XXIV C 515/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka W. S. (1) pozwała W. K. (1) o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży mieszkania z 24 października 2000 roku. Twierdziła, że została podstępnie wprowadzona w błąd przez pozwanego, właściciela lombardu, co do warunków umowy pożyczki i zabezpieczenia, co doprowadziło do sprzedaży jej mieszkania. Sąd Okręgowy w Warszawie, analizując sprawę, oparł się w dużej mierze na ustaleniach z postępowania karnego (sygn. akt III K 259/06), w którym pozwany został uznany za winnego oszustwa (art. 286 § 1 k.k.) i przywłaszczenia (art. 284 § 1 k.k.). Sąd cywilny, zgodnie z art. 11 k.p.c., uznał te ustalenia za wiążące. Stwierdzono, że umowa sprzedaży mieszkania została zawarta pod wpływem podstępu pozwanego, co stanowiło błąd co do treści czynności prawnej (art. 84 § 1 k.c. w zw. z art. 86 § 1 k.c.). W konsekwencji sąd stwierdził nieważność umowy sprzedaży, uznając ją za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.) i poczuciem sprawiedliwości. Koszty postępowania obciążyły pozwanego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie wiążącego charakteru ustaleń z postępowania karnego dla spraw cywilnych (art. 11 k.p.c.) oraz stosowania przepisów o błędzie i podstępie (art. 84, 86 k.c.) w kontekście ochrony praw własności i zasad współżycia społecznego.
Konkretne zastosowanie do sytuacji, gdzie występuje związek między przestępstwem a czynnością prawną, oraz gdzie podstęp jest udowodniony w postępowaniu karnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa sprzedaży nieruchomości zawarta pod wpływem podstępu, polegającego na wprowadzeniu w błąd co do warunków pożyczki i zabezpieczenia, jest nieważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa sprzedaży nieruchomości zawarta pod wpływem podstępu jest nieważna.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na ustaleniach z postępowania karnego, które wykazały, że pozwany doprowadził powódkę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wprowadzenie w błąd. Nieważność umowy wynika z podstępu (art. 86 § 1 k.c.) i sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.).
Czy ustalenia prawomocnego wyroku skazującego w postępowaniu karnym wiążą sąd w postępowaniu cywilnym w zakresie popełnienia przestępstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 11 k.p.c., ustalenia prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym.
Uzasadnienie
Sąd cywilny zastosował art. 11 k.p.c., uznając ustalenia sądu karnego dotyczące winy pozwanego za wiążące dla rozstrzygnięcia sprawy cywilnej o nieważność umowy.
Czy powódka ma interes prawny w domaganiu się ustalenia nieważności umowy sprzedaży nieruchomości na podstawie art. 189 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powódka ma interes prawny w domaganiu się ustalenia nieważności umowy, gdyż jej oświadczenie woli było dotknięte wadą (podstępem).
Uzasadnienie
Sąd podzielił pogląd, że strona zarzucająca wadę oświadczenia woli zawsze posiada interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności czynności prawnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. S. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| W. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. S. (1) | inne | notariusz |
| W. Z. (1) | osoba_fizyczna | świadkowie/inne |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 84 § § 1
Kodeks cywilny
W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli.
k.c. art. 86 § § 1
Kodeks cywilny
Jeśli błąd został wywołany podstępem przez drugą stronę, można uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli niezależnie od tego, czy błąd był istotny, czy też nie.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenia prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można powoływać się na nieważność czynności prawnej z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, jeżeli czynność została spełniona.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o kosztach w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, a o kosztach należnych stronie za instancję, której sprawę wygrała, sąd drugiej instancji orzeka na podstawie przepisów o kosztach w sprawach o charakterze nieprocesowym.
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem przez wprowadzenie jej w błąd albo wyzyskanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
k.k. art. 284 § § 1
Kodeks karny
Kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą lub cudzy dokument, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa sprzedaży zawarta pod wpływem podstępu jest nieważna. • Ustalenia sądu karnego dotyczące popełnienia przestępstwa są wiążące dla sądu cywilnego (art. 11 k.p.c.). • Powódka ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Pozwany podniósł ewentualne roszczenia do powództwa wzajemnego lub potrącenia (bez znaczenia dla rozstrzygnięcia).
Godne uwagi sformułowania
pozwanego podstępnie doprowadził powódkę do sprzedaży nieruchomości • istota powództwa o ustalenie została określona w treści art. 189 k.p.c. • uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli działa z mocą wsteczną od momentu dokonania czynności prawnej • strona umowy zarzucająca, że jej oświadczenie woli dotknięte jest wadą, w zasadzie zawsze posiada interes prawny w wytoczeniu powództwa z art. 189 k.p.c. • ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa wiążą Sąd w postępowaniu cywilnym • inne rozstrzygnięcie stałoby w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego określonymi w art. 5 k.c. oraz poczuciem szeroko rozumianej sprawiedliwości • działania podejmowane przez pozwanego względem powódki zasługują [...] na wyrażenie daleko idącej dezaprobaty
Skład orzekający
Dorota Stokowska - Komorowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie wiążącego charakteru ustaleń z postępowania karnego dla spraw cywilnych (art. 11 k.p.c.) oraz stosowania przepisów o błędzie i podstępie (art. 84, 86 k.c.) w kontekście ochrony praw własności i zasad współżycia społecznego."
Ograniczenia: Konkretne zastosowanie do sytuacji, gdzie występuje związek między przestępstwem a czynnością prawną, oraz gdzie podstęp jest udowodniony w postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak prawo karne może chronić ofiary oszustwa w sprawach cywilnych, a także ilustruje znaczenie zasad współżycia społecznego w obronie przed nieuczciwymi praktykami.
“Oszukana przez właściciela lombardu, odzyskała mieszkanie dzięki wyrokowi sądu!”
Dane finansowe
WPS: 50 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.