Orzeczenie · 2025-04-11

V KB 11/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-04-11
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćniezawisłośćSąd NajwyższyKRSprocedura nominacyjnaKonstytucjaKodeks postępowania karnego

Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy o wyłączenie sędziego SN Agnieszki Żywickiej od rozpoznania sprawy, argumentując wadliwością procedury jej powołania na urząd sędziego SN, która miała odbyć się z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Obrońca podniósł, że skład sądu z udziałem takiego sędziego byłby sądem nienależycie obsadzonym, a sędzia Żywicka, powołana w identycznej procedurze co inny sędzia, jest osobą bezpośrednio zainteresowaną rozstrzygnięciem kwestii incydentalnej. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, stwierdzając, że kwestie ustrojowe dotyczące wadliwości powołania sędziego nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach wniosku o wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Podkreślono, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, a ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania bezstronności sędziego. Sąd uznał również, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Odniesiono się także do orzeczeń ETPC i TSUE, wskazując, że nie mają one charakteru źródeł prawa powszechnie obowiązującego. W kwestii braku bezstronności z uwagi na polityczny charakter sprawy, Sąd stwierdził, że obrońca nie uprawdopodobnił, aby sędzia Żywicka podzielała negatywne poglądy dotyczące osób krytykujących politykę władzy wykonawczej. Wniosek uznano za niedopuszczalny z mocy ustawy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności badania wadliwości procedury nominacyjnej sędziego w ramach wniosku o jego wyłączenie oraz interpretacji pojęcia 'bezpośredniego zainteresowania' sprawą.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej procedury powołania sędziów SN po 2017 roku. Interpretacja pojęcia 'bezpośredniego zainteresowania' może być stosowana w innych kontekstach proceduralnych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy wadliwość procedury powołania sędziego na stanowisko SN, wynikająca z udziału Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w trybie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, kwestie ustrojowe dotyczące wadliwości powołania sędziego nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach wniosku o wyłączenie sędziego złożonego w trybie art. 41 § 1 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (wyrok P 22/19), zgodnie z którym takie kwestie nie podlegają ocenie w postępowaniu o wyłączenie sędziego. Ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w tym zakresie.

Czy wątpliwość co do bezstronności sędziego może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od okresu i ułomności procedury nominacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wątpliwość taka nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych.

Uzasadnienie

Zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów. Sąd podkreślił, że orzeczenia ETPC i TSUE nie mają charakteru powszechnie obowiązującego w Polsce.

Czy sędzia SN jest wyłączony od udziału w sprawie, która dotyczy go bezpośrednio w rozumieniu art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., jeśli rozstrzygnięcie dotyczy testu niezawisłości i bezstronności innego sędziego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, rozstrzygnięcie w sprawie testu niezawisłości i bezstronności innego sędziego nie dotyczy bezpośrednio sędziego orzekającego w sprawie wyłączenia.

Uzasadnienie

Zwrot 'bezpośrednio' oznacza, że pomiędzy sprawą sędziego a jego osobą nie ma ogniw pośrednich. Rozstrzygnięcie w sprawie incydentalnej nie wpływa na sferę uprawnień lub obowiązków sędziego orzekającego w tej sprawie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Nie uwzględnić wniosku
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
L. B. i in.inneoskarżeni
Agnieszka Żywickainnesędzia Sądu Najwyższego
Marek Motukinnesędzia Sądu Najwyższego
Małgorzata Manowskainnesędzia Sądu Najwyższego
Piotr Prusinowskiinnesędzia Sądu Najwyższego
Dariusz Świeckiinnesędzia Sądu Najwyższego
Jacek Widłoinnesędzia Sądu Najwyższego
Paweł Wojciechowskiinnesędzia Sądu Najwyższego
Romualda Spytinnesędzia Sądu Najwyższego
Roman Trzaskowskiinnesędzia Sądu Najwyższego

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 42 § § 1 i 4

Kodeks postępowania karnego

W zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario - stosowany do wniosku o wyłączenie sędziego.

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wyłączenia sędziego. Sąd uznał, że wadliwość procedury nominacyjnej nie może być podstawą wyłączenia w tym trybie.

k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia jest wyłączony, jeżeli sprawa dotyczy go bezpośrednio. Sąd uznał, że sprawa incydentalna dotycząca innego sędziego nie dotyczy bezpośrednio sędziego orzekającego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Wspomniany przez obrońcę jako skutek nienależytej obsady sądu.

KRP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu, wspomniane przez obrońcę w kontekście wadliwej procedury nominacyjnej.

KRP art. 190 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Moc powszechnie obowiązująca i ostateczność orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.

u.SN art. 29 § § 4

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego SN nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.

u.SN art. 29 § § 5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Szczególne postępowanie dotyczące badania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego SN.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwestie ustrojowe dotyczące wadliwości procedury nominacyjnej nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach wniosku o wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • Ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania bezstronności sędziego. • Wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem. • Zarzuty dotyczące braku bezstronności muszą być konkretne i nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. • Rozstrzygnięcie w sprawie incydentalnej dotyczącej innego sędziego nie dotyczy bezpośrednio sędziego orzekającego w sprawie wyłączenia w rozumieniu art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Wadliwość procedury powołania sędziego SN stanowi podstawę do jego wyłączenia od rozpoznania sprawy. • Sędzia SN powołany w wadliwej procedurze jest nienależycie obsadzonym sądem. • Sędzia SN jest osobą bezpośrednio zainteresowaną rozstrzygnięciem kwestii incydentalnej dotyczącej innego sędziego powołanego w podobnej procedurze. • Orzeczenia ETPC i TSUE mają wiążący charakter dla Sądu Najwyższego przy rozstrzyganiu sprawy.

Godne uwagi sformułowania

kwestie ustrojowe odnoszące się do wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach wniosku o wyłączenie sędziego • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania • orzeczenia wskazanych trybunałów nie mają charakteru źródeł prawa powszechnie obowiązującego • sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio • zwrot „bezpośrednio” [...] oznacza zatem, że pomiędzy sprawą określonego sędziego, a jego osobą nie ma ogniw pośrednich

Skład orzekający

Paweł Kołodziejski

członek

Małgorzata Manowska

członek

Piotr Prusinowski

członek

Dariusz Świecki

członek

Jacek Widło

członek

Paweł Wojciechowski

członek

Romualda Spyt

członek

Roman Trzaskowski

członek

Agnieszka Żywicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności badania wadliwości procedury nominacyjnej sędziego w ramach wniosku o jego wyłączenie oraz interpretacji pojęcia 'bezpośredniego zainteresowania' sprawą."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury powołania sędziów SN po 2017 roku. Interpretacja pojęcia 'bezpośredniego zainteresowania' może być stosowana w innych kontekstach proceduralnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezawisłości sędziowskiej i procedury nominacyjnej, co jest tematem gorących debat publicznych i prawniczych.

Czy wadliwa procedura powołania sędziego SN automatycznie dyskwalifikuje go z orzekania? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst