VI ACA 1661/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka (...) S.A. wniosła o zasądzenie od pozwanej (...) S.A. kwoty ponad 5,5 mln zł z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej należytego wykonania umowy o roboty budowlane. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, opierając się na abstrakcyjnym charakterze gwarancji, który wyłącza możliwość podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego. Pozwana i interwenient uboczny (...) Sp. z o.o. wnieśli apelację, zarzucając m.in. nieważność postępowania z powodu pominięcia dowodów oraz nierozpoznanie istoty sprawy przez niebadanie merytorycznych zarzutów, w tym zarzutu nadużycia prawa. Sąd Apelacyjny oddalił apelację. Podkreślono, że pominięcie wniosków dowodowych nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. Zarzut nierozpoznania istoty sprawy uznano za niezasadny, gdyż sąd pierwszej instancji odniósł się do zarzutu nadużycia prawa. Sąd Apelacyjny potwierdził, że gwarancja ubezpieczeniowa o charakterze bezwarunkowym, nieodwołalnym i na pierwsze żądanie jest abstrakcyjna, co uniemożliwia gwarantowi (i interwenientowi) podnoszenie zarzutów ze stosunku podstawowego. Oddalono również zarzut naruszenia art. 5 k.c. z uwagi na brak ewidentności nadużycia prawa w sytuacji sporu co do przyczyn niewykonania umowy. Rozstrzygnięto o kosztach postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abstrakcyjnego charakteru gwarancji ubezpieczeniowych i ograniczeń w podnoszeniu zarzutów ze stosunku podstawowego, a także kwestii proceduralnych związanych z pominięciem dowodów i interwencją uboczną.
Dotyczy gwarancji o charakterze bezwarunkowym, nieodwołalnym i na pierwsze żądanie. Kwestia zarzutu nadużycia prawa wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy gwarancja ubezpieczeniowa o charakterze bezwarunkowym, nieodwołalnym i na pierwsze żądanie podlega zarzutom ze stosunku podstawowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, gwarancja ubezpieczeniowa o takim charakterze ma charakter abstrakcyjny i gwarant nie może skutecznie powoływać się na zarzuty wynikające ze stosunku podstawowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że gwarancja ubezpieczeniowa sformułowana jako bezwarunkowa, nieodwołalna i na pierwsze żądanie ma charakter abstrakcyjny. Oznacza to, że gwarant nie może podnosić zarzutów dotyczących stosunku podstawowego, w związku z którym gwarancja została wystawiona, chyba że występuje ewidentne nadużycie prawa.
Czy pominięcie wniosków dowodowych przez sąd pierwszej instancji stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości obrony jej praw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym chodzi o sytuacje, w których strona nie mogła brać udziału w postępowaniu, a nie o samo nieuwzględnianie wniosków dowodowych.
Czy zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez beneficjenta gwarancji jest skuteczny, gdy istnieje spór co do przyczyn niewykonania lub nienależytego wykonania umowy ze stosunku podstawowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji sporu co do przyczyn niewykonania lub nienależytego wykonania umowy ze stosunku podstawowego, nie zachodzi cecha ewidentności nadużycia prawa, która jest konieczna dla uwzględnienia takiego zarzutu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że obrona gwaranta zarzutem nadużycia prawa jest dopuszczalna w wyjątkowych sytuacjach, gdy nadużycie jest ewidentne. Spór między stronami stosunku podstawowego co do odpowiedzialności za niewykonanie umowy wyklucza ewidentność nadużycia prawa.
Czy interwenient uboczny może podnosić zarzuty merytoryczne dotyczące stosunku podstawowego, które nie przysługują stronie, do której przystąpił?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, interwenient uboczny jest ograniczony zakresem zarzutów przysługujących stronie, do której przystąpił, i nie może podnosić zarzutów merytorycznych odnoszących się do stosunku podstawowego, jeśli strona ta nie mogłaby ich skutecznie podnieść.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że interwenient uboczny działa jako pomocnik strony i jego czynności nie mogą pozostawać w sprzeczności z czynnościami strony. W przypadku gwarancji abstrakcyjnej, strona nie może podnosić zarzutów ze stosunku podstawowego, a tym samym interwenient również.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. | spółka | powódka |
| (...) S.A. | spółka | pozwana |
| (...) Sp. z o.o. | spółka | interwenient uboczny |
Przepisy (15)
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zarzut nadużycia prawa podmiotowego może być skuteczny w wyjątkowych sytuacjach, gdy nadużycie jest ewidentne. W przypadku sporu co do przyczyn niewykonania umowy ze stosunku podstawowego, cecha ewidentności nie zachodzi.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Pominięcie wniosków dowodowych nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości obrony jej praw.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Podstawa orzekania o odsetkach ustawowych.
k.c. art. 79
Kodeks cywilny
Uprawnienia interwenienta ubocznego.
u.dz.ubezp. art. 56
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
u.dz.ubezp. art. 3 § ust. 1-2
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
u.dz.ubezp. art. 3 § ust. 3 pkt 1-2
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
u.dz.ubezp. art. 3 § ust. 4 pkt 2
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
u.dz.ubezp. art. 3 § ust. 5 pkt 2
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
pr. bank. art. 81 § ust. 1
Prawo bankowe
k.c. art. 353 § ind. 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 391
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gwarancja ubezpieczeniowa o charakterze bezwarunkowym, nieodwołalnym i na pierwsze żądanie jest abstrakcyjna i nie podlega zarzutom ze stosunku podstawowego. • Pominięcie wniosków dowodowych nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. • Brak ewidentności nadużycia prawa przy sporze co do przyczyn niewykonania umowy ze stosunku podstawowego.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości obrony praw poprzez pominięcie dowodów. • Nierozpoznanie istoty sprawy przez niebadanie merytorycznych zarzutów pozwanej i interwenienta. • Możliwość podnoszenia przez gwaranta (i interwenienta) zarzutów ze stosunku podstawowego, w tym zarzutu nadużycia prawa. • Gwarancja ubezpieczeniowa jest umową kauzalną, a nie abstrakcyjną.
Godne uwagi sformułowania
gwarancja ubezpieczeniowa ma charakter abstrakcyjny • nie może skutecznie powoływać się w sporze z beneficjentem gwarancji o jej wykonanie na zarzuty wywodzone ze stosunku prawnego łączącego beneficjenta z jego kontrahentem • zarzut nadużycia prawa podmiotowego • każde korzystanie z prawa podmiotowego objęte jest domniemaniem zgodności z kryteriami oceny nadużycia prawa • nie jest koniecznym wymogiem dla przeprowadzenia dowodu i oparcia na nim dokonanych przez sąd ustaleń faktycznych, uprzednie wydanie postanowienia o dopuszczeniu tego dowodu • interwenient uboczny jest uprawniony do wszelkich czynności procesowych dopuszczalnych według stanu sprawy. Nie mogą one jednak pozostawać w sprzeczności z czynnościami i oświadczeniami strony, do której przystąpił.
Skład orzekający
Teresa Mróz
przewodniczący-sprawozdawca
Aldona Wapińska
sędzia
Maja Smoderek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abstrakcyjnego charakteru gwarancji ubezpieczeniowych i ograniczeń w podnoszeniu zarzutów ze stosunku podstawowego, a także kwestii proceduralnych związanych z pominięciem dowodów i interwencją uboczną."
Ograniczenia: Dotyczy gwarancji o charakterze bezwarunkowym, nieodwołalnym i na pierwsze żądanie. Kwestia zarzutu nadużycia prawa wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego charakteru gwarancji ubezpieczeniowych i możliwości podnoszenia zarzutów, co jest kluczowe dla praktyki obrotu gospodarczego. Zawiera również ciekawe aspekty proceduralne.
“Gwarancja ubezpieczeniowa: Kiedy można żądać zapłaty bez oglądania się na umowę główną?”
Dane finansowe
WPS: 5 507 568 PLN
zapłata z gwarancji: 5 507 568 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 5400 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.