V U 446/25Uchylenie decyzji VAT sankcje 6
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim rozpoznał sprawę z odwołania Z. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o wysokość świadczenia. Zaskarżoną decyzją ZUS odmówił Z. B. ponownego ustalenia wysokości jego emerytury, argumentując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. nie stanowi podstawy do zmiany decyzji zgodnie z art. 114 ustawy emerytalnej. Ubezpieczony wniósł o zmianę decyzji, domagając się obliczenia emerytury bez pomniejszenia o sumę pobranych świadczeń, powołując się na naruszenie Konstytucji RP i wyroku TK. Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, uznał odwołanie za zasadne. Sąd odwołał się do art. 114 ustawy emerytalnej, który pozwala na ponowne ustalenie świadczenia w przypadku ujawnienia nowych dowodów lub okoliczności. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), które stwierdziło niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją RP w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r. Sąd uznał, że wyrok TK, mimo braku publikacji w Dzienniku Ustaw, uchyla domniemanie zgodności przepisu z Konstytucją z chwilą jego ogłoszenia. Sąd podzielił stanowisko TK, że art. 25 ust. 1b ustawy, stosowany wobec osób wnioskujących o wcześniejszą emeryturę przed datą wejścia w życie nowelizacji (6 czerwca 2012 r.), narusza zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wnioskodawca Z. B. nie mógł przewidzieć negatywnych konsekwencji pomniejszenia emerytury powszechnej, gdyż decyzję o wcześniejszej emeryturze podjął przed wejściem w życie spornego przepisu. W związku z tym, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając Z. B. prawo do ustalenia wysokości emerytury bez pomniejszania jej o sumę kwot pobranych emerytur.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie możliwości kwestionowania przepisów prawa powszechnego w oparciu o orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, nawet nieopublikowane, oraz stosowania art. 114 ustawy emerytalnej w celu ochrony praw nabytych przed zmianą przepisów.
Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które złożyły wniosek o emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. i których emerytura została pomniejszona na podstawie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją może stanowić podstawę do wznowienia postępowania i zmiany decyzji organu rentowego na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, nawet jeśli wyrok nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, nawet nieopublikowany, uchyla domniemanie zgodności przepisu z Konstytucją z chwilą jego ogłoszenia i może stanowić podstawę do odmowy zastosowania przepisu przez sąd powszechny lub do wznowienia postępowania na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sądy powszechne, podlegając Konstytucji, mają prawo odmówić zastosowania przepisu sprzecznego z Konstytucją. Wyrok TK, nawet nieopublikowany, uchyla domniemanie zgodności przepisu z Konstytucją, co stanowi nową okoliczność uzasadniającą zmianę decyzji organu rentowego na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej.
Czy art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, w zakresie w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r., jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez niego prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Osoby wnioskujące o wcześniejszą emeryturę przed datą wejścia w życie nowelizacji (6 czerwca 2012 r.) nie mogły przewidzieć, że wypłacanie tych świadczeń wpłynie na sposób ustalania wysokości emerytury powszechnej. Taka regulacja narusza zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Pozwala na uchylenie lub zmianę decyzji organu rentowego i ponowne ustalenie prawa do świadczeń lub ich wysokości, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość.
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa sposób pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury o sumę kwot pobranych emerytur, w przypadku pobierania wcześniejszych świadczeń. Sąd uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją w określonym zakresie.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 24 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa ogólną zasadę obliczania podstawy emerytury.
k.p.c. art. 148 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, gdy strony nie wniosły o przeprowadzenie rozprawy, a okoliczności faktyczne nie są sporne.
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany zaskarżonej decyzji przez sąd.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy skutków prawnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do zabezpieczenia społecznego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi o niezawisłości sędziowskiej i podległości tylko Konstytucji i ustawom.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) stwierdzający niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją RP w odniesieniu do osób wnioskujących o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. • Możliwość odmowy zastosowania przez sąd przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją RP. • Art. 114 ustawy emerytalnej jako podstawa do wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia nowych okoliczności, w tym orzeczenia TK uchylającego domniemanie zgodności przepisu z Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS, że wyrok TK nie jest przesłanką do zmiany decyzji na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, ponieważ nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw.
Godne uwagi sformułowania
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. nie jest przesłanką wskazaną w art. 114 ustawy emerytalnej, stanowiącą podstawę do uchylenia lub zmiany decyzji • naruszenie 190 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. • Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, jej przepisy stosuje się bezpośrednio. • Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. • w jednostkowej sprawie, sąd może odmówić stosowania przepisu ustawy lub rozporządzenia, jeżeli stwierdzi jego sprzeczność z prawem hierarchicznie wyższym. • niekonstytucyjność istniała od początku, jedynie ujawnienie tej okoliczności nastąpiło dopiero na skutek wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. • nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność z Konstytucją określonego przepisu uchyla domniemanie jego zgodności z Konstytucja z chwilą ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w toku postępowania.
Skład orzekający
Beata Łapińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie możliwości kwestionowania przepisów prawa powszechnego w oparciu o orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, nawet nieopublikowane, oraz stosowania art. 114 ustawy emerytalnej w celu ochrony praw nabytych przed zmianą przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które złożyły wniosek o emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. i których emerytura została pomniejszona na podstawie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego i praktycznego dla wielu emerytów, pokazując, jak orzecznictwo TK może wpływać na indywidualne prawa, nawet jeśli przepisy nie zostały jeszcze opublikowane.
“Emerytura pomniejszona przez przepis uznany za niekonstytucyjny? Sąd Okręgowy staje po stronie obywatela!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.