VI Ka 46/25Uchylenie wyroku brak obrońcy upośledzenie umysłowe
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając apelację oskarżonego Z. R., uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 9 października 2024 r. sygn. akt III K 595/24. Główną przyczyną uchylenia była stwierdzona bezwzględna podstawa odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 kpk, wynikająca z faktu, że oskarżony nie miał zapewnionej pomocy prawnej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Choć oskarżony zaprzeczał problemom psychicznym, opinia sądowo-psychiatryczna wykazała u niego lekkie upośledzenie umysłowe, nieprawidłową osobowość oraz uzależnienie od narkotyków. Sąd odwoławczy uznał, że ze względu na upośledzenie umysłowe, oskarżony powinien mieć ustanowionego obrońcę. Brak obrońcy w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, mimo że sąd nie miał wówczas podstaw do jego ustanowienia, stanowił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia. W związku z tym wyrok został uchylony w zaskarżonej części, a sprawa przekazana Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zasądził również od Skarbu Państwa koszty zastępstwa procesowego udzielonego oskarżonemu z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (1)
Czy brak obrońcy dla oskarżonego z lekkim upośledzeniem umysłowym w postępowaniu sądowym stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak obrońcy dla oskarżonego, u którego stwierdzono lekkie upośledzenie umysłowe, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 kpk, skutkującą uchyleniem wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że nawet jeśli oskarżony nie zgłaszał problemów psychiatrycznych w toku postępowania, a sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do ustanowienia mu obrońcy z urzędu, to późniejsze ustalenie lekkiego upośledzenia umysłowego przez biegłych w postępowaniu odwoławczym, które powinno skutkować zapewnieniem pomocy prawnej, stanowi naruszenie przepisów postępowania. Brak obrońcy w takiej sytuacji jest bezwzględną podstawą do uchylenia wyroku.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. R. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Skarb Państwa – Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie | instytucja | podmiot zobowiązany do zapłaty kosztów |
| adw. R. U. | osoba_fizyczna | obrońca z urzędu |
| Grzegorz Łaba | osoba_fizyczna | prokurator |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 10
Kodeks postępowania karnego
Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, sąd odwoławczy uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 kpk.
Pomocnicze
k.p.k. art. 79 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Określa przypadki, w których udział obrońcy jest obowiązkowy, w tym dla oskarżonego niezdolnego do obrony lub gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności.
k.p.k. art. 80
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy przypadków, gdy oskarżony jest głuchy, niemy lub niewidomy, lub gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności.
k.k. art. 291 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący paserstwa, będący podstawą pierwotnego oskarżenia.
k.k. art. 12 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący popełnienia czynu zabronionego w krótkich odstępach czasu, będący podstawą pierwotnego oskarżenia.
k.k. art. 64 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący recydywy, będący podstawą pierwotnego oskarżenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak zapewnienia pomocy prawnej oskarżonemu z lekkim upośledzeniem umysłowym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
Godne uwagi sformułowania
bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 kpk • upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim wymagające zapewnienia pomocy prawnej • nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 kpk
Skład orzekający
Tomasz Morycz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest zapewnienie pomocy prawnej osobom z niepełnosprawnościami intelektualnymi, nawet jeśli same nie zgłaszają problemów, a sąd pierwszej instancji nie widzi takiej potrzeby.
“Czy lekka niepełnosprawność umysłowa usprawiedliwia uchylenie wyroku? Sąd Okręgowy odpowiada.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.