VIII U 1033/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z dnia 27.04.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia P. B. jako pracownika u płatnika S. B. (jego ojca) wynosiła 5645,41 zł, a nie 8383,43 zł, jak wynikało z aneksu z dnia 1 lipca 2020 r. Organ rentowy uznał, że podwyższenie wynagrodzenia miało na celu jedynie skorzystanie z wyższych świadczeń z FUS, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji finansowej firmy (straty, korzystanie z Tarczy Antykryzysowej) i faktu, że podwyżka nastąpiła w okresie urlopu wypoczynkowego. Odwołania od tej decyzji wnieśli P. B. i S. B., zarzucając naruszenie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd Okręgowy w Łodzi, po połączeniu sprawy z inną sygnaturą i zawieszeniu postępowania, ostatecznie oddalił odwołania. Sąd ustalił, że płatnik składek i ubezpieczony są spokrewnieni, a podwyżka wynagrodzenia była rażąco wygórowana i nieadekwatna do dochodów spółki, zwłaszcza w okresie pandemii COVID-19. Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych, zgodnie z którym ustalenie rażąco wygórowanego wynagrodzenia może być uznane za nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 KC w zw. z art. 300 KP), szczególnie gdy zmierza do obejścia prawa lub uzyskania nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych ubezpieczonych. Sąd uznał, że aneks do umowy o pracę był nieważny, a tym samym decyzja ZUS była prawidłowa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku podwyższenia wynagrodzenia, zwłaszcza w kontekście zasad współżycia społecznego, obejścia prawa i trudnej sytuacji finansowej pracodawcy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w tym bliskich relacji rodzinnych między stronami i wpływu pandemii na działalność gospodarczą. Interpretacja zasad współżycia społecznego może być różna w zależności od okoliczności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podwyższenie wynagrodzenia pracownika, dokonane aneksem do umowy o pracę, może zostać uznane za nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jeśli jego celem jest uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a sytuacja finansowa pracodawcy jest trudna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podwyższenie wynagrodzenia może zostać uznane za nieważne, jeśli jest rażąco wygórowane, nieadekwatne do sytuacji finansowej pracodawcy i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, zwłaszcza gdy zmierza do obejścia prawa lub uzyskania nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że podwyżka wynagrodzenia była rażąco wygórowana, nieadekwatna do dochodów spółki w okresie pandemii, a także nastąpiła w okresie urlopu wypoczynkowego i przy korzystaniu przez płatnika z pomocy państwowej. Wskazano na bliskie relacje rodzinne między stronami oraz brak obiektywnych przesłanek uzasadniających tak znaczący wzrost płacy. W związku z tym, aneks do umowy o pracę został uznany za nieważny na podstawie art. 58 § 2 KC w zw. z art. 300 KP.
Czy ustalenie rażąco wygórowanego wynagrodzenia w umowie o pracę może być podstawą do zakwestionowania przez ZUS podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ZUS może kwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało ono wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem lub zasadami współżycia społecznego, lub zmierzającej do obejścia prawa.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na orzecznictwo SN, stwierdził, że ustalenie rażąco wygórowanego wynagrodzenia może być uznane za nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co pozwala ZUS na zakwestionowanie podstawy wymiaru składek. Podkreślono, że prawo ubezpieczeń społecznych chroni interes publiczny i zasadę solidarności ubezpieczonych, co uzasadnia ocenę wynagrodzenia nie tylko z perspektywy pracownika, ale także jego zgodności z zasadami uczciwości i sprawiedliwości społecznej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. B. | osoba_fizyczna | ubezpieczony/odwołujący |
| S. B. | osoba_fizyczna | płatnik składek/odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy/pozwanego |
Przepisy (24)
Główne
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 8 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 11 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 13 § pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1 i 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1 pkt 1 i 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.ś.o.z. art. 66 § ust. 1 pkt. 1a
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 81 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.p.u.c. art. 1 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
u.ś.p.u.c. art. 36 § ust. 1 i 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
u.ś.p.u.c. art. 40
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
u.p.d.o.f. art. 12 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
k.c. art. 58 § § 2 i 3
Kodeks cywilny
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Pomocnicze
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
k.p. art. 13
Kodeks pracy
k.p. art. 78
Kodeks pracy
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1 i 11
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 235
Kodeks postępowania cywilnego
Dz.U.2008.78.465 art. 2 § ust. 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Dz.U.2023.1935 art. 2 § pkt 5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podwyższenie wynagrodzenia było rażąco wygórowane i nieadekwatne do sytuacji finansowej firmy. • Podwyżka wynagrodzenia była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. • Aneks do umowy o pracę miał na celu obejście prawa i uzyskanie nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych. • Trudna sytuacja finansowa płatnika składek (straty, korzystanie z Tarczy Antykryzysowej) nie uzasadniała podwyżki wynagrodzenia. • Bliska relacja rodzinna między płatnikiem a ubezpieczonym sugeruje próbę nadużycia systemu ubezpieczeń społecznych.
Odrzucone argumenty
Podwyższenie wynagrodzenia było uzasadnione zmianą zakresu obowiązków pracownika. • Organ rentowy niezasadnie zakwestionował podwyższenie podstawy wymiaru składek. • Podwyżka wynagrodzenia była zgodna z przepisami prawa pracy i wolą stron umowy.
Godne uwagi sformułowania
podwyższenie ubezpieczonemu wynagrodzenia od pierwszego dnia urlopu wypoczynkowego • podwyższenie wynagrodzenia było nieadekwatne do dochodów spółki, tym samym, było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego • ustalenie rażąco wysokiego wynagrodzenia może być w konkretnych okolicznościach, uznane za nieważne jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego • nie sposób zatem ustalić na podstawie twierdzeń wnioskodawcy i płatnika w jaki konkretnie sposób zakres obowiązków P. B. miał ulec zwiększeniu w związku z zawarciem spornego aneksu do umowy o pracę • koszty związane z wynagrodzeniem P. B. w miesiącach lipiec i sierpień 2020 roku miałyby być wyższe niż przychody płatnika składek • zawarcie spornego aneksu, w okolicznościach takich jak: podwyższenie wynagrodzenia od pierwszego dnia urlopu wypoczynkowego, krótkotrwałość okresów faktycznego wykonywanie pracy czy korzystanie przez płatnika z licznych form pomocy finansowanej w ramach Tarczy Antykryzysowej (trudna sytuacja finansowa płatnika) można uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego • wynagrodzenie wnioskodawcy nie spełniało kryterium „godziwości", a tym samym pozostawało w konflikcie z zasadami współżycia społecznego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku podwyższenia wynagrodzenia, zwłaszcza w kontekście zasad współżycia społecznego, obejścia prawa i trudnej sytuacji finansowej pracodawcy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w tym bliskich relacji rodzinnych między stronami i wpływu pandemii na działalność gospodarczą. Interpretacja zasad współżycia społecznego może być różna w zależności od okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy oceniają próby manipulowania podstawą wymiaru składek ZUS poprzez sztuczne podwyższanie wynagrodzenia, szczególnie w trudnych czasach gospodarczych i w kontekście relacji rodzinnych.
“Czy ojciec mógł "oszukać" ZUS, podnosząc synowi pensję? Sąd mówi "nie"!”
Sektor
gastronomia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.