciwko orzeczeniu sądu odwoławczego, a nie sądu pierwszej instancji. W sprawie „kasacja, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, skierowana jest przeciwko orzeczeniu Sądu odwoławczego, a postępowanie kasacyjne nie jest postępowaniem, którego celem jest powtórna kontrola odwoławcza" → II KK 372/17. Podobnie w „Postępowanie kasacyjne w żadnym razie nie jest przecież postępowaniem, które ponawiać ma kontrolę odwoławczą" → V KK 312/20. Kto w kasacji kwestionuje ustalenia faktyczne sądu a quo, ryzykuje natychmiastowe oddalenie na posiedzeniu bez udziału stron.
2. Brak wykazania „efektu przeniesienia" uchybień do wyroku sądu odwoławczego
Zarzuty dotyczące uchybień sądu I instancji mogą być skuteczne w kasacji tylko wtedy, gdy skarżący wykaże, że przeniknęły one do wyroku sądu ad quem — tzw. efekt przeniesienia. W „warunkiem procesowej skuteczności tak skonstruowanego zarzutu jest wykazanie przez jego autora, że przeniknęły one do wyroku sądu ad quem" → V KK 457/20. SN oddalił kasację, gdy obrońca powtórzył w niej niemal dosłownie zarzuty z apelacji, nie wykazując, w jaki sposób sąd odwoławczy powielił uchybienia sądu I instancji. W „nie pozostawia wątpliwości co do intencji skarżącego, domagającego się w istocie ponowienia kontroli ustaleń faktycznych, niedopuszczalnej przecież w postępowaniu kasacyjnym" → III KK 332/16.
3. Niedopuszczalność zarzutu rażącej niewspółmierności kary
Zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k., kasacja nie może być wniesiona wyłącznie z powodu niewspółmierności kary. SN rygorystycznie to egzekwuje. W „formułowanie takiego zarzutu jest w postępowaniu kasacyjnym — z uwagi na jednoznaczną dyspozycję przepisu art. 523 § 1 zd. drugie k.p.k. — niedopuszczalne" → V KK 457/20. Podobnie w II KK 372/17 skarżąca podniosła zarzut rażącej niewspółmierności kary, nie wskazując jednak żadnego innego rażącego naruszenia prawa — SN oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną.
4. Kasacja niedopuszczalna z mocy ustawy — art. 523 § 2 k.p.k.
Kasacja na korzyść oskarżonego jest dopuszczalna tylko przy skazaniu na bezwzględną karę pozbawienia wolności. Przy karze z warunkowym zawieszeniem lub warunkowym umorzeniu — wymagane jest powołanie się na bezwzględne przesłanki z art. 439 § 1 k.p.k.. W „kasacja jest niedopuszczalna z mocy ustawy" → IV KZ 53/13 wobec orzeczenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem bez zarzutu z art. 439 k.p.k. W „kasację obrońcy oskarżonego, jako niedopuszczalną z mocy ustawy należało pozostawić bez rozpoznania" → V KK 451/18 przy wyroku warunkowo umarzającym postępowanie. SN dodał tam ostre słowa o nieprofesjonalnym działaniu obrońcy i sędziego przyjmującego taką kasację.
5. Brak interesu prawnego (gravamen) w zaskarżeniu
Kasacja może zostać pozostawiona bez rozpoznania, gdy skarżący nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu danego rozstrzygnięcia. W „nie może mieć interesu prawnego w tym, aby podważać zaskarżony wyrok w zakresie, który go osobiście nie dotyczy" → IV KK 174/24 — SN pozostawił bez rozpoznania kasację oskarżyciela posiłkowego, który zaskarżał fragment wyroku dotyczący innego pokrzywdzonego.
6. Ewentualne uchybienia bez wpływu na treść orzeczenia
Nawet jeśli skarżący wskaże realne uchybienia procesowe, SN oddali kasację, gdy nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy. W „nie da się wykazać, że przesłuchanie S. C. w charakterze świadka mogło doprowadzić do podważenia zasadności oskarżenia" → III KK 394/12. W III KK 396/14 SN potwierdził, że pewne nieprawidłości w nieformalnym okazywaniu zdjęć nie miały wpływu na kategoryczne rozpoznanie sprawcy przez pokrzywdzone. W V KK 312/20 SN zauważył wadliwość potraktowania braku skruchy jako okoliczności obciążającej, ale stwierdził, że nie miało to istotnego znaczenia dla wymiaru kary.
Źródła: II KK 372/17, V KK 312/20, V KK 457/20, III KK 332/16, III KK 394/12, III KK 396/14, IV KZ 53/13, V KK 451/18, IV KK 174/24; art. 519 k.p.k., art. 523 k.p.k., art. 531 k.p.k., art. 535 k.p.k., art. 439 k.p.k.