XIII GA 1515/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Sąd Rejonowy wydał postanowienie wstępne, uznając roszczenie za usprawiedliwione w zasadzie. Uczestnik postępowania, (...) Spółka Akcyjna, złożył apelację, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów procesowych (art. 318 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c.) oraz materialnych (art. 305(1) k.c., art. 305(2) § 2 k.c., art. 292 k.c., art. 172 k.c., art. 340 k.c., art. 7 k.c.). Głównym zarzutem było uznanie dopuszczalności postanowienia wstępnego w sytuacji, gdy roszczenie nie było w pełni uzasadnione, a także błędna ocena dokumentu z 1969 r. jako nie stanowiącego tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd uznał, że postanowienie wstępne w postępowaniu nieprocesowym jest dopuszczalne na mocy odpowiedniego stosowania art. 318 k.p.c. i było uzasadnione w tej sprawie ze względów ekonomiki procesowej. Odrzucono zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., uznając ocenę dowodów przez Sąd Rejonowy za prawidłową, w szczególności w odniesieniu do zezwolenia z 1969 r., które nie stanowiło tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości z uwagi na rozbieżności w oznaczeniu właścicieli i nieruchomości. Sąd Okręgowy podkreślił, że uczestnik nie wykazał, aby zezwolenie dotyczyło spornej nieruchomości. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów materialnych, w tym zasiedzenia służebności przesyłu, również zostały odrzucone. Sąd wskazał na niemożność zasiedzenia służebności przed 1989 r. z uwagi na jednolitą własność państwową oraz na złą wiarę posiadaczy, co uniemożliwiło zasiedzenie nawet po zmianach prawnych. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 7 k.c., uznając, że uczestnik i jego poprzednicy działali w złej wierze, co potwierdzały okoliczności wejścia w posiadanie urządzeń przed wywłaszczeniem nieruchomości i brak wymaganej formy aktu notarialnego dla ustanowienia służebności. W konsekwencji apelacja została oddalona, a rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego pozostawiono do orzeczenia końcowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność postanowienia wstępnego w sprawach o służebność przesyłu, ocena tytułu prawnego do nieruchomości na podstawie zezwoleń administracyjnych z okresu PRL, zasiedzenie służebności przesyłu w kontekście zmian prawnych i zasady jednolitej własności państwowej, ocena dobrej i złej wiary posiadacza służebności.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z dokumentacją z okresu PRL i może wymagać uwzględnienia odmiennych stanów faktycznych w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy dopuszczalne jest wydanie postanowienia wstępnego w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem, w którym Sąd uznaje żądanie ustanowienia służebności za usprawiedliwione co do zasady?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest wydanie postanowienia wstępnego w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem, w którym Sąd uznaje żądanie ustanowienia służebności za usprawiedliwione co do zasady.
Uzasadnienie
Dopuszczalność postanowienia wstępnego w postępowaniu nieprocesowym wynika z odpowiedniego stosowania art. 318 k.p.c. na mocy odesłania z art. 13 § 2 k.p.c. Wydanie takiego postanowienia jest uzasadnione względami ekonomiki procesowej, gdy sporna jest zasada roszczenia, a jego rozstrzygnięcie czyni bezprzedmiotowym dalsze postępowanie dowodowe.
Czy zezwolenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z 1969 r. stanowi tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w zakresie posadowienia urządzeń elektroenergetycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zezwolenie z 1969 r. nie stanowi tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w zakresie posadowienia urządzeń elektroenergetycznych, jeśli nie wykazano, że dotyczy ono spornej nieruchomości i jej właścicieli.
Uzasadnienie
Uczestnik postępowania nie wykazał, że zezwolenie z 1969 r. dotyczyło nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcy, z uwagi na rozbieżności w oznaczeniu właścicieli (jeden wskazany w zezwoleniu, dwóch współwłaścicieli w innych dokumentach) oraz adresów nieruchomości. Brak korelacji między dokumentami i niepodjęcie przez uczestnika inicjatywy dowodowej w celu wyjaśnienia tych rozbieżności skutkowały uznaniem zezwolenia za nie stanowiące tytułu prawnego.
Czy doszło do nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie przez poprzednika prawnego uczestnika postępowania lub przez samego uczestnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie doszło do nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie.
Uzasadnienie
Do dnia 1 lutego 1989 r. obowiązywała zasada jednolitej własności państwowej, wykluczająca możliwość zasiedzenia służebności na nieruchomościach państwowych. Nawet po tej dacie, z uwagi na złą wiarę posiadaczy (wejście w posiadanie przed wywłaszczeniem nieruchomości i brak formy aktu notarialnego), termin zasiedzenia nie upłynął. Okres posiadania przed 1 lutego 1989 r. nie mógł być zaliczony do okresu zasiedzenia.
Czy uczestnik postępowania korzystał z nieruchomości wnioskodawcy w dobrej wierze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uczestnik postępowania i jego poprzednicy prawni korzystali z nieruchomości w złej wierze.
Uzasadnienie
Zła wiara wynikała z faktu wejścia w posiadanie urządzeń przed wywłaszczeniem nieruchomości oraz z braku dochowania formy aktu notarialnego dla ustanowienia służebności. Samo nabycie urządzeń przez przedsiębiorstwo państwowe nie skutkowało z mocy prawa uzyskaniem służebności gruntowej obciążającej nieruchomość.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | wnioskodawca |
| (...) Spółki Akcyjnej | spółka | uczestnik postępowania |
Przepisy (24)
Pomocnicze
k.p.c. art. 318 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczalność wydania postanowienia wstępnego w postępowaniu nieprocesowym.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów.
k.c. art. 305(1)
Kodeks cywilny
Przesłanki ustanowienia służebności przesyłu.
k.c. art. 305(2) § 2
Kodeks cywilny
Wyłączenie możliwości żądania ustanowienia służebności przesyłu w przypadku wywłaszczenia nieruchomości.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Nabycie służebności gruntowej przez zasiedzenie.
k.c. art. 305(4)
Kodeks cywilny
Odpowiednie stosowanie przepisów o służebnościach gruntowych do służebności przesyłu.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie.
k.c. art. 340
Kodeks cywilny
Nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowych.
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Dobra i zła wiara.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 516
Kodeks postępowania cywilnego
Rodzaj rozstrzygnięć w postępowaniu nieprocesowym.
k.p.c. art. 374
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie apelacji na posiedzeniu niejawnym.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Rozkład ciężaru dowodu.
u.z.t.w.n. art. 35 § 1
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Wywłaszczenie nieruchomości.
u.z.t.w.n. art. 35 § 2
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Wywłaszczenie nieruchomości.
u.z.u.k.c. art. 10
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny
Przepis przejściowy dotyczący zasiedzenia.
k.c. art. 177
Kodeks cywilny
Wyłączenie zasiedzenia nieruchomości państwowej (w brzmieniu do 1990 r.).
k.c. art. 128
Kodeks cywilny
Zasada jednolitej własności państwowej (w brzmieniu do 1989 r.).
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Terminy zasiedzenia.
k.c. art. 245 § 1
Kodeks cywilny
Forma ustanowienia ograniczonych praw rzeczowych.
k.c. art. 245 § 2
Kodeks cywilny
Forma ustanowienia ograniczonych praw rzeczowych.
k.c. art. 73 § 2
Kodeks cywilny
Forma czynności prawnych.
k.c. art. 49 § 1
Kodeks cywilny
Urządzenia przesyłowe.
k.c. art. 123 § 1
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu przedawnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dopuszczalność postanowienia wstępnego w sprawie o służebność przesyłu. • Brak wykazania przez uczestnika postępowania tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości. • Niewykazanie zasiedzenia służebności przesyłu z uwagi na złą wiarę i okresy wyłączające zasiedzenie. • Uczestnik postępowania działał w złej wierze.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 318 § 1 k.p.c. poprzez wydanie postanowienia wstępnego. • Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę dowodów (zezwolenie z 1969 r.). • Naruszenie art. 305(1) k.c. poprzez uznanie braku tytułu prawnego. • Nabycie służebności przesyłu przez zasiedzenie. • Naruszenie art. 7 k.c. poprzez przyjęcie złej wiary.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy w Łodzi zaakceptował i przyjął za własne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji oraz podzielił przyjętą przez ten Sąd argumentację prawną. • W ocenie Sądu Okręgowego chybiony jest zarzut naruszenia art. 318 par. 1 k.p.c. poprzez uznanie wydania wyroku wstępnego w niniejszej sprawie za dopuszczalne w sytuacji, gdy roszczenie nie jest uzasadnione w całości... • W treści analizowanego zarzutu skarżący błędnie wskazał, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 318 par. 1 k.p.c. wydając wyrok. Niniejsza sprawa jest rozpoznawana w postępowaniu nieprocesowym, a zatem wydawane w nim rozstrzygnięcia merytoryczne przybierają formę postanowień, nie zaś wyroków... • Z podniesionych w apelacji zarzutów, w pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż poprawność zastosowania przepisów prawa materialnego może być oceniana jedynie w odniesieniu do stanu faktycznego ustalonego zgodnie z zasadami procedury cywilnej. • W ocenie Sądu Okręgowego zasadnie przyjęto, że po stronie uczestnika postępowania zachodzi zła wiara w odniesieniu do korzystania z nieruchomości wnioskodawcy.
Skład orzekający
Mariola Szczepańska
przewodniczący
Witold Ławnicki
sprawozdawca
Wiktor Matysiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność postanowienia wstępnego w sprawach o służebność przesyłu, ocena tytułu prawnego do nieruchomości na podstawie zezwoleń administracyjnych z okresu PRL, zasiedzenie służebności przesyłu w kontekście zmian prawnych i zasady jednolitej własności państwowej, ocena dobrej i złej wiary posiadacza służebności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z dokumentacją z okresu PRL i może wymagać uwzględnienia odmiennych stanów faktycznych w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych zagadnień związanych z służebnością przesyłu, w tym dopuszczalności postanowień wstępnych i trudności dowodowych związanych z dokumentacją z okresu PRL, co jest częstym problemem w praktyce.
“Służebność przesyłu: Jak zezwolenie z PRL-u może (nie) dać tytułu prawnego do nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.