VII U 3182/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał odwołanie J.N. od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z dnia 3 sierpnia 2017 r., która ponownie ustaliła wysokość renty inwalidzkiej J.N. na kwotę 1.000 zł (po potrąceniach 854 zł), obniżając ją z poprzedniej kwoty 2.082,88 zł brutto. Obniżenie renty nastąpiło na podstawie informacji z IPN o służbie odwołującego w Służbie Bezpieczeństwa PRL w okresie od 16 sierpnia 1983 r. do 20 grudnia 1989 r., co zgodnie z ustawą z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (tzw. ustawa „dezubekizacyjna”) kwalifikuje się jako „służba na rzecz totalitarnego państwa” i skutkuje obniżeniem świadczenia. Odwołujący zarzucił decyzji naruszenie szeregu przepisów Konstytucji RP, w tym zasady ochrony praw nabytych, sprawiedliwości społecznej, zaufania do państwa, niedziałania prawa wstecz, a także naruszenie godności i prawa do prywatności. Argumentował, że arbitralne obniżenie świadczenia jest nieproporcjonalne i dyskryminujące. Sąd Okręgowy w Poznaniu, do którego sprawa została przekazana postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie, oddalił odwołanie. Sąd nie uwzględnił wniosku organu rentowego o zawieszenie postępowania w związku z pytaniem prawnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego, uznając, że rozstrzygnięcie sprawy nie zależy od wyniku postępowania przed TK. Sąd podkreślił, że nie jest związany ustaleniami IPN co do kwalifikacji prawnej służby, ale w tym konkretnym przypadku, na podstawie analizy akt osobowych i zeznań odwołującego, uznał, że J.N. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa w Służbie Bezpieczeństwa w pionie „przemysł”, pozyskując i prowadząc tajnych współpracowników oraz przekazując informacje nastrojowe. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które potwierdziły zgodność przepisów „dezubekizacyjnych” z prawem krajowym i międzynarodowym. Na podstawie art. 477¹⁴ § 1 kpc, sąd oddalił odwołanie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisów k.p.c. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, zasądzając od odwołującego na rzecz pozwanego organu 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zgodności przepisów „dezubekizacyjnych” z prawem krajowym i międzynarodowym, interpretacja pojęcia „służby na rzecz totalitarnego państwa” oraz zasady postępowania sądowego w sprawach dotyczących rent byłych funkcjonariuszy PRL.
Dotyczy konkretnego okresu służby i specyfiki przepisów „dezubekizacyjnych”. Interpretacja sądu opiera się na ustalonym stanie faktycznym dotyczącym charakteru służby odwołującego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy obniżenie renty inwalidzkiej funkcjonariuszowi służb PRL na podstawie ustawy z 2016 r. (tzw. ustawa dezubekizacyjna) narusza Konstytucję RP, w tym zasady ochrony praw nabytych, sprawiedliwości społecznej i niedziałania prawa wstecz?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obniżenie renty jest zgodne z prawem. Służba w Służbie Bezpieczeństwa PRL w okresie od 16 sierpnia 1983 r. do 20 grudnia 1989 r. kwalifikuje się jako „służba na rzecz totalitarnego państwa” zgodnie z ustawą, a przepisy te są zgodne z Konstytucją RP oraz Europejską Konwencją Praw Człowieka.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odwołujący spełnia warunki do obniżenia renty inwalidzkiej na podstawie ustawy z 2016 r., ponieważ jego służba w SB w latach 1983-1989 była służbą na rzecz totalitarnego państwa. Sąd powołał się na orzecznictwo TK i ETPC, które potwierdziły zgodność przepisów dezubekizacyjnych z prawem. Analiza akt IPN i zeznań odwołującego potwierdziła charakter jego służby.
Czy sąd ubezpieczeń społecznych powinien zawiesić postępowanie w sprawie obniżenia renty w związku z pytaniem prawnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym zgodności przepisów „dezubekizacyjnych” z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie ma obowiązku zawieszenia postępowania, jeśli rozstrzygnięcie sprawy nie zależy od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 3¹ kpc, gdyż rozstrzygnięcie sprawy nie zależy od wyniku postępowania przed TK. Wniosek o zawieszenie byłby jedynie źródłem zbędnej zwłoki, co jest sprzeczne z konstytucyjnym prawem do rozpoznania sprawy bez zwłoki.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. N. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (21)
Główne
u.o.z.f. art. 22a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis przewiduje obniżenie renty inwalidzkiej funkcjonariuszom, którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa.
u.o.z.f. art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definiuje służbę na rzecz totalitarnego państwa.
u.o.z.f. art. 15c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Określa sposób ustalania wysokości emerytury dla osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa.
Dz. U. z 2016 r. poz. 2270 art. 1
Ustawa o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Nowelizacja wprowadzająca zmiany w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym.
k.p.c. art. 477¹⁴ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia odwołania.
Pomocnicze
u.o.z.f. art. 32 § 1 pkt 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
k.p.c. art. 177 § 1 pkt 3¹
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa fakultatywnego zawieszenia postępowania.
k.p.c. art. 44
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa wyznaczenia innego sądu do rozpoznania sprawy.
k.p.c. art. 98 § § 1, 3 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 15 ust. 1
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Godność człowieka.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie praw i wolności tylko w uzasadnionych przypadkach i proporcjonalnie.
Konstytucja RP art. 32 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Równość wobec prawa.
Konstytucja RP art. 42 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedzialność karna tylko na podstawie ustawy.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Konstytucja RP art. 64 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Możliwość zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska i związanie ustawą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służba w Służbie Bezpieczeństwa PRL w latach 1983-1989 stanowi „służbę na rzecz totalitarnego państwa” w rozumieniu ustawy z 2016 r. • Przepisy ustawy „dezubekizacyjnej” są zgodne z Konstytucją RP i Europejską Konwencją Praw Człowieka. • Sąd nie jest związany informacją IPN co do kwalifikacji prawnej służby, ale w tym przypadku ustalenia faktyczne potwierdzają charakter służby. • Rozstrzygnięcie sprawy nie zależy od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Odrzucone argumenty
Obniżenie renty narusza Konstytucję RP (zasady ochrony praw nabytych, sprawiedliwości społecznej, niedziałania prawa wstecz, równości wobec prawa). • Obniżenie renty jest nieproporcjonalne i dyskryminujące. • Sąd powinien zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Trybunał Konstytucyjny.
Godne uwagi sformułowania
służba na rzecz totalitarnego państwa • nieuzasadniona represja ekonomiczna • nieproporcjonalne naruszenie prawa do zabezpieczenia społecznego • nie jest związany treścią informacji o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa przedstawionej przez Instytut Pamięci Narodowej zarówno co do faktów (...), jak i co do kwalifikacji prawnej tych faktów • rozstrzygnięcie kwestii zawisłej przed Trybunałem Konstytucyjnym (...) nie jest niezbędne do prawidłowego orzekania w niniejszej sprawie.
Skład orzekający
Mirosław Major
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zgodności przepisów „dezubekizacyjnych” z prawem krajowym i międzynarodowym, interpretacja pojęcia „służby na rzecz totalitarnego państwa” oraz zasady postępowania sądowego w sprawach dotyczących rent byłych funkcjonariuszy PRL."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego okresu służby i specyfiki przepisów „dezubekizacyjnych”. Interpretacja sądu opiera się na ustalonym stanie faktycznym dotyczącym charakteru służby odwołującego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy tzw. „dezubekizacji”, budzącej duże emocje i kontrowersje społeczne, a także porusza kwestie konstytucyjne i praw człowieka związane z rozliczeniami PRL.
“Czy służba w SB w latach 80. oznacza niższe świadczenia emerytalne? Sąd rozstrzyga.”
Dane finansowe
renta_inwalidzka_po_obnizeniu: 1000 PLN
renta_inwalidzka_po_potraceniach: 854 PLN
renta_inwalidzka_przed_obnizeniem: 2082,88 PLN
zwrot_kosztow_zastepstwa_prawnego: 180 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.