V KK 301/03Warunkowe umorzenie postępowania brak stanowiska oskarżonego
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść Bronisława P. od postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 26 czerwca 2002 r., które warunkowo umorzyło postępowanie karne wobec oskarżonego o przestępstwo z art. 177 § 1 k.k. Sąd Rejonowy ustalił okres próby na rok, zobowiązał do świadczenia na cel społeczny, nakazał naprawienie szkody w całości (7 000 zł) i orzekł zakaz prowadzenia pojazdów na rok. Postanowienie uprawomocniło się 18 lipca 2002 r. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie art. 341 § 2 k.p.k. poprzez nieuzyskanie stanowiska oskarżonego w kwestii warunkowego umorzenia oraz błędne przyjęcie braku wątpliwości co do sprawstwa i okoliczności czynu, mimo że nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii, w tym potrzeby opinii biegłego. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie wskazuje, że warunkowe umorzenie postępowania na posiedzeniu jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy sąd ma podstawy do przyjęcia, że oskarżony nie sprzeciwia się takiemu umorzeniu. W tej sprawie oskarżony nie został prawidłowo zawiadomiony o wniosku prokuratora i terminie posiedzenia, a jego stanowisko w kwestii warunkowego umorzenia nie zostało uzyskane. Ponadto, wyjaśnienia oskarżonego nie pozwalały na jednoznaczne stwierdzenie, że przyznał się do winy i okoliczności czynu nie budzą wątpliwości, co wymagało dalszego wyjaśnienia, w tym opinii biegłego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja warunków dopuszczalności warunkowego umorzenia postępowania na posiedzeniu, w szczególności wymogu uzyskania stanowiska oskarżonego i prawidłowego zawiadomienia.
Dotyczy specyficznej procedury warunkowego umorzenia postępowania karnego na posiedzeniu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wydanie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie na posiedzeniu jest dopuszczalne, gdy sąd nie ma podstaw do przyjęcia, że oskarżony nie sprzeciwia się warunkowemu umorzeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie na posiedzeniu jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy sąd ma podstawy do przyjęcia, że oskarżony nie sprzeciwia się warunkowemu umorzeniu.
Uzasadnienie
Brak sprzeciwu oskarżonego jest formalnym warunkiem wydania orzeczenia o warunkowym umorzeniu na posiedzeniu. Sąd, nie dysponując danymi pozwalającymi przyjąć, że oskarżony nie sprzeciwia się warunkowemu umorzeniu, nie może orzec o warunkowym umorzeniu, jeśli oświadczenie oskarżonego nie zostało wyrażone przed wydaniem orzeczenia. W sytuacji, gdy oskarżony nie wie o rozważanej kwestii lub nie został pouczony, należy go odpowiednio poinformować i pouczyć, a w razie potrzeby przerwać lub odroczyć posiedzenie.
Czy sąd może orzec o warunkowym umorzeniu postępowania, mimo nieprzyznania się oskarżonego do winy, jeśli okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może, mimo nieprzyznania się oskarżonego, orzec o warunkowym umorzeniu, jeżeli oceni, że okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości.
Uzasadnienie
Przyznanie się oskarżonego do winy nie jest przesłanką stosowania warunkowego umorzenia. Sąd dokonuje oceny całości materiału dowodowego, w tym wyjaśnień oskarżonego, aby ustalić, czy okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości. Brak wystarczających dowodów lub wątpliwości co do winy mogą skutkować skierowaniem sprawy na rozprawę.
Czy brak dowodu doręczenia odpisu wniosku o warunkowe umorzenie postępowania i zawiadomienia o terminie posiedzenia oskarżonemu, który przebywa za granicą, pozwala na uznanie tych pism za doręczone i wydanie orzeczenia o warunkowym umorzeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uznanie za doręczone pism wysłanych w takiej sytuacji do oskarżonego nie usuwa przeszkody do wydania wyroku warunkowo umarzającego, skoro oskarżony, nie dysponując wiedzą o sytuacji procesowej, nie mógł wyrazić stanowiska.
Uzasadnienie
Nawet jeśli pisma zostały uznane za doręczone na podstawie art. 139 § 1 k.p.k., brak wiedzy oskarżonego o złożeniu wniosku o warunkowe umorzenie i terminie posiedzenia uniemożliwia mu wyrażenie stanowiska. W takiej sytuacji należało przerwać lub odroczyć posiedzenie, a obecność oskarżonego uznać za obowiązkową, chyba że wcześniej złożyłby oświadczenie o braku sprzeciwu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bronisław P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
| pokrzywdzona | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 339 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Wydanie na posiedzeniu wyroku warunkowo umarzającego postępowanie jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy sąd ma podstawy do przyjęcia, że oskarżony nie sprzeciwia się warunkowemu umorzeniu.
k.p.k. art. 341 § § 2 zd. 1
Kodeks postępowania karnego
Sprzeciwienie się oskarżonego warunkowemu umorzeniu wyłącza możliwość rozpoznania wniosku prokuratora na posiedzeniu i nakazuje skierowanie sprawy na rozprawę. Brak sprzeciwu jest formalnym warunkiem wydania orzeczenia o warunkowym umorzeniu na posiedzeniu.
k.k. art. 177 § § 1
Kodeks karny
Przestępstwo określone w art. 177 § 1 k.k. (spowodowanie wypadku komunikacyjnego).
k.k. art. 66
Kodeks karny
Przesłanki stosowania warunkowego umorzenia postępowania.
Pomocnicze
k.p.k. art. 521
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wniesienia kasacji przez Rzecznika Praw Obywatelskich.
k.p.k. art. 535 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Uznanie kasacji za oczywiście zasadną.
k.p.k. art. 139 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Uznanie pisma za doręczone w przypadku nieobecności adresata.
k.p.k. art. 336 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Stosowanie przepisów dotyczących aktu oskarżenia do wniosku o warunkowe umorzenie.
k.p.k. art. 338 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Doręczenie oskarżonemu odpisu wniosku o warunkowe umorzenie.
k.p.k. art. 338 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Pouczenie o prawie wniesienia pisemnej odpowiedzi na wniosek o warunkowe umorzenie.
k.p.k. art. 341 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Możliwość porozumienia się oskarżonego z pokrzywdzoną w kwestii naprawienia szkody.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 341 § 2 k.p.k. poprzez nieuzyskanie stanowiska oskarżonego w kwestii warunkowego umorzenia postępowania. • Błędne przyjęcie przez sąd meriti, iż okoliczności zaistniałego zdarzenia oraz sprawstwo oskarżonego nie budzą wątpliwości, podczas gdy w rzeczywistości nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dla których niezbędne były wiadomości specjalne (opinia biegłego). • Oskarżony nie wiedział o złożeniu przez prokuratora wniosku o warunkowe umorzenie postępowania i nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie posiedzenia.
Godne uwagi sformułowania
Wydanie na posiedzeniu wyroku warunkowo umarzającego postępowanie jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy sąd ma podstawy do przyjęcia, że oskarżony nie sprzeciwia się warunkowemu umorzeniu. • Brak sprzeciwu oskarżonego jest więc formalnym warunkiem wydania orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania na posiedzeniu. • Sąd może, mimo nieprzyznania się oskarżonego orzec o warunkowym umorzeniu, jeżeli oceni, że okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości – podobnie jak może również, mimo przyznania się oskarżonego uznać, że wątpliwości takie istnieją, i skierować sprawę na rozprawę. • Uznanie za doręczone (art. 139 § 1 k.p.k.) pism wysłanych w takiej sytuacji do oskarżonego, podobnie jak zawiadomienia go o terminie posiedzenia, nie usuwa wcale przeszkody do wydania na posiedzeniu wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne, skoro oskarżony, nie dysponując wiedzą o powstałej sytuacji procesowej, nie mógł w ogóle wyrazić stanowiska.
Skład orzekający
J. Skwierawski
przewodniczący-sprawozdawca
R. Sądej
członek
F. Tarnowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja warunków dopuszczalności warunkowego umorzenia postępowania na posiedzeniu, w szczególności wymogu uzyskania stanowiska oskarżonego i prawidłowego zawiadomienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury warunkowego umorzenia postępowania karnego na posiedzeniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady proceduralne dotyczące warunkowego umorzenia postępowania karnego, podkreślając znaczenie prawa oskarżonego do bycia wysłuchanym i prawidłowego zawiadomienia, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.
“Czy sąd może umorzyć sprawę bez pytania oskarżonego? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady warunkowego umorzenia.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.