# Akcyza od importu samochodu — jak ustalić podstawę opodatkowania

*Data publikacji: 2026-05-21 · obszar prawa: podatkowe · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/akcyza-import-samochodow-podstawa-opodatkowania*

## TL;DR

Podstawę opodatkowania akcyzą przy imporcie samochodu osobowego stanowi wartość celna powiększona o należne cło ([art. 104 ust. 1 pkt 3 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104)), a przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym — kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić ([art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104)). Jeśli jednak zadeklarowana podstawa bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej, organ wzywa do zmiany lub wskazania przyczyn ([art. 104 ust. 8 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104)) — a w razie braku reakcji samodzielnie ją określa ([art. 104 ust. 9 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104)). Orzecznictwo konsekwentnie potwierdza, że decydujące jest kryterium wartości pojazdu, a nie jego cena transakcyjna.

## 1. Co stanowi podstawę opodatkowania przy imporcie i nabyciu wewnątrzwspólnotowym?

Zgodnie z [art. 104 ust. 1 pkt 3 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104), przy imporcie samochodu osobowego podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o należne cło. Podstawa obejmuje również prowizję oraz koszty transportu i ubezpieczenia poniesione do pierwszego miejsca przeznaczenia na terytorium kraju ([art. 104 ust. 4 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104)). W przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego podstawą jest kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić ([art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104)). Szczególny reżim dotyczy pojazdów dopuszczonych wcześniej do obrotu w innym państwie UE — tu podstawą jest wartość celna powiększona o cło, z uwzględnieniem kosztów transportu i ubezpieczenia ([art. 104 ust. 6 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104)). NSA w wyroku „tryb weryfikacji wysokości podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym ma również zastosowanie do wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego realizowanego w warunkach określonych przepisem art. 104 ust. 6 u.p.a." ([I GSK 899/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-gsk-899-15/uchylenie-decyzji-podatek-akcyzowy-wnt-2732591)) potwierdził, że procedura weryfikacji z ust. 8 ma zastosowanie również do tej sytuacji.

## 2. Kiedy organ może zakwestionować zadeklarowaną podstawę opodatkowania?

Kluczowy mechanizm urealnienia podstawy opodatkowania zawiera [art. 104 ust. 8 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104): jeżeli podstawa bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej, organ wzywa podatnika do zmiany lub wskazania przyczyn. NSA w wyroku „nie jest wykluczone skorzystanie z informacji o notowaniach dostępnych w bazach danych takich jak EUROTAX" ([I GSK 2280/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-gsk-2280-15/podatek-akcyzowy-weryfikacja-wartosci-samochodu-1949162)) jednoznacznie stwierdził, że organ nie musi udowadniać nierzetelności dokumentów — wystarczy znaczne odbieganie od średniej wartości rynkowej. Podobnie WSA w Gdańsku w wyroku „to na podatniku spoczywał obowiązek wykazania tych okoliczności, które uzasadniały przyczyny obniżenia wartości samochodu" ([I SA/Gd 1668/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-gd-1668-21/podatek-akcyzowy-wewnatrzwspolnotowe-nabycie-samochodu-zanizona-podstawa-opodatkowania-2-3115053)) potwierdził, że ciężar dowodu uzasadnienia niższej ceny spoczywa na podatniku.

## 3. Co stanowi „uzasadnioną przyczynę" odbiegania od wartości rynkowej?

Katalog uzasadnionych przyczyn jest otwarty. WSA w Gorzowie w wyroku „katalog przyczyn, z powodu których wskazana różnica może wystąpić ma charakter otwarty" ([I SA/Go 463/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-go-463-14/podatek-akcyzowy-wspolnotowe-nabycie-samochodu-uchylenie-decyzji-2464562)) wskazał, że do uzasadnionych przyczyn należy zaliczyć m.in. specyfikę rynku, na którym pojazd został nabyty. WSA w Szczecinie w wyroku „specyfika rynku amerykańskiego dotyczącego sprzedaży używanych samochodów, szczególnie uszkodzonych, może należeć do 'uzasadnionych przyczyn'" ([I SA/Sz 482/25](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-sz-482-25/podatek-akcyzowy-import-samochodu-usa-rynek-amerykanski-2848931)) potwierdził, że rynek amerykański dla pojazdów z tytułem „SALVAGE" może uzasadniać niższą cenę. NSA w wyroku „organ zobowiązany będzie do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia wartości przedmiotowego pojazdu na rynku amerykańskim" ([I GSK 899/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-gsk-899-15/uchylenie-decyzji-podatek-akcyzowy-wnt-2732591)) podkreślił jednak, że organ ma obowiązek rzetelnie zbadać rynek zakupu, a dane szacunkowe z aukcji internetowych mogą być niewystarczające.

## 4. Jak ustala się średnią wartość rynkową?

Zgodnie z [art. 104 ust. 11 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104), średnia wartość rynkowa to wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym średniej ceny pojazdu tej samej marki, modelu, rocznika, z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym. NSA w wyroku „określenie wysokości podstawy opodatkowania może być dokonane przy pomocy każdego zgodnego z prawem środka dowodowego" ([I GSK 2280/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-gsk-2280-15/podatek-akcyzowy-weryfikacja-wartosci-samochodu-1949162)) potwierdził dopuszczalność katalogów komercyjnych. WSA w Białymstoku w wyroku „nie ma przeszkód, aby średnią wartością rynkową danego samochodu osobowego ustalić na podstawie ofert sprzedaży" ([I SA/Bk 185/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-bk-185-14/podatek-akcyzowy-nabycie-samochodu-wspolnotowe-wartosc-rynkowa-1132697)) dopuścił również oferty internetowe jako źródło danych.

## 5. Współczynnik zbywalności — uwzględniać czy nie?

Orzecznictwo jest spójne: współczynnik zbywalności jest pojęciem subiektywnym i co do zasady nie powinien być uwzględniany przy ustalaniu średniej wartości rynkowej. WSA w Białymstoku w wyroku „współczynnik zbywalności [...] jest pojęciem subiektywnym i nie może mieć znaczenia w postępowaniu" ([I SA/Bk 185/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-bk-185-14/podatek-akcyzowy-nabycie-samochodu-wspolnotowe-wartosc-rynkowa-1132697)) uznał, że decydujące jest kryterium wartości pojazdu, a nie okoliczności negocjacji. Jednocześnie WSA w Olsztynie w wyroku „organ nie może dowolnie eliminować poszczególnych elementów składających się na zastosowaną przez rzeczoznawcę metodę" ([I SA/OL 557/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-ol-557-22/uchylenie-decyzji-podatek-akcyzowy-uszkodzony-samochod-1675381)) wskazał, że organ nie może arbitralnie pomijać elementów opinii rzeczoznawcy bez merytorycznego uzasadnienia — zwłaszcza gdy pominięcie współczynnika zbywalności prowadzi do absurdalnego wyniku (wartość uszkodzonego pojazdu przewyższa wartość nieuszkodzonego).

## 6. Ciężar dowodu i obowiązki organu — kto musi co udowodnić?

Choć ciężar wykazania uzasadnionych przyczyn zaniżenia podstawy spoczywa na podatniku, organ ma obowiązek rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego. WSA w Poznaniu w wyroku „Organy nie zdołały w niebudzący wątpliwości sposób wykazać zaistnienia przesłanki braku uzasadnionej przyczyny" ([I SA/Po 617/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-po-617-24/uchylenie-decyzji-podatek-akcyzowy-nabycie-wewnatrzwspolnotowe-1928744)) uchylił decyzję organu, który nie zbadał hurtowych cen na rynku nabycia. WSA w Olsztynie w wyroku „w sprawie decydujące znaczenie ma kryterium wartości pojazdu, a nie jego cena" ([I SA/OL 322/25](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-ol-322-25/podstawa-opodatkowania-akcyza-samochod-nabytki-wewnatrzwspolnotowe-299637)) potwierdził prawo organu do weryfikacji, ale z zastrzeżeniem, że organ musi wykazać brak uzasadnionej przyczyny w sposób niebudzący wątpliwości. NSA w wyroku „okoliczność nabycia pojazdu na rynku amerykańskim za określoną kwotę nie stanowi przyczyny uzasadniającej odbieganie zadeklarowanej wartości pojazdu od średniej wartości rynkowej" ([I FSK 1014/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1014-22/podatek-akcyzowy-samochod-usa-wartosc-rynkowa-812630)) podkreślił, że organ nie może ignorować specyfiki rynku, z którego pojazd pochodzi.

## Źródła (orzeczenia)

- [I GSK 899/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-gsk-899-15/uchylenie-decyzji-podatek-akcyzowy-wnt-2732591) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2017-04-28
  > „Tryb weryfikacji wysokości podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym ma również zastosowanie do wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego realizowanego w warunkach określonych przepisem art. 104 ust. 6 u.p.a."
- [I GSK 2280/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-gsk-2280-15/podatek-akcyzowy-weryfikacja-wartosci-samochodu-1949162) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2017-09-29
  > „nie jest wykluczone skorzystanie z informacji o notowaniach dostępnych w bazach danych takich jak EUROTAX"
- [I SA/Gd 1668/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-gd-1668-21/podatek-akcyzowy-wewnatrzwspolnotowe-nabycie-samochodu-zanizona-podstawa-opodatkowania-2-3115053) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku — wyrok z 2022-03-22
  > „to na podatniku spoczywał obowiązek wykazania tych okoliczności, które uzasadniały przyczyny obniżenia wartości samochodu"
- [I SA/Go 463/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-go-463-14/podatek-akcyzowy-wspolnotowe-nabycie-samochodu-uchylenie-decyzji-2464562) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim — wyrok z 2014-10-23
  > „Katalog przyczyn, z powodu których wskazana różnica może wystąpić ma charakter otwarty"
- [I SA/Sz 482/25](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-sz-482-25/podatek-akcyzowy-import-samochodu-usa-rynek-amerykanski-2848931) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie — wyrok z 2025-11-26
  > „specyfika rynku amerykańskiego dotyczącego sprzedaży używanych samochodów, szczególnie uszkodzonych, w sposób oczywisty należy do uzasadniony"
- [I SA/Bk 185/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-bk-185-14/podatek-akcyzowy-nabycie-samochodu-wspolnotowe-wartosc-rynkowa-1132697) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku — wyrok z 2014-06-30
  > „nie ma przeszkód, aby średnią wartością rynkową danego samochodu osobowego ustalić na podstawie ofert sprzedaży"
- [I SA/OL 557/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-ol-557-22/uchylenie-decyzji-podatek-akcyzowy-uszkodzony-samochod-1675381) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie — wyrok z 2023-02-01
  > „Organ nie może dowolnie eliminować poszczególnych elementów składających się na zastosowaną przez rzeczoznawcę metodę"
- [I SA/Po 617/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-po-617-24/uchylenie-decyzji-podatek-akcyzowy-nabycie-wewnatrzwspolnotowe-1928744) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu — wyrok z 2025-01-21
  > „organy nie zdołały w niebudzący wątpliwości sposób wykazać zaistnienia przesłanki braku uzasadnionej przyczyny"
- [I SA/OL 322/25](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-ol-322-25/podstawa-opodatkowania-akcyza-samochod-nabytki-wewnatrzwspolnotowe-299637) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie — wyrok z 2025-10-08
  > „w sprawie decydujące znaczenie ma kryterium wartości pojazdu, a nie jego cena"
- [I FSK 1014/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1014-22/podatek-akcyzowy-samochod-usa-wartosc-rynkowa-812630) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-01-30
  > „okoliczność nabycia pojazdu na rynku amerykańskim za określoną kwotę nie stanowi przyczyny uzasadniającej odbieganie zadeklarowanej wartości pojazdu od średniej wartości rynkowej"

## Przepisy

- [art. 104 ust. 1 pkt 3 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104) — Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
- [art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104) — Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
- [art. 104 ust. 8 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104) — Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
- [art. 104 ust. 9 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104) — Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
- [art. 104 ust. 4 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104) — Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
- [art. 104 ust. 6 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104) — Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
- [art. 104 ust. 11 u.p.a.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-podatku-akcyzowym/art-104) — Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

---

**Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research

Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt