V KK 382/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę R.J. od wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Sieradzu skazujący R.J. za przestępstwo skarbowe polegające na podaniu nieprawdy w korektach deklaracji VAT-7 za grudzień 2013 r. i czerwiec 2014 r., co doprowadziło do uszczuplenia podatku VAT. Obrońca zarzucił rażącą obrazę przepisów postępowania, w tym art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. (przedawnienie karalności czynu) oraz art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że sądy obu instancji wadliwie określiły moment przedawnienia ścigania przestępstwa skarbowego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy postępowanie przygotowawcze zostało wszczęte przed upływem terminu przedawnienia, który wynosił 31 grudnia 2019 r. Sąd Najwyższy podkreślił, że bieg przedawnienia przerywa przejście postępowania z fazy in rem do in personam, co następuje z chwilą postawienia zarzutów. W niniejszej sprawie, mimo że postanowienie o wszczęciu dochodzenia i przedstawieniu zarzutów zostało sporządzone we wrześniu 2019 r., nie zostało ono skutecznie ogłoszone podejrzanemu przed upływem terminu przedawnienia. Sąd Najwyższy uznał, że nieobecność oskarżonego w kraju, związana z opieką nad matką, nie stanowiła przeszkody uniemożliwiającej ogłoszenie zarzutów w trybie art. 313 § 1 k.p.k., a kluczową przyczyną opóźnienia była bierność organów ścigania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok sądu pierwszej instancji i umorzył postępowanie z powodu przedawnienia karalności czynu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia karalności przestępstw skarbowych, w szczególności momentu wszczęcia postępowania w fazie in personam oraz stosowania art. 313 § 1 k.p.k.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z przestępstwami skarbowymi i przedawnieniem.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przedawnienie karalności przestępstwa skarbowego nastąpiło przed wszczęciem postępowania w fazie in personam?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie było prowadzone po upływie terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie ustaliły moment wszczęcia postępowania przeciwko oskarżonemu. Kluczowe jest skuteczne ogłoszenie zarzutów przed upływem terminu przedawnienia. W tym przypadku, mimo sporządzenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów, nie zostało ono skutecznie ogłoszone przed upływem terminu, a okoliczności nie uzasadniały zastosowania art. 313 § 1 k.p.k. Bierność organów ścigania przyczyniła się do przedawnienia.
Czy nieobecność podejrzanego w kraju, związana z opieką nad matką, stanowi przesłankę do odstąpienia od niezwłocznego ogłoszenia zarzutów i przesłuchania w trybie art. 313 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nieobecność nie uniemożliwia skutecznie promulgacji postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nieobecność w kraju w rozumieniu art. 313 § 1 k.p.k. musi stanowić przeszkodę uniemożliwiającą promulgację postanowienia o przedstawieniu zarzutów, a nie jedynie utrudniać postępowanie. Okazjonalne wyjazdy związane z opieką nad matką, przy jednoczesnej możliwości kontaktu i odbioru korespondencji, nie spełniają tej przesłanki. Katalog przesłanek z art. 313 § 1 k.p.k. jest zamknięty i nie obejmuje stanu zdrowia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.J. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (12)
Główne
k.k.s. art. 76 § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 7 § 2
Kodeks karny skarbowy
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania w przypadku zaistnienia negatywnej przesłanki procesowej, w tym przedawnienia karalności.
k.p.k. art. 113 § 1
Kodeks postępowania karnego
Stosowanie przepisów k.p.k. do postępowań w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe.
Pomocnicze
k.k.s. art. 44 § 1
Kodeks karny skarbowy
Podstawowy okres przedawnienia karalności przestępstwa skarbowego.
k.k.s. art. 44 § 3
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 44 § 5
Kodeks karny skarbowy
Przedłużenie okresu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania przeciwko sprawcy.
k.p.k. art. 313 § 1
Kodeks postępowania karnego
Możliwość odstąpienia od niezwłocznego ogłoszenia zarzutów i przesłuchania podejrzanego w przypadku jego ukrywania się lub nieobecności w kraju.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym przedawnienie karalności.
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek rozpoznania zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 457 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego do rozpoznania zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 632 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania w przypadku umorzenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie karalności czynu z uwagi na nieskuteczne wszczęcie postępowania w fazie in personam przed upływem terminu. • Niewłaściwe zastosowanie art. 313 § 1 k.p.k. przez sądy niższych instancji.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądów niższych instancji dotyczące skutecznego wszczęcia postępowania w fazie in personam.
Godne uwagi sformułowania
Bieg przedawnienia karalności przerywa przejście postępowania przygotowawczego z fazy in rem do fazy in personam. • Fazę in personam inicjuje postawienie osobie podejrzanej zarzutów – w formie pisemnej bądź werbalnej, w taki sposób, by miała możliwość się z nimi zapoznać. • Nieobecność w kraju, o której mowa w art. 313 § 1 k.p.k., nie może mieć charakteru chwilowego bądź cyklicznego. • Rzeczywistą przeszkodą uniemożliwiającą ogłoszenie R. J. zarzutów przed terminem przedawnienia była niemożność wzięcia udziału w czynnościach procesowych spowodowana stanem zdrowia oskarżonego – i to ta okoliczność, a nie pobyt za granicą, miała znaczenie kluczowe. • Tym co doprowadziło do zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji, uniemożliwiającej przedstawienie oskarżonemu zarzutów przed upływem okresu przedawnienia, była przede wszystkim bierność organów ścigania.
Skład orzekający
Dariusz Świecki
przewodniczący
Piotr Mirek
sprawozdawca
Andrzej Tomczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia karalności przestępstw skarbowych, w szczególności momentu wszczęcia postępowania w fazie in personam oraz stosowania art. 313 § 1 k.p.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z przestępstwami skarbowymi i przedawnieniem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie terminów procesowych i jak bierność organów ścigania może prowadzić do umorzenia postępowania z powodu przedawnienia, nawet w sprawach o poważne przestępstwa skarbowe.
“Bierność organów ścigania doprowadziła do przedawnienia przestępstwa skarbowego. Sąd Najwyższy umorzył postępowanie.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.