V KK 195/08Uchylenie wyroku kontrola rozmów telefonicznych
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę Marka S. od wyroku Sądu Okręgowego w P., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w P. skazujący oskarżonego za przestępstwa przeciwko mieniu. Kluczowym zagadnieniem w kasacji było wykorzystanie przez sądy niższych instancji dowodów uzyskanych w wyniku kontroli i utrwalania rozmów telefonicznych, które miały być przeprowadzone z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania karnego, w szczególności art. 237 § 3 k.p.k. Obrońca zarzucał, że podsłuch zastosowano w sprawie, która nie dotyczyła przestępstw z katalogu określonego w tym przepisie, a także kwestionował sposób zatwierdzenia postanowienia o kontroli przez prokuratora i sąd. Sąd Najwyższy, analizując zarzuty, stwierdził, że sądy obu instancji nie przeprowadziły wystarczającej analizy legalności zastosowanej kontroli rozmów, w szczególności postanowienia z dnia 15 lipca 1999 r. Wskazano na wadliwość zarówno podmiotowego, jak i przedmiotowego zakresu tej kontroli, a także na nieprawidłowości w sposobie jej ujawniania i wykorzystania dowodowego. Sąd Najwyższy podkreślił, że kontrola rozmów jest środkiem ingerującym w konstytucyjnie chronione prawo do wolności komunikowania się i tajemnicy korespondencji, dlatego wykładnia przepisów ją dopuszczających powinna być ścisła i restryktywna. Z uwagi na stwierdzone uchybienia, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność ponownej analizy legalności kontroli rozmów i mocy dowodowej uzyskanych z niej materiałów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kontroli i utrwalania rozmów telefonicznych w postępowaniu karnym, wymogów formalnych postanowień o kontroli, wykorzystania dowodów uzyskanych w wyniku kontroli, oraz zasad stosowania środków ingerujących w konstytucyjne prawa jednostki.
Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów k.p.k. obowiązujących w czasie wydania wyroku, choć zasady interpretacji prawa procesowego i ochrony praw jednostki mają charakter uniwersalny.
Zagadnienia prawne (6)
Czy zatwierdzenie przez sąd postanowienia prokuratora o kontroli rozmów telefonicznych z uchybieniem terminu powoduje jego nielegalność i skutki określone w art. 238 § 3 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zatwierdzenie z uchybieniem terminu nie delegalizuje samej kontroli i nie wywołuje skutków z art. 238 § 3 in fine k.p.k., które odnoszą się do niezatwierdzenia postanowienia.
Uzasadnienie
Termin na zatwierdzenie postanowienia prokuratora przez sąd nie ma charakteru zawitego ani prekluzyjnego. Brak zatwierdzenia w terminie przez sąd nie powoduje automatycznej nielegalności kontroli, a jedynie może skutkować obowiązkiem zniszczenia utrwaleń w przypadku braku zatwierdzenia.
Jakie elementy powinno zawierać postanowienie o zarządzeniu kontroli rozmów telefonicznych, aby było zgodne z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postanowienie powinno określać postępowanie, w którym jest zarządzana, rodzaj przestępstwa z katalogu art. 237 § 3 k.p.k., osobę, której kontrola dotyczy (lub jej dysponenta), oraz nośnik informacji.
Uzasadnienie
Wymóg ścisłej wykładni przepisów dotyczących kontroli rozmów, ze względu na ingerencję w konstytucyjne prawo do wolności komunikowania się. Brak precyzyjnego określenia podmiotu i przedmiotu kontroli czyni ją niezgodną z prawem.
Czy kontrola rozmów telefonicznych zarządzona w związku z podejrzeniem popełnienia jednego przestępstwa z katalogu art. 237 § 3 k.p.k. może być wykorzystana do ustalenia popełnienia innego przestępstwa z tego katalogu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nowe przestępstwa są ściśle powiązane z tymi, dla których kontrola została zarządzona. W przeciwnym razie wymagane jest nowe postanowienie.
Uzasadnienie
Kontrola rozmów powinna być stosowana w ramach konkretnego postępowania i dotyczyć określonych przestępstw. Rozszerzenie zakresu kontroli na inne, niezwiązane przestępstwa wymaga nowego postanowienia sądu.
Czy materiały uzyskane w wyniku kontroli rozmów telefonicznych, które nie zostały wykorzystane w postępowaniu, w którym zostały zarządzone, mogą być dowodem w innej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, materiały z kontroli mogą być wykorzystane dowodowo jedynie w postępowaniu, w którym kontrola została zastosowana, lub w postępowaniu dotyczącym przestępstwa, którego uzasadniona obawa popełnienia była powodem zastosowania kontroli.
Uzasadnienie
Art. 238 § 3 k.p.k. nakazuje zniszczenie utrwalonych zapisów, jeżeli nie mają znaczenia dla postępowania karnego, w którym kontrolę zastosowano. Wykorzystanie ich w innej sprawie narusza tę zasadę.
Czy brak ogłoszenia postanowienia o kontroli rozmów telefonicznych oskarżonemu ma wpływ na legalność uzyskanych dowodów?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli oskarżony zna treść postanowienia i materiały z kontroli, brak jego ogłoszenia, choć jest uchybieniem, nie wpływa na treść orzeczenia.
Uzasadnienie
Brak ogłoszenia postanowienia ma znaczenie dla kontroli odwoławczej, ale nie dla legalności samej kontroli i oceny dowodów, jeśli oskarżony miał możliwość zapoznania się z materiałami.
Czy brak zapoznania się przez skład orzekający pierwszej instancji z całością akt (w tym aktami niejawnymi) wpływa na ważność wyroku?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli materiały z akt tajnych nie miały istotnego znaczenia dla ustalenia sprawstwa i winy.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy, zapoznając się z aktami tajnymi, stwierdził, że nie zawierają one materiałów istotnych dla sprawy, co uzasadniało brak wpływu tego uchybienia na treść wyroku sądu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Marek S. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (23)
Główne
k.p.k. art. 237 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 237 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Termin na zatwierdzenie postanowienia prokuratora przez sąd nie jest zawity ani prekluzyjny.
k.p.k. art. 237 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Katalog przestępstw, w związku z którymi dopuszczalna jest kontrola rozmów. Postanowienie powinno precyzyjnie określać rodzaj przestępstwa.
k.p.k. art. 238 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Nakaz zniszczenia utrwalonych zapisów, jeżeli nie mają znaczenia dla postępowania karnego.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 12
Kodeks karny
k.k. art. 13 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 18 § § 3
Kodeks karny
k.k. art. 201 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 279 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 282 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 286 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 291 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 294
Kodeks karny
u.p.n. art. 43 § ust. 1
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii
Pomocnicze
k.p.k. art. 237 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Określa krąg osób, które mogą być objęte kontrolą.
k.p.k. art. 239
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 240
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 366 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 393 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 394 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
u.p. art. 19 § ust. 3
Ustawa o Policji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykorzystanie dowodów z podsłuchu rozmów telefonicznych uzyskanych z naruszeniem przepisów prawa (art. 237 § 3 k.p.k.). • Niewłaściwe określenie przedmiotu i podmiotu kontroli rozmów telefonicznych. • Brak należytej analizy legalności i mocy dowodowej materiałów uzyskanych w wyniku kontroli rozmów.
Odrzucone argumenty
Zarzut obrazy art. 237 § 2 k.p.k. przez brak uzyskania w terminie zatwierdzenia przez sąd decyzji prokuratora o zarządzeniu kontroli rozmów telefonicznych. • Zarzut obrazy art. 239 k.p.k. przez zaniechanie ogłoszenia Markowi S. postanowień o kontroli rozmów. • Zarzut obrazy art. 410 i 366 § 1 k.p.k. przez uznanie przez sąd odwoławczy, że nie ma wpływu na treść orzeczenia fakt, że członkowie składu sądu pierwszej instancji nie znali całości akt.
Godne uwagi sformułowania
zatwierdzenie przez sąd postanowienia prokuratora, o którym mowa w art. 237 § 2 k.p.k., ale z uchybieniem terminowi wskazanemu w tym przepisie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie takiego zatwierdzenia, nie delegalizuje samej kontroli i utrwalania rozmów po upływie tego terminu • postanowienie o zarządzeniu kontroli rozmów telefonicznych powinno określać w jakim postępowaniu jest ona zarządzana, a więc co do podejrzenia jakiego przestępstwa lub jakich przestępstw z katalogu wskazanego w art. 237 § 3 k.p.k., będącego przedmiotem tego postępowania, stosuje się ją, a także osobę, której kontrola ta dotyczy oraz nośnik informacji, który obejmuje • kontrola rozmów nie może mieć charakteru abstrakcyjnego i powinna precyzyjnie określać podmiot i przedmiot, do których ma być stosowana • nie można uznać za dopuszczalne zastosowanie owej kontroli ogólnie w oparciu o art. 237 § 3 k.p.k., bez sprecyzowania do jakiej kategorii przestępstw jest ona stosowana • sądy obu instancji orzekające w tej sprawie, nie przeprowadziły odpowiedniej analizy materiałów z podsłuchu stosowanego wobec Marka S.
Skład orzekający
T. Grzegorczyk
przewodniczący-sprawozdawca
R. Sądej
członek
J. Sobczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kontroli i utrwalania rozmów telefonicznych w postępowaniu karnym, wymogów formalnych postanowień o kontroli, wykorzystania dowodów uzyskanych w wyniku kontroli, oraz zasad stosowania środków ingerujących w konstytucyjne prawa jednostki."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów k.p.k. obowiązujących w czasie wydania wyroku, choć zasady interpretacji prawa procesowego i ochrony praw jednostki mają charakter uniwersalny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw obywatelskich (tajemnica komunikacji) i pokazuje, jak błędy proceduralne w postępowaniu karnym mogą prowadzić do uchylenia wyroków. Jest to przykład ważnej kontroli sądowej nad działaniami organów ścigania.
“Podsłuchy w sprawach karnych: Kiedy są legalne, a kiedy prowadzą do uchylenia wyroku?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.