XI GC 397/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Spółdzielnia Mieszkaniowa w G. pozwała spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością spółkę komandytową w G. o zapłatę 71 715,05 zł tytułem kar umownych i odszkodowania, naliczonych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy o roboty budowlane. Nakazem zapłaty sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu, jednak pozwana wniosła sprzeciw, kwestionując wysokość kar umownych i wnosząc o ich miarkowanie. Mimo mediacji, strony nie doszły do porozumienia. Sąd ustalił, że strony zawarły umowę o roboty budowlane, której przedmiotem był remont elewacji i wymiana balustrad balkonowych. Pozwana nie wykonała umowy w całości i w terminie, co skutkowało odstąpieniem od umowy przez powódkę. Powódka naliczyła kary umowne za opóźnienie w wykonaniu prac oraz za odstąpienie od umowy. Sąd, opierając się na opinii biegłego, ustalił wartość wykonanych przez pozwaną prac na 502 039,77 zł brutto, co stanowiło około 50% łącznej wartości umowy. Kara umowna za odstąpienie od umowy została miarkowana do kwoty 50 649,74 zł. Łączna kara umowna wyniosła 152 962,23 zł. Sąd oddalił zarzut rażącego wygórowania kar, wskazując, że ich wysokość nie przekraczała 15% łącznego wynagrodzenia umownego i była uzasadniona. Sąd nie uwzględnił również żądania odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od kar umownych, uznając je za niepodlegające ustawie o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 100 kpc, uwzględniając stopień wygrania sprawy przez strony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kar umownych w umowach o roboty budowlane, w szczególności dopuszczalność ich kumulacji, miarkowanie oraz stosowanie przepisów o odsetkach w transakcjach handlowych.
Orzeczenie dotyczy specyfiki umów o roboty budowlane i obrotu gospodarczego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy kara umowna za opóźnienie w wykonaniu robót budowlanych i kara umowna za odstąpienie od umowy mogą być dochodzone łącznie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kary umowne za opóźnienie i za odstąpienie od umowy mogą być dochodzone łącznie, jeśli strony tak postanowiły w umowie, a zdarzenia prawne, na które kary są zastrzeżone, są różne.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko judykatury i doktryny, że dopuszczalne jest zastrzeżenie w umowie kar umownych za różne zdarzenia (np. opóźnienie i odstąpienie), co pozwala na ich kumulacyjne dochodzenie, zwłaszcza w obrocie gospodarczym między profesjonalnymi podmiotami.
Czy kara umowna jest rażąco wygórowana, gdy jej wysokość stanowi 15% łącznego wynagrodzenia umownego i jest wyższa od poniesionej szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kara umowna nie jest rażąco wygórowana w takich okolicznościach, zwłaszcza gdy szkoda stanowi ponad 60% wartości kary umownej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kara umowna w wysokości 15% łącznego wynagrodzenia umownego nie jest rażąco wygórowana, a jej wysokość, choć wyższa od poniesionej szkody, nie pozostaje w oderwaniu od jej rozmiaru. Podkreślono, że kara umowna jest niezależna od szkody i ma charakter represyjny.
Czy wykonanie zobowiązania w połowie stanowi podstawę do miarkowania kary umownej z powodu wykonania zobowiązania w znacznej części?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykonanie zobowiązania w połowie nie stanowi podstawy do miarkowania kary umownej z powodu wykonania zobowiązania w znacznej części.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wykonanie umowy w połowie nie mieści się w ustawowym rozumieniu 'znacznej części' zobowiązania, co wyklucza zastosowanie art. 484 § 2 k.c. w tym zakresie.
Czy odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych należą się od kary umownej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kara umowna nie stanowi transakcji podlegającej regulacjom ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko, że kara umowna jako świadczenie pieniężne nie jest ani odpłatną dostawą towarów, ani odpłatnym świadczeniem usług, w związku z czym opóźnienie w jej zapłacie nie rodzi skutków wynikających z ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w G. | spółdzielnia | powódka |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółką komandytową w G. | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 483
Kodeks cywilny
Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
k.c. art. 484 § 1
Kodeks cywilny
W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Wzajemne zniesienie lub podział kosztów jest dopuszczalne w wypadkach uzasadnionych okolicznościami, zwłaszcza gdy strony podlegały obowiązkowi do wspólnego poniesienia kosztów, lub gdy strony poniosły częściową przegraną.
Pomocnicze
k.c. art. 484 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że ponosi odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania z innych przyczyn.
k.c. art. 635
Kodeks cywilny
Jeżeli przyjmujący zamówienie roboty (art. 627) opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem robót tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby ukończył je w czasie umówionym, zamawiający może od umowy odstąpić jeszcze przed ukończeniem robót.
k.c. art. 656
Kodeks cywilny
Do skutków zwłoki wykonawcy robót budowlanych stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło, a do odpowiedzialności inwestora za wady wykonawcy - przepisy o rękojmi za wady dzieła.
u.p.n.o.t.h.
Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych
Kara umowna nie stanowi transakcji podlegającej regulacjom ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowe naliczenie kar umownych za opóźnienie i odstąpienie od umowy. • Dopuszczalność kumulacyjnego dochodzenia kar umownych. • Brak podstaw do miarkowania kary umownej z uwagi na nieznaczne wykonanie zobowiązania i rażące wygórowanie. • Kara umowna nie podlega przepisom o odsetkach w transakcjach handlowych.
Odrzucone argumenty
Zarzut rażącego wygórowania kar umownych. • Zarzut wykonania zobowiązania w znacznej części. • Żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od kary umownej.
Godne uwagi sformułowania
kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody • jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana • kara umowna nie stanowi transakcji podlegającej regulacjom ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar umownych w umowach o roboty budowlane, w szczególności dopuszczalność ich kumulacji, miarkowanie oraz stosowanie przepisów o odsetkach w transakcjach handlowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki umów o roboty budowlane i obrotu gospodarczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kar umownych w umowach budowlanych, a sąd szczegółowo analizuje kwestie ich naliczania, miarkowania oraz kumulacji, co jest cenne dla praktyków.
“Kara umowna w budowlance: Kiedy sąd ją obniży, a kiedy nie? Analiza orzeczenia w sprawie XI GC 397/21.”
Dane finansowe
WPS: 71 715,05 PLN
kara umowna: 71 715,05 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.