VIII P 173/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, sędzia Sądu Rejonowego, domagała się zasądzenia od pozwanego Sądu Rejonowego kwoty 31 185,67 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za pracę za okres od stycznia 2021 r. do grudnia 2022 r. oraz dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Argumentowała, że wynagrodzenie było wypłacane na podstawie przepisów tzw. ustaw okołobudżetowych, co stanowiło naruszenie art. 178 ust. 1 i 2, art. 2, art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz art. 13 Kodeksu pracy. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, wskazując, że pracodawca nie ponosi odpowiedzialności za brzmienie ustaw okołobudżetowych i że zmiana zasad obliczania wynagrodzeń sędziów była uzasadniona sytuacją finansową państwa. Sąd Rejonowy ustalił stan faktyczny, zgodnie z którym powódka otrzymywała wynagrodzenie obliczone na podstawie ustaw okołobudżetowych, co skutkowało niższą kwotą niż przy zastosowaniu art. 91 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Sąd uznał powództwo za zasadne. Analizując konstytucyjne gwarancje wynagrodzenia sędziów (art. 178 ust. 2 Konstytucji) oraz zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji), sąd stwierdził, że sytuacja finansowa państwa w latach 2021-2022 nie uzasadniała zamrożenia lub obniżenia waloryzacji wynagrodzeń sędziów, zwłaszcza w porównaniu do podwyżek dla innych grup zawodowych i braku szerokiego programu oszczędnościowego. Sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych, uznając je za niezgodne z Konstytucją i naruszające zasadę równego traktowania oraz prawo do godziwego wynagrodzenia (art. 13 k.p.). Zastosowano art. 91 Prawa o ustroju sądów powszechnych, co skutkowało zasądzeniem na rzecz powódki wyrównania wynagrodzenia oraz skapitalizowanych odsetek. Sąd zasądził również koszty zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dla roszczeń o wyrównanie wynagrodzenia sędziów w okresach, gdy stosowano ustawy okołobudżetowe. Podstawa do kwestionowania przepisów ograniczających wynagrodzenia sędziów z uwagi na naruszenie Konstytucji i Kodeksu pracy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów i stosowania ustaw okołobudżetowych w latach 2021-2022. Konieczność analizy konkretnych przepisów i stanu finansów państwa w danym okresie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych, które modyfikują sposób ustalania podstawy wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu powszechnego, mogą być stosowane, jeśli naruszają konstytucyjne gwarancje wynagrodzenia sędziego oraz zasadę równości wobec prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021-2022, które obniżyły lub zamroziły waloryzację wynagrodzeń sędziów, są niezgodne z art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 178 ust. 2 Konstytucji RP i nie mogą być stosowane.
Uzasadnienie
Sytuacja budżetowa państwa w latach 2021-2022 nie uzasadniała tak drastycznych ingerencji w wynagrodzenia sędziów, zwłaszcza w kontekście podwyżek dla innych grup zawodowych i braku szerokiego programu oszczędnościowego. Narusza to zasadę równości wobec prawa i konstytucyjną gwarancję wynagrodzenia godnego urzędu sędziego, które powinno być chronione przed niekorzystnymi zmianami bardziej niż wynagrodzenia innych pracowników sfery budżetowej.
Czy pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę, a jeśli tak, to czy wynagrodzenie sędziego ustalone na podstawie ustaw okołobudżetowych spełnia ten wymóg?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę (art. 13 k.p.). Wynagrodzenie sędziego ustalone na podstawie ustaw okołobudżetowych w latach 2021-2022 nie było godziwe, ponieważ nie pozostawało w adekwatnej relacji do zmieniających się uwarunkowań rynkowych, spadku siły nabywczej pieniądza i wzrostu wynagrodzeń w gospodarce narodowej, a także nie rekompensowało rygorystycznych ograniczeń w podejmowaniu innej działalności zarobkowej.
Uzasadnienie
Zamrożenie wynagrodzeń sędziów mocą ustaw okołobudżetowych narusza prawo do godziwego wynagrodzenia, ponieważ nie uwzględnia czynników takich jak inflacja, wzrost płac w gospodarce, zakres obowiązków i prestiż urzędu. Przepisy te są mniej korzystne dla pracownika niż przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych, co jest niedopuszczalne na gruncie art. 18 k.p.
Czy pracodawca ponosi odpowiedzialność za odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie wynagrodzenia, nawet jeśli opóźnienie wynikało z zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracodawca ponosi odpowiedzialność za odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie wynagrodzenia, niezależnie od tego, czy opóźnienie było zawinione.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 481 k.c. i utrwalonym orzecznictwem, wierzyciel może żądać odsetek za samo opóźnienie, nawet jeśli nie poniósł szkody lub opóźnienie nastąpiło z przyczyn niezależnych od dłużnika. Reżim odpowiedzialności dłużnika za terminowość świadczenia pieniężnego jest surowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.B. | osoba_fizyczna | powódka |
| Sąd Rejonowy (...) w (...) | instytucja | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
Konstytucja art. 178 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje sędziom prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi obowiązków, co stanowi gwarancję niezawisłości sędziowskiej i prawidłowego działania władzy sądowniczej. Ogranicza dopuszczalność ingerencji ustawodawcy w system kształtowania wynagrodzeń.
Konstytucja art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
k.p. art. 13 § zd. 1
Kodeks pracy
Prawo pracownika do godziwego wynagrodzenia za pracę. Wynagrodzenie powinno być odpowiednie, właściwe, słuszne, rzetelne i uczciwe, uwzględniając ekwiwalentność pracy, kwalifikacje, ilość i jakość pracy, zakres obowiązków, staż pracy oraz poziom płac.
k.p. art. 18 § § 1 i 2
Kodeks pracy
Postanowienia umów o pracę i innych aktów tworzących stosunek pracy nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy. Mniej korzystne postanowienia są nieważne i zastępowane przepisami prawa pracy.
P.u.s.p. art. 91 § § 1c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku jako przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane przez Prezesa GUS.
Pomocnicze
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 art. 12 § ust. 1
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w 2021 r. jako przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 art. 8 § ust. 1 i 2
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w 2022 r. jako przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r., zwiększone o 26 zł.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 art. 8 § ust. 1
Dotyczy podstawy wynagrodzenia w 2023 r. (nieprecyzyjnie wskazane w tekście, ale kontekstowo związane z okresem sporu).
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Wierzyciel może żądać odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.c. art. 482
Kodeks cywilny
Kapitalizacja odsetek.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w zakresie kosztów procesu.
k.p.c. art. 477 § 2 §1
Kodeks postępowania cywilnego
Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności.
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 113 § ust. 1
Obciążenie przeciwnika kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić.
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 94
Skarb Państwa nie ma obowiązku uiszczania opłat.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych naruszają Konstytucję RP (zasadę równości, gwarancje wynagrodzenia sędziów). • Wynagrodzenie sędziów ustalone na podstawie ustaw okołobudżetowych nie jest godziwe w rozumieniu art. 13 k.p. • Przepisy ustaw okołobudżetowych są mniej korzystne dla pracownika niż przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych, co jest niedopuszczalne na gruncie art. 18 k.p. • Sytuacja budżetowa państwa nie uzasadniała zamrożenia waloryzacji wynagrodzeń sędziów. • Podwyżki dla innych grup zawodowych w latach 2021-2022 przy jednoczesnym zamrożeniu wynagrodzeń sędziów naruszają zasadę równego traktowania. • Pracodawca ponosi odpowiedzialność za odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie wynagrodzenia, niezależnie od winy.
Odrzucone argumenty
Pracodawca nie ponosi odpowiedzialności za brzmienie ustaw okołobudżetowych. • Zmiana zasad obliczania wynagrodzeń sędziów była uzasadniona trudną sytuacją finansową państwa. • Zamrożenie wynagrodzeń sędziów w 2012 r. było dopuszczalne i uzasadnione.
Godne uwagi sformułowania
wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu • istotną materialną gwarancją niezawisłości sędziego • nieprzekraczalne "warunki brzegowe" wynagrodzenia • drastyczne załamanie się równowagi budżetowej • niesprawiedliwe rozłożenie na poszczególne grupy zawodowe dolegliwości z tytułu recesji gospodarczej • zamrożenie wynagrodzeń sędziów nie godzi w zasadę niezawisłości sędziowskiej w sytuacji, gdy dotyczy szerzej osób zajmujących funkcje publiczne i jest podyktowane koniecznością likwidacji nadmiernego deficytu budżetowego • nie sposób uznać za godziwe, wynagrodzenia, które nie pozostaje w adekwatnej relacji ze zmieniającymi się uwarunkowaniami rynku • reżim odpowiedzialności dłużnika z tytułu naruszenia terminowości w wykonaniu świadczenia pieniężnego jest bardzo surowy, uznawany wręcz za przykład odpowiedzialności absolutnej
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla roszczeń o wyrównanie wynagrodzenia sędziów w okresach, gdy stosowano ustawy okołobudżetowe. Podstawa do kwestionowania przepisów ograniczających wynagrodzenia sędziów z uwagi na naruszenie Konstytucji i Kodeksu pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów i stosowania ustaw okołobudżetowych w latach 2021-2022. Konieczność analizy konkretnych przepisów i stanu finansów państwa w danym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze. Pokazuje konflikt między przepisami budżetowymi a konstytucyjnymi gwarancjami dla wymiaru sprawiedliwości.
“Sędziowie walczą o godne wynagrodzenie: Czy ustawy budżetowe mogą łamać Konstytucję?”
Dane finansowe
WPS: 31 185,67 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 24 923,81 PLN
skapitalizowane odsetki za opóźnienie: 6259,89 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.