VIII PA 84/14Uchylenie wyroku nieważność postępowania skład sądu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Z. N. wniósł pozew o ustalenie wykonywania pracy w warunkach szczególnych oraz o zobowiązanie pracodawcy do wydania świadectwa pracy z tym potwierdzeniem. Jako podstawę prawną wskazał art. 125a ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Powód szczegółowo opisał zajmowane stanowiska i charakter wykonywanej pracy, twierdząc, że spełnia ona kryteria pracy w warunkach szczególnych. Pozwana Fabryka (...) S.A. wniosła o oddalenie powództwa, argumentując brak interesu prawnego powoda, gdyż sprawa dotyczy celów emerytalnych, a powód nadal pozostaje w zatrudnieniu. Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach oddalił powództwo, uznając, że powód nie wykazał interesu prawnego w rozumieniu art. 189 kpc, ponieważ ustalenie okresu pracy w warunkach szczególnych dla celów ubezpieczeniowych powinno nastąpić w postępowaniu przed organem rentowym lub w trybie odwoławczym od decyzji organu rentowego. Sąd Rejonowy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego negujące istnienie interesu prawnego w tego typu sprawach. Apelację od wyroku złożył powód, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, obrazę prawa materialnego oraz nieważność postępowania z powodu niezgodnego z prawem składu sądu (sąd orzekał w składzie sędziego i dwóch ławników, podczas gdy sprawa powinna być rozpoznana w składzie jednoosobowym). Sąd Okręgowy w Gliwicach uznał apelację za uzasadnioną w zakresie zarzutu nieważności postępowania. Stwierdził, że zgodnie z art. 47 § 1 kpc, sprawy w pierwszej instancji rozpoznaje się w składzie jednego sędziego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, a w przypadku spraw z zakresu prawa pracy, sąd orzeka w składzie jednego sędziego i dwóch ławników tylko w określonych sytuacjach, które nie miały miejsca w tej sprawie. Z uwagi na stwierdzoną nieważność postępowania, Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok w całości, zniósł postępowanie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach, wskazując na konieczność uwzględnienia art. 47 kpc przy ponownym rozpoznaniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że wadliwy skład sądu pierwszej instancji (sędzia i dwaj ławnicy w sprawie, która powinna być rozpoznana w składzie jednoosobowym) prowadzi do nieważności postępowania. Podkreślenie znaczenia prawidłowego składu sądu w sprawach pracowniczych.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o pracę w warunkach szczególnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracownik, który nadal pozostaje w zatrudnieniu i nie ubiega się jeszcze o emeryturę, ma interes prawny w ustaleniu przez sąd cywilny, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych, w celu uzyskania świadectwa pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Rejonowy uznał, że pracownik nie ma interesu prawnego w takim powództwie, gdyż ustalenie to jest przesłanką do uzyskania świadczeń ubezpieczeniowych, które powinny być rozstrzygane przez organy rentowe lub w trybie odwoławczym od ich decyzji.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym ustalenie okoliczności stanowiących przesłankę do świadczeń ubezpieczeniowych przed sądem cywilnym wymaga wykazania interesu prawnego, który w takich przypadkach nie zachodzi, ponieważ właściwy organ (rentowy lub PUP) rozstrzyga te kwestie.
Czy postępowanie przed sądem pierwszej instancji było nieważne z powodu niezgodnego z prawem składu sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy uznał, że postępowanie było nieważne, ponieważ sprawa z zakresu prawa pracy, dotycząca ustalenia wykonywania pracy w warunkach szczególnych, powinna być rozpoznana w składzie jednego sędziego, a nie w składzie sędziego i dwóch ławników, jak miało to miejsce.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy odwołał się do art. 47 § 1 kpc, który stanowi, że sprawy w pierwszej instancji rozpoznaje się w składzie jednego sędziego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wskazał, że przesłanki do orzekania w składzie sędziego i ławników (art. 47 § 2 kpc) nie były spełnione w tej sprawie, co skutkowało nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 kpc.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. N. | osoba_fizyczna | powód |
| Fabryka (...) S.A. w T. | spółka | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie o brak interesu prawnego powoda, który jest warunkiem dopuszczalności powództwa o ustalenie na podstawie tego przepisu.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Okręgowy stwierdził nieważność postępowania z powodu sprzeczności składu sądu z przepisami prawa.
k.p.c. art. 386 § par. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i zniósł postępowanie na podstawie tego przepisu w zw. z art. 379 pkt 4 kpc.
k.p.c. art. 47
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Okręgowy wskazał ten przepis jako podstawę do ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy, podkreślając konieczność uwzględnienia właściwego składu sądu.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 125a § ust. 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Powód wskazał ten przepis jako podstawę swojego żądania, jednak Sąd Rejonowy uznał go za nieuzasadniony w kontekście braku wszczęcia procedury ustalenia prawa do emerytury.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Rejonowy odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu na podstawie tego przepisu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność postępowania z powodu niezgodnego z prawem składu sądu pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Brak interesu prawnego powoda w ustaleniu wykonywania pracy w warunkach szczególnych przez sąd cywilny.
Godne uwagi sformułowania
powództwo o ustalenie z art. 189 kpc dla celów emerytalnych • powód nie wykazał interesu prawnego • nieważność postępowania z powodu składu orzekającego niezgodnie z przepisami prawa • skład sądu orzekający był sprzeczny z przepisami prawa
Skład orzekający
Maria Pierzycka-Pająk
przewodniczący
Jolanta Łanowy
sprawozdawca
Grażyna Łazowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że wadliwy skład sądu pierwszej instancji (sędzia i dwaj ławnicy w sprawie, która powinna być rozpoznana w składzie jednoosobowym) prowadzi do nieważności postępowania. Podkreślenie znaczenia prawidłowego składu sądu w sprawach pracowniczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o pracę w warunkach szczególnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błąd proceduralny, jakim jest wadliwy skład sądu, może doprowadzić do uchylenia wyroku i konieczności ponownego rozpoznania sprawy, nawet jeśli pierwotne rozstrzygnięcie mogło wydawać się merytorycznie uzasadnione. Podkreśla znaczenie formalnych aspektów postępowania sądowego.
“Błąd w składzie sądu zniweczył wyrok! Sprawa wraca do punktu wyjścia z powodu formalności.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.