V KK 378/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 29 września 2011 r., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia 21 kwietnia 2011 r. w części dotyczącej zobowiązania skazanego T. W. do naprawienia szkody na rzecz Zakładu Automatyki Przemysłowej E. s.c. J. i H. W. w kwocie 73810 zł. Sąd Rejonowy pierwotnie uznał T. W. winnym popełnienia przestępstwa z art. 205 § 1 kk z 1969 r. i zobowiązał go do naprawienia szkody. Oskarżony zaskarżył wyrok, podnosząc m.in. zarzut naruszenia art. 415 § 5 kpk, gdyż o zapłacie tej kwoty orzekł już prawomocnie Sąd Okręgowy w postępowaniu cywilnym. Sąd Okręgowy uznał apelację za bezzasadną. Rzecznik Praw Obywatelskich w kasacji zarzucił rażące naruszenie art. 415 § 5 zdanie drugie kpk, wskazując, że Sąd II instancji utrzymał w mocy orzeczenie o obowiązku naprawienia szkody, mimo że o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono w postępowaniu cywilnym. Sąd Najwyższy uznał zarzut kasacji za słuszny. Podkreślił, że przepis art. 415 § 5 kpk stanowi, iż obowiązku naprawienia szkody nie orzeka się, jeżeli o roszczeniu wynikającym z popełnienia przestępstwa prawomocnie orzeczono. Sąd Najwyższy stwierdził, że roszczenie będące przedmiotem postępowania cywilnego (sygn. X GC …) jest tożsame z tym, co było podstawą zobowiązania w postępowaniu karnym, mimo zróżnicowania podstaw odpowiedzialności (kontraktowa w cywilnym, deliktowa w karnym). Doszło do zbiegu odpowiedzialności, a to samo zdarzenie faktyczne stanowiło podstawę obu roszczeń. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenia w części dotyczącej obowiązku naprawienia szkody, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 415 § 5 kpk w kontekście zbiegu odpowiedzialności cywilnej i karnej oraz zasady res iudicata.
Dotyczy sytuacji, gdy o roszczeniu majątkowym wynikającym z przestępstwa prawomocnie orzeczono w postępowaniu cywilnym.
Zagadnienia prawne (1)
Czy można nałożyć na skazanego obowiązek naprawienia szkody w postępowaniu karnym, jeżeli o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono już w postępowaniu cywilnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie można orzec obowiązku naprawienia szkody, jeżeli o roszczeniu wynikającym z popełnienia przestępstwa prawomocnie orzeczono w innym postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 415 § 5 kpk zawiera klauzulę antykumulacyjną, która zakazuje orzekania obowiązku naprawienia szkody, gdy o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono w postępowaniu cywilnym. W analizowanej sprawie doszło do zbiegu odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej, a to samo roszczenie zostało prawomocnie rozstrzygnięte w postępowaniu cywilnym, co wyłączało możliwość ponownego orzekania w tym zakresie w postępowaniu karnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. W. | osoba_fizyczna | skazany |
| Zakład Automatyki Przemysłowej E. s.c. J. i H. W. | spółka | pokrzywdzony |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prokuratura Generalna | organ_państwowy | inna |
Przepisy (12)
Główne
k.p.k. art. 415 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Obowiązku naprawienia szkody nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono.
k.k. art. 205 § § 1
Kodeks karny
Przepis z 1969 r. dotyczący oszustwa.
k.k. art. 75 § § 2 pkt 1
Kodeks karny
Przepis z 1969 r. dotyczący zobowiązania do naprawienia szkody przy warunkowo zawieszonej karze.
Pomocnicze
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
Zasada stosowania ustawy względniejszej.
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności kontraktowej (umowa o dzieło).
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej (czyn niedozwolony).
k.c. art. 443
Kodeks cywilny
Zbieg odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej.
k.p.k. art. 521
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wniesienia kasacji.
k.p.k. art. 107 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Nadawanie klauzuli wykonalności orzeczeniom co do roszczeń majątkowych.
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Powaga rzeczy osądzonej (res iudicata).
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Powaga rzeczy osądzonej (res iudicata).
k.p.k. art. 638
Kodeks postępowania karnego
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o naprawienie szkody zostało już prawomocnie rozstrzygnięte w postępowaniu cywilnym, co stanowiło przeszkodę do orzekania w tym zakresie w postępowaniu karnym na podstawie art. 415 § 5 kpk.
Godne uwagi sformułowania
klauzula antykumulacyjna • zbieg odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej • nie może ulegać wątpliwości, że norma zakazująca orzeczenia obowiązku naprawienia szkody [...] aktualizuje się w niniejszej sprawie.
Skład orzekający
Henryk Gradzik
przewodniczący-sprawozdawca
Wiesław Błuś
członek
Jacek Błaszczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 415 § 5 kpk w kontekście zbiegu odpowiedzialności cywilnej i karnej oraz zasady res iudicata."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy o roszczeniu majątkowym wynikającym z przestępstwa prawomocnie orzeczono w postępowaniu cywilnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie granic między postępowaniem cywilnym a karnym oraz jak klauzule procesowe zapobiegają podwójnemu rozstrzyganiu tych samych kwestii.
“Czy można być dwukrotnie karanym za to samo roszczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice prawa.”
Dane finansowe
WPS: 73 810 PLN
naprawienie szkody: 73 810 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.