VIII PA 81/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód A. G. domagał się od pozwanego K. G. kwoty 49 000 zł tytułem diet za podróże służbowe odbywane w latach 2009-2011. Sąd Rejonowy w Gliwicach oddalił powództwo, uznając, że wypłacany powodowi tzw. fracht (dodatkowe wynagrodzenie w formie procentu od wartości przewozu) stanowił ekwiwalent należnych diet. Sąd I instancji ustalił, że strony umówiły się na wypłatę dodatkowego wynagrodzenia w formie procentowego udziału od frachtu lub wypłatę diet, przy czym system frachtu był zazwyczaj korzystniejszy dla kierowców. Sąd Rejonowy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego (II PZP 11/08), zgodnie z którą kierowca transportu międzynarodowego odbywający podróże w ramach wykonywanej pracy nie jest w podróży służbowej w rozumieniu przepisów. Sąd uznał, że do dnia 2 kwietnia 2010 r. pracodawca nie miał ustawowego obowiązku wypłaty diet, a świadczenia wypłacane wówczas miały charakter dobrowolny. Po tej dacie, mimo zmiany przepisów, sąd uznał, że wypłacany fracht nadal stanowił ekwiwalent diet, pokrywając należności z tego tytułu. Powód złożył apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę dowodów oraz naruszenie przepisów prawa materialnego. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że strony umówiły się na wypłatę dodatkowych środków finansowych na zaspokojenie należności z tytułu podróży służbowych, a nazwa świadczenia (fracht) nie miała znaczenia, skoro jego przeznaczenie było jasne. Sąd uzupełnił postępowanie dowodowe, badając deklaracje podatkowe powoda, które potwierdziły, że kwoty wypłacane ponad wynagrodzenie zasadnicze nie stanowiły wynagrodzenia za pracę w rozumieniu kodeksu pracy, lecz pokrycie diet. Sąd uznał, że powód nie sprostał ciężarowi udowodnienia, że wypłacane kwoty były wynagrodzeniem za pracę, a nie dietami.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących diet dla kierowców w transporcie międzynarodowym, wykładnia oświadczeń woli stron umowy o pracę, rozróżnienie między dietami a wynagrodzeniem za pracę.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której strony umówiły się na wypłatę tzw. frachtu jako ekwiwalentu diet, co zostało potwierdzone zachowaniem stron i deklaracjami podatkowymi. Może być mniej przydatne w przypadkach braku takich ustaleń lub odmiennych praktyk.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kierowcy wykonującemu transport międzynarodowy, którego podróże stanowią stały element pracy, przysługują diety z tytułu podróży służbowych, czy też wypłacany mu ekwiwalent (np. tzw. fracht) zaspokaja te roszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kierowcy wykonującemu transport międzynarodowy, którego podróże stanowią stały element pracy, nie przysługują diety z tytułu podróży służbowych, jeśli wypłacany mu ekwiwalent (np. tzw. fracht) stanowi zaspokojenie tych roszczeń i jest korzystniejszy dla pracownika.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale SN II PZP 11/08, zgodnie z którą podróże stanowią normalne wykonywanie obowiązków pracowniczych, a nie incydentalny charakter podróży służbowej. Dodatkowo, sąd uznał, że strony umówiły się na wypłatę tzw. frachtu jako ekwiwalentu diet, co potwierdzało zachowanie stron i deklaracje podatkowe.
Czy strony stosunku pracy mogą umownie ustalić sposób zaspokojenia roszczeń z tytułu podróży służbowych, który odbiega od literalnego brzmienia przepisów, jeśli strony zgodnie rozumiały i wykonywały umowę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strony stosunku pracy mogą umownie ustalić sposób zaspokojenia roszczeń z tytułu podróży służbowych, a sąd, stosując kombinowaną metodę wykładni (art. 65 § 2 k.c.), powinien badać zgodny zamiar stron i sposób wykonania umowy, nawet jeśli odbiega to od dosłownego brzmienia przepisów.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa SN dotyczącego wykładni oświadczeń woli (art. 65 § 2 k.c.), wskazując na prymat zgodnego zamiaru stron i sposobu wykonania umowy nad jej dosłownym brzmieniem. W tym przypadku, zachowanie stron (wypłata frachtu, brak zgłaszania roszczeń o diety, deklaracje podatkowe) potwierdzało ich wolę.
Czy wypłacany pracownikowi tzw. fracht, obliczany jako procent od wartości przewozu, stanowi wynagrodzenie za pracę w rozumieniu Kodeksu pracy, czy też jest ekwiwalentem diet?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wypłacany pracownikowi tzw. fracht, jeśli strony umówiły się, że stanowi on ekwiwalent diet i pokrywa koszty podróży służbowych, nie stanowi wynagrodzenia za pracę w rozumieniu Kodeksu pracy, nawet jeśli nazwany jest 'dodatkowym wynagrodzeniem'.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nazwa świadczenia ('dodatkowe wynagrodzenie') była używana potocznie. Kluczowe było przeznaczenie tego świadczenia, które zgodnie z ustaleniami stron i ich zachowaniem pokrywało koszty podróży służbowych (diety). Brak odprowadzania składek i podatków od tych kwot potwierdzał, że nie były one wynagrodzeniem za pracę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. G. | osoba_fizyczna | powód |
| K. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.p. art. 77⁵ § § 1
Kodeks pracy
Pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy lub poza stałym miejscem pracy, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową.
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
Kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
Pomocnicze
k.p. art. 77⁵ § § 3-5
Kodeks pracy
Przepisy dotyczące ustalania wysokości diet z tytułu podróży służbowych.
u.c.p.k. art. 2 § pkt 7
Ustawa o czasie pracy kierowców
Definicja legalna podróży służbowej kierowcy.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.p. art. 18 § § 1 i 2
Kodeks pracy
Postanowienia umów o pracę mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wypłacany pracownikowi tzw. fracht stanowił ekwiwalent należnych diet za podróże służbowe. • Strony umówiły się na wypłatę tzw. frachtu jako zaspokojenie roszczeń z tytułu podróży służbowych. • Zachowanie stron (sposób wykonywania umowy, deklaracje podatkowe) potwierdzało wolę stron co do charakteru wypłacanych świadczeń. • Kierowca transportu międzynarodowego, którego podróże stanowią stały element pracy, nie jest w podróży służbowej w rozumieniu przepisów, jeśli otrzymuje ekwiwalent.
Odrzucone argumenty
Powód domagał się kwoty 49 000 zł tytułem diet za podróże służbowe. • Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. • Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 77⁵ k.p., art. 21a u.c.p.k., art. 353¹ k.c., art. 65 § 2 k.c., art. 18 k.p., art. 6 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
podróż nie stanowi u nich zjawiska wyjątkowego, lecz jest normalnym wykonywaniem obowiązków pracowniczych, a podróż służbowa ma charakter incydentalny. • wypłacane wówczas kierowcom diety miały charakter świadczeń dobrowolnych, gdyż na pracodawcach nie ciążył ustawowy obowiązek kompensowania pracownikom kosztów związanych z podróżą służbową. • wypłacone powodowi dodatkowe świadczenia w postaci frachtu pokrywały równowartość należnych powodowi diet w okresie spornym. • nie ma znaczenia nazwa nadana należności, skoro jasno została określone przeznaczenia tzw. „frachtu”. • kwoty wypłacane ponad wynagrodzenie zasadnicze nie stanowią „wynagrodzenia za pracę” w rozumieniu przepisów kodeksu pracy lecz pokrycie diet.
Skład orzekający
Małgorzata Andrzejewska
przewodniczący
Grażyna Łazowska
sprawozdawca
Magdalena Kimel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących diet dla kierowców w transporcie międzynarodowym, wykładnia oświadczeń woli stron umowy o pracę, rozróżnienie między dietami a wynagrodzeniem za pracę."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której strony umówiły się na wypłatę tzw. frachtu jako ekwiwalentu diet, co zostało potwierdzone zachowaniem stron i deklaracjami podatkowymi. Może być mniej przydatne w przypadkach braku takich ustaleń lub odmiennych praktyk.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozliczeń kierowców w transporcie międzynarodowym i rozróżnienia między dietami a wynagrodzeniem. Pokazuje, jak ważne jest ustalenie zgodnego zamiaru stron i praktyki w interpretacji umów.
“Kierowco, czy wiesz, czy Twój 'fracht' to dieta? Sąd rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 49 000 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.