V CSK 545/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną strony powodowej (A. Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji S.A.) od postanowienia Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło pozew przeciwko M. P. Spółce z o.o. w sprawie o zapłatę. Sąd Okręgowy pierwotnie nie uwzględnił zarzutu pozwanej zapisu na sąd polubowny, uznając, że zapis nie obejmuje wierzyciela występującego z roszczeniem regresowym na skutek subrogacji ustawowej. Sąd Apelacyjny zmienił to postanowienie i odrzucił pozew, powołując się na art. 828 § 1 k.c. i analogię do przepisów o przelewie wierzytelności, stwierdzając, że zapis na sąd polubowny jest umową prawa materialnego, która wiąże również następców prawnych. Sąd Najwyższy, uchylając postanowienie Sądu Apelacyjnego, wskazał na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 328 § 2 k.p.c., poprzez brak wystarczającego uzasadnienia. Podkreślono, że sąd rozpoznający zarzut zapisu na sąd polubowny musi zbadać nie tylko istnienie umowy, ale także to, czy dochodzone roszczenie mieści się w jej zakresie przedmiotowym i podmiotowym. Brak analizy umowy ubezpieczenia i umowy z zapisem na sąd polubowny, a także brak wykładni oświadczeń woli stron, uniemożliwił kontrolę kasacyjną. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zapisu na sąd polubowny, jego zakresu podmiotowego i przedmiotowego, a także relacji między zapisem a subrogacją ubezpieczeniową.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i wymaga analizy konkretnych umów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zapis na sąd polubowny, zawarty w umowie między poszkodowanym a sprawcą szkody, wiąże ubezpieczyciela występującego z roszczeniem regresowym na skutek subrogacji ustawowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi, ale wskazał, że sąd rozpoznający zarzut zapisu na sąd polubowny musi zbadać zakres podmiotowy i przedmiotowy tej umowy w kontekście roszczenia regresowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd rozpoznający zarzut zapisu na sąd polubowny musi zbadać nie tylko istnienie umowy, ale także to, czy dochodzone roszczenie mieści się w jej zakresie przedmiotowym i podmiotowym. Brak analizy umowy ubezpieczenia i umowy z zapisem na sąd polubowny, a także brak wykładni oświadczeń woli stron, uniemożliwił kontrolę kasacyjną.
Czy sąd rozpoznający zarzut zapisu na sąd polubowny jest związany zakresem kognicji ograniczonym do kwestii procesowych, czy też może badać aspekty materialnoprawne umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd rozpoznający zarzut zapisu na sąd polubowny musi zbadać nie tylko istnienie umowy, ale także to, czy dochodzone roszczenie mieści się w jej zakresie przedmiotowym i podmiotowym, co wymaga badania treści umowy i zgodnego zamiaru stron.
Uzasadnienie
Konieczność rozpoznania zarzutu zapisu na sąd polubowny na etapie poprzedzającym wdanie się w spór co do istoty sprawy nie wyklucza badania kwestii materialnoprawnych, takich jak treść umowy i zgodny zamiar stron.
Czy uzasadnienie postanowienia Sądu Apelacyjnego spełnia wymogi przewidziane w art. 328 § 2 k.p.c. w kontekście rozstrzygnięcia zarzutu zapisu na sąd polubowny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawierało wymagań przewidzianych w art. 328 § 2 k.p.c. w odniesieniu do ustaleń i oceny zapisu na sąd polubowny oraz charakteru roszczenia powódki.
Uzasadnienie
Brak analizy umowy zawartej przez pozwaną ze Spółką P. oraz umowy ubezpieczenia w odniesieniu do postanowień stron związanych z regresem ubezpieczeniowym, jak również sferą ochrony ubezpieczeniowej, uniemożliwił kontrolę kasacyjną prawidłowości stanowiska Sądu Apelacyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji S.A. | spółka | powódka |
| M. P. Spółka z o.o. | spółka | pozwana |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 828 § § 1
Kodeks cywilny
Na ubezpieczyciela przechodzą wierzytelności z ograniczeniami wynikającymi wyłącznie z prawa materialnego, a nie procesowego. Przepis ma charakter dyspozytywny.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1157
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1161 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1180 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zapis jest samodzielną czynnością prawną stron i ma autonomiczny charakter, nawet jeśli zamieszczona została w umowie głównej.
k.p.c. art. 1165 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 518 § § 1
Kodeks cywilny
pkt 4 - wstąpienie ubezpieczyciela w prawa zaspokojonego wierzyciela następuje z mocy ustawy w zakresie rzeczywistego zaspokojenia.
k.c. art. 509 § § 2
Kodeks cywilny
Do skutków wstąpienia ex lege w prawa zaspokojonego wierzyciela stosuje się odpowiednio przepisy o przelewie wierzytelności.
k.c. art. 513 § § 1
Kodeks cywilny
Następstwo prawne pod tytułem szczególnym powoduje rozszerzenie mocy wiążącej zapisu. Traktowany jest jako zarzut, z uwagi na brak uzasadnionych podstaw do rozróżniania zarzutów o charakterze materialnoprawnym i procesowym.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli stron przy sporządzaniu zapisu wymaga uwzględnienia celu i sensu, które odpowiadały ich intencji.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 361
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
§ 1 - podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
§ 1 - uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające uzasadnienie Sądu Apelacyjnego w zakresie wykładni zapisu na sąd polubowny i jego zakresu podmiotowego i przedmiotowego. • Brak analizy umowy ubezpieczenia i umowy z zapisem na sąd polubowny. • Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny.
Godne uwagi sformułowania
Zapis na sąd polubowny jest umową prawa materialnego, wywierającą jedynie skutki w sferze prawa procesowego. • Następstwo prawne pod tytułem szczególnym powoduje również rozszerzenie mocy wiążącej zapisu. • Zakres kognicji sądu rozpoznającego zarzut zapisu na sąd polubowny obejmuje nie tylko ustalenie faktu istnienia umowy, ale również tego, czy roszczenie powoda mieści się w zakresie przedmiotowym i podmiotowym tej umowy.
Skład orzekający
Maria Szulc
przewodniczący
Jan Górowski
członek
Bogumiła Ustjanicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zapisu na sąd polubowny, jego zakresu podmiotowego i przedmiotowego, a także relacji między zapisem a subrogacją ubezpieczeniową."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i wymaga analizy konkretnych umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego - zapisu na sąd polubowny i jego wpływu na roszczenia regresowe ubezpieczycieli, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego i ubezpieczeniowego.
“Czy zapis na sąd polubowny może zablokować roszczenie ubezpieczyciela? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.