VIII SA/Wa 196/09Uchylenie postanowienia ministra finansów wszczęcie postępowania niz
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga K. i I. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2009 r., które utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] października 2008 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Izby Skarbowej z [...] sierpnia 2001 r. dotyczącego kosztów egzekucyjnych. Skarżący podnosili, że uchylenie przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzji podatkowych stanowiących podstawę tytułów wykonawczych stanowi istotną zmianę stanu faktycznego, która powinna pozwolić na ponowne badanie sprawy, mimo wcześniejszego oddalenia skargi przez NSA. Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na art. 157 § 3 k.p.a. i art. 126 k.p.a. oraz art. 17 i 18 u.p.e.a., a także na art. 153 u.p.p.s.a., wskazując, że sprawa była już przedmiotem kontroli NSA. W odpowiedzi na skargę Minister przyznał, że błędnie powołano się na art. 153 u.p.p.s.a., ale uznał, że związanie organów wyrokiem NSA wynika z art. 99 ustawy wprowadzającej przepisy o sądach administracyjnych. Podkreślił również, że uchylenie decyzji podatkowych mogło być badane w trybie zarzutów na podstawie art. 33-34 u.p.e.a. lub art. 59 § 1 u.p.e.a., a skoro egzekucja została zakończona, nie ma możliwości badania podstaw zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną, ale z innych przyczyn niż wskazane przez skarżących. Sąd stwierdził naruszenie art. 157 § 3 k.p.a., wskazując, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności może nastąpić tylko w przypadku formalnej niedopuszczalności takiego postępowania, a nie z powodu braku podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności. Sąd podkreślił, że organ nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności, a o tym, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności, organ może zadecydować dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania. Okoliczność, że postanowienie było przedmiotem kontroli sądu administracyjnego i skarga została oddalona, nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Finansów, stwierdził, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 157 § 3 k.p.a. w kontekście odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, a także relacja między postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności a wcześniejszymi orzeczeniami sądów administracyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowień dotyczących kosztów egzekucyjnych, ale zasady interpretacji art. 157 § 3 k.p.a. mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności. O tym, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a., organ może zadecydować dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na utrwalony pogląd orzecznictwa i doktryny, zgodnie z którym odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności może mieć miejsce tylko w przypadku formalnej niedopuszczalności takiego postępowania, a nie z powodu braku merytorycznych podstaw do stwierdzenia nieważności. Organ nie może oceniać merytorycznych przesłanek nieważności na etapie odmowy wszczęcia postępowania.
Czy wcześniejsze orzeczenie sądu administracyjnego oddalające skargę na postanowienie stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wcześniejsze rozstrzygnięcie sądu administracyjnego oddalające skargę na postanowienie nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Może ono jednak stanowić podstawę do uznania, że postanowienie jest zgodne z prawem i wpływać na merytoryczną decyzję co do nieważności.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wcześniejsza kontrola sądowa postanowienia nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności. Takie wcześniejsze orzeczenie może mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie nieważności.
Czy zmiana stanu faktycznego po dacie wyroku sądu administracyjnego zwalnia organ ze związania oceną prawną zawartą w tym wyroku?
Uzasadnienie
Sąd nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, skupiając się na naruszeniu art. 157 § 3 k.p.a. Argumentacja ta była podnoszona przez skarżących, ale sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na innych podstawach.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 157 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności może mieć miejsce tylko w przypadku formalnej niedopuszczalności prowadzenia takiego postępowania, a nie z powodu braku merytorycznych podstaw do stwierdzenia nieważności.
u.p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Na podstawie tego przepisu sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 17
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 59 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 168b
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynności było przedmiotem zaskarżenia. Minister błędnie powołał się na ten przepis w kontekście wyroku NSA z okresu przed wejściem w życie ustawy.
u.p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie będąc związany zarzutami skargi.
u.p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Na podstawie tego przepisu sąd orzekł o kosztach postępowania.
u.p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Na podstawie tego przepisu sąd orzekł o niewykonalności uchylonych postanowień.
ustawa wprowadzająca p.u.s.a. i p.p.s.a art. 99
Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Minister Finansów powołał się na ten przepis, twierdząc, że wynika z niego związanie organów wyrokiem NSA z okresu przed wejściem w życie ustawy.
k.c.
Kodeks cywilny
Minister wskazał, że skarżący mogą dochodzić odszkodowania na podstawie przepisów k.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ art. 157 § 3 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności z powodu braku podstaw prawnych do jej stwierdzenia, zamiast oceny formalnej niedopuszczalności postępowania.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Ministra Finansów oparta na art. 153 u.p.p.s.a. (błędne zastosowanie przepisu nieobowiązującego w dacie wyroku NSA). • Argumentacja Ministra Finansów o związaniu organów wyrokiem NSA na podstawie art. 99 ustawy wprowadzającej przepisy o sądach administracyjnych, mimo zmiany stanu faktycznego. • Argumentacja Ministra Finansów, że uchylenie decyzji podatkowych mogło być badane w trybie zarzutów na podstawie art. 33-34 u.p.e.a. lub art. 59 § 1 u.p.e.a., a po zakończeniu egzekucji nie jest to możliwe. • Argumentacja Ministra Finansów, że postępowanie podatkowe jest odrębne od postępowania egzekucyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 k.p.a uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności. • O tym, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 §1 k.p.a., organ może zadecydować dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania.
Skład orzekający
Marek Wroczyński
przewodniczący
Wojciech Mazur
sędzia
Cezary Kosterna
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 157 § 3 k.p.a. w kontekście odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, a także relacja między postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności a wcześniejszymi orzeczeniami sądów administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowień dotyczących kosztów egzekucyjnych, ale zasady interpretacji art. 157 § 3 k.p.a. mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych, nawet w sprawach dotyczących kosztów egzekucyjnych. Pokazuje też, że wcześniejsze orzeczenia sądowe nie zawsze zamykają drogę do dalszego badania sprawy, jeśli zmieni się stan faktyczny lub zastosowano niewłaściwe przepisy.
“Sąd administracyjny uchyla postanowienie Ministra Finansów: kluczowa interpretacja przepisów o stwierdzaniu nieważności.”
Dane finansowe
WPS: 100 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.