WZ 26/01Właściwość sądu w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 8 maja 2001 r., którym sąd ten uznał się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy o odszkodowanie za niesłuszne skazanie Romualda S. i przekazał ją do rozpoznania sądowi powszechnemu w wydziale cywilnym. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że sprawy o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, o których mowa w rozdziale 58 k.p.k., mają charakter cywilnoprawny, ale powinny być rozpoznawane przez sądy karne. Przekazywanie takich spraw do sądu cywilnego nie może być uzasadniane wyłącznie ich cywilnoprawnym charakterem, gdyż przepisy k.p.k. stanowią normy szczególne wyłączające stosowanie przepisów prawa cywilnego jako ogólnych. Sąd Najwyższy odniósł się również do kwestii roszczeń wynikających z wykonania kary dodatkowej konfiskaty mienia, wskazując, że art. 168 k.k.w. z 1969 r. nie ma odpowiednika i nie stosuje się trybu zaspokajania roszczeń przewidzianego w tym przepisie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie właściwości sądu w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie oraz interpretacja przepisów dotyczących konfiskaty mienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami k.p.k. i k.k.w. obowiązującymi w tamtym okresie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przekazywanie przez sądy karne spraw o odszkodowanie za niesłuszne skazanie do procesu cywilnego jest uzasadnione wyłącznie cywilnoprawnym charakterem roszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przekazywanie nie może być uzasadniane wyłącznie cywilnoprawnym charakterem roszczenia, gdyż istotą tego postępowania jest cywilnoprawna odpowiedzialność Skarb Państwa z tytułu niesłusznego skazania, a przepisy k.p.k. jako normy szczególne wyłączają stosowanie przepisów prawa cywilnego jako ogólnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że choć roszczenia o odszkodowanie za niesłuszne skazanie mają charakter cywilnoprawny, to są one uregulowane w przepisach szczególnych k.p.k., które wyłączają stosowanie ogólnych przepisów k.c. Dlatego sądy karne są właściwe do ich rozpoznawania.
Czy tryb zaspokajania roszczeń wynikających z wykonania dawnej kary dodatkowej konfiskaty mienia po jej uchyleniu stosuje się na podstawie art. 168 k.k.w. z 1969 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 168 k.k.w. z 1969 r. nie ma odpowiednika w obecnym stanie prawnym, wobec czego przewidziany w nim tryb nie stosuje się.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wskazany przepis został uchylony i nie ma swojego odpowiednika, co uniemożliwia stosowanie przewidzianego w nim trybu postępowania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Romuald S. | osoba_fizyczna | skazany |
| Wanda S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Maria S.-G. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny |
Przepisy (15)
Pomocnicze
k.p.k. art. 554
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 556
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 646
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 35
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 552
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 552-559
Kodeks postępowania karnego
k.c. art. 421
Kodeks cywilny
Odsyła do przepisów szczególnych w zakresie odpowiedzialności państwa za szkody spowodowane przez niesłuszne skazanie lub niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie.
Dz. U. Nr 34, poz. 149 art. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
k.k.w. art. 192
Kodeks karny wykonawczy
k.k. art. 130 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 122
Kodeks karny
Dz. U. Nr 64, poz. 390 art. 1
Ustawa amnestyjna
k.k.w. art. 168
Kodeks karny wykonawczy
k.k.w. art. 257 § § 2 pkt 1
Kodeks karny wykonawczy
Dz. U. Nr 34, poz. 149 art. 10
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawy o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, uregulowane w rozdziale 58 k.p.k., powinny być rozpoznawane przez sądy karne, a nie cywilne, mimo cywilnoprawnego charakteru roszczeń. • Przepisy k.p.k. jako normy szczególne wyłączają stosowanie przepisów prawa cywilnego jako ogólnych w sytuacjach przez siebie uregulowanych. • Art. 168 k.k.w. z 1969 r. nie ma odpowiednika i nie można stosować przewidzianego w nim trybu zaspokajania roszczeń z tytułu konfiskaty mienia.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie ma charakter cywilnoprawny, dlatego właściwy do jego rozpoznania jest sąd cywilny.
Godne uwagi sformułowania
istotą tego postępowania jest właśnie cywilnoprawna odpowiedzialność Skarbu Państwa z tytułu niesłusznego skazania, tymczasowego aresztowania lub zatrzymania • Przepisy kodeksu postępowania karnego jako normy szczególne w stosunku do norm kodeksu cywilnego z samej swej istoty wyłączają zaś, w sytuacjach przez siebie uregulowanych, stosowanie przepisów prawa cywilnego jako przepisów ogólnych. • art. 168 k.k.w. z 1969 r. w obecnym stanie prawnym nie ma odpowiednika, wobec czego przewidziany w nim tryb zaspokajania roszczeń wynikających z wykonania dawnej kary dodatkowej konfiskaty mienia po jej uchyleniu nie stosuje się.
Skład orzekający
J. Godyń
Przewodniczący: Prezes SN gen. dyw.
M. Buliński
sędzia SN
R. Chmielewski
sędzia WSO deleg. do SN (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości sądu w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie oraz interpretacja przepisów dotyczących konfiskaty mienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami k.p.k. i k.k.w. obowiązującymi w tamtym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczową kwestię właściwości sądu w sprawach o odszkodowanie za błędy wymiaru sprawiedliwości, co jest istotne dla prawników i obywateli. Dotyka również historycznych aspektów prawa karnego.
“Sąd Najwyższy: Gdzie dochodzić odszkodowania za niesłuszne skazanie? Kluczowa decyzja o właściwości sądu.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.