VIII U 2668/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania J. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie emerytury. Ubezpieczony powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis pomniejszający podstawę obliczenia emerytury o kwoty wcześniej pobranych świadczeń, w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek przed 6 czerwca 2012 r. ZUS odmówił wznowienia, argumentując, że wyrok TK nie został jeszcze ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a zatem nie wszedł w życie. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając je za bezzasadne. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenia TK wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, a publikacja na stronie internetowej TK nie jest równoznaczna z ogłoszeniem w Dzienniku Ustaw. Ponadto, sąd wskazał na art. 146 § 1 k.p.a., który stanowi, że uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat, co w tej sprawie miało miejsce. Sąd rozważył również możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach, jednak uznał, że nie ma zastosowania w sytuacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a decyzja organu rentowego nie była dotknięta błędem, gdyż została wydana na podstawie obowiązujących przepisów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wejścia w życie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, terminów wzruszania decyzji administracyjnych oraz podstaw wznowienia postępowania w kontekście orzeczeń TK.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw oraz upływu 5-letniego terminu na wzruszenie decyzji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, nie wszedł w życie i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zgodnie z Konstytucją i ustawą o ogłaszaniu aktów normatywnych, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wchodzą w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Publikacja na stronie internetowej TK nie jest wystarczająca do wejścia orzeczenia w życie.
Czy decyzja organu rentowego wydana na podstawie przepisu, który później został uznany za niezgodny z Konstytucją, może być wzruszona po upływie 5 lat od jej wydania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat, uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania nie jest możliwe, nawet jeśli podstawa prawna decyzji została uznana za niezgodną z Konstytucją.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 146 § 1 k.p.a., który stanowi bezwzględną przesłankę negatywną dla uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania po upływie 5 lat od jej wydania. Termin ten ma charakter materialny i jego upływ uniemożliwia merytoryczne orzekanie w sprawie.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją może być podstawą do wzruszenia decyzji organu rentowego na podstawie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wzruszenie decyzji organu rentowego w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego powinno następować w trybie art. 145a k.p.a., a nie art. 114 ustawy emerytalnej.
Uzasadnienie
Ustawa o emeryturach i rentach nie zawiera regulacji dotyczących wznowienia postępowania z powodu orzeczenia TK. Art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej dotyczy ujawnienia nowych dowodów lub okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji, a nie orzeczenia o niekonstytucyjności przepisu. Błąd organu rentowego nie obejmuje sytuacji działania na podstawie przepisów korzystających z domniemania konstytucyjności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. | osoba_fizyczna | ubezpieczony/odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy/pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do żądania wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego wydano decyzję.
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania - jeden miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.a. art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Bezwzględny zakaz uchylenia decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 25 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r., uznany za niezgodny z Konstytucją.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
u.o.a.n. art. 9 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące aktów normatywnych ogłoszonych w Dzienniku Ustaw ogłasza się w Dzienniku Ustaw RP.
u.e.r.f.u.s. art. 114 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do uchylenia lub zmiany decyzji w przypadku ujawnienia nowych dowodów lub okoliczności, błędu organu itp. Nie dotyczy wznowienia postępowania z powodu orzeczenia TK.
u.s.u.s. art. 83a § ust. 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Decyzje ostateczne organu rentowego nie mogą być z urzędu uchylane, zmieniane lub unieważniane na zasadach k.p.a., z wyjątkiem orzeczenia TK o niezgodności z Konstytucją.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a zatem nie wszedł w życie. • Upłynął 5-letni termin na wzruszenie decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 146 § 1 k.p.a.). • Decyzja organu rentowego została wydana na podstawie obowiązujących przepisów, które nie budziły wątpliwości interpretacyjnych w momencie jej wydania. • Art. 114 ustawy emerytalnej nie jest właściwą podstawą do wzruszenia decyzji w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) powinien skutkować przeliczeniem emerytury. • Decyzja ZUS odmawiająca wznowienia postępowania jest błędna.
Godne uwagi sformułowania
Orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. • Publikacja wyroku TK na stronie internetowej TK czy w publikatorze „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Zbiór Urzędowy” nie jest ogłoszeniem w rozumieniu art. 190 Konstytucji. • Nieopublikowanie wyroku powoduje, że formalnie nie obowiązuje on w porządku prawnym. • Upływ terminu pięcioletniego, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. • Błąd organu nie obejmuje takich sytuacji, w których organ rentowy działa na podstawie niebudzących jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych przepisów ustawy, które to korzystają z domniemania konstytucyjności aż do chwili uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją.
Skład orzekający
Paulina Kuźma
SSO
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wejścia w życie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, terminów wzruszania decyzji administracyjnych oraz podstaw wznowienia postępowania w kontekście orzeczeń TK."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw oraz upływu 5-letniego terminu na wzruszenie decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i jego wpływem na prawa obywateli, a także kwestii proceduralnych związanych z publikacją orzeczeń i terminami.
“Wyrok TK nie wszedł w życie? Sąd wyjaśnia, dlaczego nie dostaniesz wyższej emerytury mimo orzeczenia Trybunału.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.