XXV C 2194/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, spółka (...) S.A. (później (...) Sp. z o.o.) w R., jako dalszy podwykonawca, wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad o zapłatę kwoty 2.357.801,76 zł. Roszczenie opierało się na umowie dostawy belek mostowych zawartej z Firmą (...) i (...) sp. z o.o. z siedzibą w B., która była podwykonawcą generalnego wykonawcy inwestycji drogowej. Powód powołał się na art. 143c ustawy Prawo zamówień publicznych, który umożliwia bezpośrednią zapłatę wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy przez zamawiającego w przypadku uchylenia się od zapłaty przez wykonawcę lub podwykonawcę. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc szereg zarzutów. Kluczowe argumenty pozwanego dotyczyły: braku odpowiedzialności zamawiającego, ponieważ umowa powoda z podwykonawcą była umową dostawy, a nie roboty budowlanej (co miało być warunkiem stosowania art. 143c Pzp w kontekście dalszych podwykonawców); wadliwości dostarczonych belek, co skutkowało potrąceniem wierzytelności przez podwykonawcę; nieprzedstawienia przez powoda kompletnej dokumentacji wymaganej umową, co wpływało na wymagalność faktur; oraz wszczęcia postępowania sanacyjnego wobec podwykonawcy powoda (Firmy (...) i (...) sp. z o.o.), co miało czynić spełnienie świadczenia niedopuszczalnym. Sąd Okręgowy, po analizie materiału dowodowego, oddalił powództwo. Sąd uznał, że art. 143c Pzp może stanowić podstawę odpowiedzialności zamawiającego również w przypadku umowy dostawy, a nie tylko robot budowlanych, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego. Sąd nie podzielił również argumentu o braku odpowiedzialności zamawiającego z powodu postępowania sanacyjnego, wskazując, że samo otwarcie postępowania nie wyłącza odpowiedzialności zamawiającego, chyba że wierzytelność została uznana w tym postępowaniu. W tej sprawie wierzytelność powoda została zgłoszona i uznana w postępowaniu sanacyjnym, co w ocenie sądu wyłączało przesłankę „uchylania się od zapłaty” przez podwykonawcę w rozumieniu art. 143c ust. 1 Pzp. Sąd uznał jednak, że pozwany skutecznie wykazał, iż powód nie przedstawił wymaganej umową kompletnej dokumentacji (np. podpisanych dokumentów WZ, projektu warsztatowego, deklaracji właściwości użytkowych, dokumentacji powykonawczej), co skutkowało tym, że część wierzytelności powoda nie stała się wymagalna, a w pozostałym zakresie powód miał prawo tylko do 90% wynagrodzenia. Ponadto, sąd stwierdził, że pozwany nie wykazał, aby podwykonawca powoda skutecznie dokonał potrącenia wierzytelności z uwagi na rzekome wady belek, gdyż nie udowodniono istnienia wierzytelności wzajemnej ani złożenia oświadczenia o potrąceniu. Sąd rozważył również art. 647(1) § 5 k.c. (solidarna odpowiedzialność inwestora za wynagrodzenie podwykonawcy robót budowlanych), ale uznał, że nie ma on zastosowania, gdyż umowa powoda dotyczyła dostawy, a nie robót budowlanych. Ostatecznie, z uwagi na brak wymagalności części roszczenia z powodu nieprzedstawienia dokumentacji oraz brak podstaw do bezpośredniej zapłaty na podstawie Pzp, powództwo zostało oddalone. Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpiło na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 143c Prawa zamówień publicznych w kontekście umów dostawy i postępowania sanacyjnego dłużnika, a także wymogów formalnych dokumentacji dla wymagalności wierzytelności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wierzytelność została uznana w postępowaniu sanacyjnym. Interpretacja art. 143c Pzp w odniesieniu do umów dostawy może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (5)
Czy art. 143c ustawy Prawo zamówień publicznych może stanowić podstawę odpowiedzialności zamawiającego wobec dalszego podwykonawcy, gdy umowa między podwykonawcą a wykonawcą dotyczy dostawy, a nie robót budowlanych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 143c Pzp może stanowić podstawę odpowiedzialności zamawiającego wobec dalszego podwykonawcy również w przypadku umowy dostawy, a nie tylko robót budowlanych.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni językowej art. 2 pkt 9b Pzp oraz orzecznictwie Sądu Najwyższego (IV CSK 457/17), które rozszerza zakres ochrony podwykonawców na umowy dotyczące dostaw i usług, jeśli spełniają one wymogi pisemności, odpłatności i stanowią część zamówienia publicznego.
Czy wszczęcie postępowania sanacyjnego wobec podwykonawcy wyłącza odpowiedzialność zamawiającego wobec dalszego podwykonawcy na podstawie art. 143c Pzp?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo otwarcie postępowania sanacyjnego wobec podwykonawcy nie wyłącza odpowiedzialności zamawiającego wobec dalszego podwykonawcy, chyba że wierzytelność została uznana w tym postępowaniu, co wyłącza przesłankę „uchylania się od zapłaty”.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił niedopuszczalność zaspokajania wierzycieli przez podmiot w restrukturyzacji od odpowiedzialności zamawiającego. Wskazał, że stosowanie się do przepisów prawa restrukturyzacyjnego nie jest „uchylaniem się od zapłaty” w rozumieniu Pzp. W tej sprawie, uznanie wierzytelności powoda w postępowaniu sanacyjnym oznaczało, że podwykonawca nie uchylał się od zapłaty, lecz stosował się do przepisów prawa restrukturyzacyjnego.
Czy brak przedstawienia przez powoda kompletnej dokumentacji wymaganej umową dostawy skutkuje brakiem wymagalności jego wierzytelności i wyłącza odpowiedzialność zamawiającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak przedstawienia wymaganej umową dokumentacji (np. podpisanych dokumentów WZ, projektu warsztatowego, dokumentacji powykonawczej) skutkuje tym, że część wierzytelności powoda nie stała się wymagalna, a w pozostałym zakresie powód miał prawo tylko do 90% wynagrodzenia, co wyłącza odpowiedzialność zamawiającego na podstawie art. 143c Pzp z powodu braku uchylania się od zapłaty wymagalnego wynagrodzenia.
Uzasadnienie
Sąd szczegółowo przeanalizował postanowienia umowy dostawy dotyczące wymogów formalnych faktur i załączników. Stwierdził, że brak wymaganych dokumentów (np. podpisanych WZ) powodował, że wierzytelność nie stała się wymagalna, a brak dokumentacji powykonawczej ograniczał prawo do 90% zapłaty. Skoro wierzytelność nie była wymagalna, nie można mówić o uchylaniu się od zapłaty przez podwykonawcę, co jest warunkiem odpowiedzialności zamawiającego.
Czy pozwany wykazał, że podwykonawca powoda skutecznie dokonał potrącenia swojej wierzytelności z wierzytelności powoda z powodu wad dostarczonych belek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwany nie wykazał, aby podwykonawca powoda skutecznie dokonał potrącenia wierzytelności, ponieważ nie udowodniono istnienia wierzytelności wzajemnej ani złożenia oświadczenia o potrąceniu.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że pozwany nie przedstawił dowodów na istnienie wierzytelności podwykonawcy wobec powoda ani na złożenie przez podwykonawcę oświadczenia o potrąceniu. Analiza przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących potrącenia i rękojmi za wady wykazała, że samo stwierdzenie wad nie rodzi automatycznie wierzytelności pieniężnej ani prawa do wstrzymania zapłaty, jeśli nie doszło do odstąpienia od umowy lub obniżenia ceny.
Czy art. 647(1) § 5 k.c. (solidarna odpowiedzialność inwestora za wynagrodzenie podwykonawcy robót budowlanych) może stanowić podstawę odpowiedzialności pozwanego w niniejszej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 647(1) § 5 k.c. nie ma zastosowania, ponieważ umowa powoda z podwykonawcą dotyczyła dostawy, a nie robót budowlanych.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepis art. 647(1) § 5 k.c. dotyczy wyłącznie umów o roboty budowlane, a umowa powoda była umową dostawy. Dlatego też, mimo że pozwany był inwestorem, nie ponosił solidarnej odpowiedzialności na podstawie tego przepisu wobec dalszego podwykonawcy dostaw.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. w R. | spółka | powód |
| Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad | organ_państwowy | pozwany |
| (...) S.A. w W. | spółka | interwenient uboczny po stronie pozwanej |
| Firmą (...) i (...) sp. z o.o. z siedzibą w B. | spółka | podwykonawca |
| konsorcjum spółek: (...) S.A. – Lider oraz Przedsiębiorstwo Usług Technicznych (...) sp. z o.o. – (...) | spółka | generalny wykonawca |
| (...) Spółki z o. o. z siedzibą w R. | spółka | następca prawny powoda |
Przepisy (13)
Główne
p.z.p. art. 143c § 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Zamawiający dokonuje bezpośredniej zapłaty wymagalnego wynagrodzenia przysługującego podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy, który zawarł zaakceptowaną przez zamawiającego umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, lub który zawarł przedłożoną zamawiającemu umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są dostawy lub usługi, w przypadku uchylenia się od obowiązku zapłaty odpowiednio przez wykonawcę, podwykonawcę lub dalszego podwykonawcę zamówienia na roboty budowlane.
k.c. art. 647 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący umów o roboty budowlane, w tym zgody inwestora na powierzenie robót podwykonawcom i solidarnej odpowiedzialności inwestora i wykonawcy za wynagrodzenie podwykonawcy.
Pomocnicze
p.z.p. art. 2 § 9b
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Definicja umowy o podwykonawstwo jako umowy w formie pisemnej o charakterze odpłatnym, której przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane stanowiące część zamówienia publicznego.
p.r. art. 252 § 1
Ustawa Prawo restrukturyzacyjne
Zakaz spełniania świadczeń wynikających z wierzytelności objętych układem przez dłużnika lub zarządcę po otwarciu postępowania sanacyjnego.
p.r. art. 297
Ustawa Prawo restrukturyzacyjne
Zastosowanie art. 252 ust. 1 w zw. z art. 297 w przypadku postępowania sanacyjnego.
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące potrącenia wierzytelności.
k.c. art. 560
Kodeks cywilny
Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy (obniżenie ceny, odstąpienie od umowy).
k.c. art. 561
Kodeks cywilny
Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy (żądanie usunięcia wady).
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 107
Kodeks postępowania cywilnego
Fakultatywne zasądzenie kosztów na rzecz interwenienta ubocznego.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu brania pod uwagę stanu rzeczy istniejącego w dacie zamknięcia rozprawy.
u.P.G.R.P. art. 32 § 3
Ustawa o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Prokuratorii Generalnej RP.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wymagalności części wierzytelności powoda z powodu nieprzedstawienia wymaganej umową dokumentacji. • Postępowanie sanacyjne wobec podwykonawcy, które doprowadziło do uznania wierzytelności powoda na liście wierzytelności, wyłączało przesłankę „uchylania się od zapłaty” przez podwykonawcę w rozumieniu art. 143c Pzp. • Umowa powoda z podwykonawcą była umową dostawy, a nie robot budowlanych, co wykluczało zastosowanie art. 647(1) § 5 k.c.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda oparte na art. 143c Pzp jest zasadne, ponieważ zamawiający ma obowiązek bezpośredniej zapłaty. • Wady belek dostarczonych przez powoda uzasadniały potrącenie wierzytelności przez podwykonawcę. • Postępowanie sanacyjne wobec podwykonawcy wyłączało możliwość zapłaty przez zamawiającego.
Godne uwagi sformułowania
„uchylanie się od obowiązku zapłaty należy rozumieć jako stan rzeczy, w którym dłużnik w nieuzasadniony sposób nie zaspakaja swoich zobowiązań.” • „Stosowanie się przez dłużnika objętego postępowaniem sanacyjnym do normy określonej w art. 252 ust. 1 ustawy prawo restrukturyzacyjne z dnia 15 maja 2015 r. jest zachowaniem zgodnym z prawem i nie stanowi uchylania się w rozumieniu ust. 1 art. 143 c ustawy prawo zamówień publicznych.” • „Wierzytelność powoda względem podwykonawcy pozwanego powstały do kwietnia 2018 r. tj. przed otwarciem postępowania sanacyjnego na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 22 czerwca 2018 roku. Pomimo braku czasowej możliwości dochodzenia roszczenia stricte od podwykonawcy, ta okoliczność nie wyłącza co do zasady uprawnienia powoda do domagania się zapłaty od Skarbu Państwa jako od zamawiającego na podstawie art. 143 c p.z.p.” • „Pozwany nie wykazał, aby Firma (...) i (...) sp. z o.o. z siedzibą w B. posiadała wobec powoda wierzytelność pieniężną, w tym w szczególności wierzytelność wynikającą z tytułu ewentualnego nienależytego wykonania zobowiązania przez dostawcę.” • „Przedmiotowe belki zostały ostatecznie uznane przez ich odbiorcę za belki nieposiadające wad fizycznych i zostały wbudowane przez odbiorcę w przedmiot realizowanej inwestycji drogowej.”
Skład orzekający
Tomasz Gal
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 143c Prawa zamówień publicznych w kontekście umów dostawy i postępowania sanacyjnego dłużnika, a także wymogów formalnych dokumentacji dla wymagalności wierzytelności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wierzytelność została uznana w postępowaniu sanacyjnym. Interpretacja art. 143c Pzp w odniesieniu do umów dostawy może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej relacji między zamawiającym, wykonawcą, podwykonawcą i dalszym podwykonawcą w kontekście Prawa zamówień publicznych i prawa restrukturyzacyjnego. Pokazuje praktyczne problemy związane z wymagalnością wierzytelności i odpowiedzialnością stron w łańcuchu dostaw.
“Czy postępowanie sanacyjne chroni zamawiającego przed zapłatą podwykonawcy? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 2 357 801,76 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.