V GC 380/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Nowym Sączu rozpoznał sprawę z powództwa (...) Spółki Akcyjnej przeciwko Z. G. o zapłatę. Powód dochodził należności z umowy pożyczki zawartej w 2021 roku. Pozwany negował zawarcie umowy i otrzymanie środków, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. wysokości naliczonych opłat i prowizji. Sąd, analizując przedstawione dowody, uznał podpis pozwanego na umowie za autentyczny i odrzucił zarzut braku doręczenia wypowiedzenia umowy. Stwierdził, że pozwany działał jako przedsiębiorca, co wykluczało zastosowanie przepisów o kredycie konsumenckim. Niemniej jednak, sąd ocenił umowę pod kątem naruszenia zasad współżycia społecznego i próby obejścia prawa (art. 58 k.c.). Uznał, że wysokie opłaty i prowizje, stanowiące 44% kwoty pożyczki, w połączeniu z maksymalnymi odsetkami, stanowiły próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. W związku z tym, sąd uznał umowę za nieważną w części dotyczącej tych opłat i prowizji. Zasądzono kwotę odpowiadającą faktycznie udostępnionemu kapitałowi (25.085 zł) wraz z odsetkami, uznając ją za należną na podstawie art. 720 § 1 k.c. w pozostałym zakresie powództwo oddalono. Zasądzono również koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 58 k.c. w kontekście umów pożyczek zawieranych przez przedsiębiorców, zwłaszcza w sytuacjach trudności finansowych, oraz ocena opłat i prowizji jako próby obejścia prawa.
Dotyczy umów zawartych przed zmianami w prawie dotyczącymi ochrony rolników i umów pożyczek. Ocena zależy od konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa pożyczki zawarta przez przedsiębiorcę, zawierająca wysokie opłaty i prowizje obok maksymalnych odsetek, narusza zasady współżycia społecznego lub stanowi próbę obejścia prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach sprawy, wysokie opłaty i prowizje, które stanowiły znaczną część kwoty pożyczki, w połączeniu z maksymalnymi odsetkami, zostały uznane za próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych i naruszenie zasad współżycia społecznego, co skutkowało nieważnością umowy w tej części.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwany, będąc przedsiębiorcą, nie był chroniony przepisami o kredycie konsumenckim. Jednakże, ocenił umowę pod kątem art. 58 k.c. Stwierdził, że wysokie opłaty i prowizje, pobrane z góry, wraz z maksymalnymi odsetkami, stanowiły próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych i naruszały zasady współżycia społecznego, ponieważ pozwany był w trudnej sytuacji finansowej i nie miał faktycznego wyboru.
Czy pozwany, prowadzący działalność gospodarczą w ramach gospodarstwa rolnego, może być uznany za konsumenta w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwany nie mógł być uznany za konsumenta, ponieważ prowadził działalność gospodarczą, a umowa pożyczki była związana z finansowaniem tej działalności.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na definicję przedsiębiorcy z art. 43¹ k.c., która obejmuje osoby prowadzące działalność gospodarczą w rolnictwie. Podkreślono, że przepisy chroniące konsumentów nie miały zastosowania, a planowane rozszerzenie ochrony na rolników w zakresie pożyczek niezwiązanych z działalnością miało nastąpić dopiero w przyszłości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki Akcyjnej | spółka | powód |
| Z. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że ustawy przewidują inny skutek, w szczególności, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują odpowiednie przepisy ustawy.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli nieważnością dotknięta jest tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
k.c. art. 359 § 2
Kodeks cywilny
Odsetki maksymalne za kapitałowe.
k.c. art. 481 § 2
Kodeks cywilny
Odsetki maksymalne za opóźnienie.
k.c. art. 720 § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość rzeczy zamiennych, a biorący zobowiązuje się przenieść na własność dającego taką samą ilość rzeczy tej samej jakości.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów procesu.
Pomocnicze
k.c. art. 43 § 1
Kodeks cywilny
Definicja przedsiębiorcy obejmuje osoby prowadzące działalność gospodarczą w zakresie rolnictwa.
u.k.k.
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim
Przepisy nie miały zastosowania, ponieważ pozwany był przedsiębiorcą.
pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Uprawnienie banku do pobrania prowizji od kredytu.
pr. bank. art. 70
Prawo bankowe
Obowiązek banku badania zdolności kredytowej.
pr. bank. art. 75c
Prawo bankowe
Procedura wypowiadania umowy kredytu.
pr. bank. art. 79
Prawo bankowe
Regulamin udzielania kredytów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa pożyczki została zawarta. • Pozwany jest przedsiębiorcą, a nie konsumentem. • Część opłat i prowizji stanowi próbę obejścia prawa i narusza zasady współżycia społecznego. • Należna kwota to faktycznie udostępniony kapitał wraz z odsetkami.
Odrzucone argumenty
Brak zawarcia umowy pożyczki. • Brak otrzymania środków. • Niewiarygodność podpisu. • Brak doręczenia wypowiedzenia. • Kwestionowanie upoważnienia prokurenta. • Wszystkie naliczone opłaty, prowizje i odsetki są należne.
Godne uwagi sformułowania
obciążenie pozwanego opłatami i prowizjami pobranymi/potrąconymi z kwoty udzielonej pożyczki – stanowiło próbę uzyskania korzyści ponad tę korzyść, którą ustawodawca uznał za dopuszczalną za udzielenie osobie trzeciej kapitału do korzystania. • Ubranie dalszych spodziewanych korzyści w pozór „opłat” i „prowizji” (...) nie mogło być akceptowane przez Sąd. • Na tak skrajnie niekorzystne warunki finansowe (...) mogła zgodzić się tylko osoba nieposiadająca faktycznego wyboru gdy chodzi o pozyskanie nowego źródła finansowania.
Skład orzekający
Bartosz Łopalewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 58 k.c. w kontekście umów pożyczek zawieranych przez przedsiębiorców, zwłaszcza w sytuacjach trudności finansowych, oraz ocena opłat i prowizji jako próby obejścia prawa."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed zmianami w prawie dotyczącymi ochrony rolników i umów pożyczek. Ocena zależy od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może interweniować w umowy zawierane przez przedsiębiorców, jeśli uzna je za próbę obejścia prawa lub naruszenie zasad współżycia społecznego, nawet jeśli nie stosuje się przepisów o ochronie konsumentów.
“Czy wysokie prowizje w umowie pożyczki dla rolnika to obejście prawa?”
Dane finansowe
WPS: 32 817,7 PLN
zapłata: 32 817,7 PLN
zwrot kosztów procesu: 4058,19 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.