Orzeczenie · 2013-01-18

V KK 378/12

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2013-01-18
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokanajwyższy
naprawienie szkodykasacjazbieg odpowiedzialnościklauzula antykumulacyjnapostępowanie cywilnepostępowanie karneart. 415 § 5 kpkart. 205 § 1 kk

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 29 września 2011 r., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia 21 kwietnia 2011 r. w części dotyczącej zobowiązania skazanego T. W. do naprawienia szkody na rzecz Zakładu Automatyki Przemysłowej E. s.c. J. i H. W. w kwocie 73810 zł. Sąd Rejonowy pierwotnie uznał T. W. winnym popełnienia przestępstwa z art. 205 § 1 kk z 1969 r. i zobowiązał go do naprawienia szkody. Oskarżony zaskarżył wyrok, podnosząc m.in. zarzut naruszenia art. 415 § 5 kpk, gdyż o zapłacie tej kwoty orzekł już prawomocnie Sąd Okręgowy w postępowaniu cywilnym. Sąd Okręgowy uznał apelację za bezzasadną. Rzecznik Praw Obywatelskich w kasacji zarzucił rażące naruszenie art. 415 § 5 zdanie drugie kpk, wskazując, że Sąd II instancji utrzymał w mocy orzeczenie o obowiązku naprawienia szkody, mimo że o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono w postępowaniu cywilnym. Sąd Najwyższy uznał zarzut kasacji za słuszny. Podkreślił, że przepis art. 415 § 5 kpk stanowi, iż obowiązku naprawienia szkody nie orzeka się, jeżeli o roszczeniu wynikającym z popełnienia przestępstwa prawomocnie orzeczono. Sąd Najwyższy stwierdził, że roszczenie będące przedmiotem postępowania cywilnego (sygn. X GC …) jest tożsame z tym, co było podstawą zobowiązania w postępowaniu karnym, mimo zróżnicowania podstaw odpowiedzialności (kontraktowa w cywilnym, deliktowa w karnym). Doszło do zbiegu odpowiedzialności, a to samo zdarzenie faktyczne stanowiło podstawę obu roszczeń. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenia w części dotyczącej obowiązku naprawienia szkody, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 415 § 5 kpk w kontekście zbiegu odpowiedzialności cywilnej i karnej oraz zasady res iudicata.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy o roszczeniu majątkowym wynikającym z przestępstwa prawomocnie orzeczono w postępowaniu cywilnym.

Zagadnienia prawne (1)

Czy można nałożyć na skazanego obowiązek naprawienia szkody w postępowaniu karnym, jeżeli o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono już w postępowaniu cywilnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nie można orzec obowiązku naprawienia szkody, jeżeli o roszczeniu wynikającym z popełnienia przestępstwa prawomocnie orzeczono w innym postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że art. 415 § 5 kpk zawiera klauzulę antykumulacyjną, która zakazuje orzekania obowiązku naprawienia szkody, gdy o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono w postępowaniu cywilnym. W analizowanej sprawie doszło do zbiegu odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej, a to samo roszczenie zostało prawomocnie rozstrzygnięte w postępowaniu cywilnym, co wyłączało możliwość ponownego orzekania w tym zakresie w postępowaniu karnym.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku w zaskarżonej części
Strona wygrywająca
skazany T. W.

Strony

NazwaTypRola
T. W.osoba_fizycznaskazany
Zakład Automatyki Przemysłowej E. s.c. J. i H. W.spółkapokrzywdzony
Rzecznik Praw Obywatelskichorgan_państwowywnioskodawca
Prokuratura Generalnaorgan_państwowyinna

Przepisy (12)

Główne

k.p.k. art. 415 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Obowiązku naprawienia szkody nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono.

k.k. art. 205 § § 1

Kodeks karny

Przepis z 1969 r. dotyczący oszustwa.

k.k. art. 75 § § 2 pkt 1

Kodeks karny

Przepis z 1969 r. dotyczący zobowiązania do naprawienia szkody przy warunkowo zawieszonej karze.

Pomocnicze

k.k. art. 4 § § 1

Kodeks karny

Zasada stosowania ustawy względniejszej.

k.c. art. 627

Kodeks cywilny

Podstawa odpowiedzialności kontraktowej (umowa o dzieło).

k.c. art. 415

Kodeks cywilny

Podstawa odpowiedzialności deliktowej (czyn niedozwolony).

k.c. art. 443

Kodeks cywilny

Zbieg odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej.

k.p.k. art. 521

Kodeks postępowania karnego

Podstawa wniesienia kasacji.

k.p.k. art. 107 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Nadawanie klauzuli wykonalności orzeczeniom co do roszczeń majątkowych.

k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Powaga rzeczy osądzonej (res iudicata).

k.p.c. art. 366

Kodeks postępowania cywilnego

Powaga rzeczy osądzonej (res iudicata).

k.p.k. art. 638

Kodeks postępowania karnego

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roszczenie o naprawienie szkody zostało już prawomocnie rozstrzygnięte w postępowaniu cywilnym, co stanowiło przeszkodę do orzekania w tym zakresie w postępowaniu karnym na podstawie art. 415 § 5 kpk.

Godne uwagi sformułowania

klauzula antykumulacyjna • zbieg odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej • nie może ulegać wątpliwości, że norma zakazująca orzeczenia obowiązku naprawienia szkody [...] aktualizuje się w niniejszej sprawie.

Skład orzekający

Henryk Gradzik

przewodniczący-sprawozdawca

Wiesław Błuś

członek

Jacek Błaszczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 415 § 5 kpk w kontekście zbiegu odpowiedzialności cywilnej i karnej oraz zasady res iudicata."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy o roszczeniu majątkowym wynikającym z przestępstwa prawomocnie orzeczono w postępowaniu cywilnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie granic między postępowaniem cywilnym a karnym oraz jak klauzule procesowe zapobiegają podwójnemu rozstrzyganiu tych samych kwestii.

Czy można być dwukrotnie karanym za to samo roszczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice prawa.

Dane finansowe

WPS: 73 810 PLN

naprawienie szkody: 73 810 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst