V Ca 687/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał apelację pozwanego Banku (...) S.A. od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie w sprawie o ustalenie i zapłatę. Sąd odwoławczy częściowo zmienił zaskarżony wyrok, korygując daty wymagalności roszczeń odsetkowych. Uznano, że zarzut naruszenia art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. był zasadny, ponieważ termin spełnienia świadczenia pieniężnego, jakim jest zwrot nienależnego świadczenia, powinien być wyznaczony w wezwaniu do zapłaty. Sąd ustalił nowe daty wymagalności dla poszczególnych kwot, co skutkowało oddaleniem dalej idącego roszczenia odsetkowego. W pozostałej części apelacja pozwanego została oddalona. Sąd Okręgowy w pełni podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji, uznając za zbędne ich ponowne przytaczanie. Zarzuty naruszenia prawa procesowego, w tym art. 232 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., zostały uznane za bezzasadne. Sąd odwoławczy podkreślił, że ocena materiału dowodowego przez sąd pierwszej instancji była wnikliwa. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, sąd uznał, że postanowienia umowy dotyczące indeksacji kursowej były niedozwolone (abuzywne) zgodnie z art. 385¹ § 1 k.c., ponieważ nie spełniały wymogu jasności i przejrzystości, a konsument nie był w stanie oszacować potencjalnych konsekwencji ekonomicznych. Sąd odwoławczy stwierdził, że eliminacja tych klauzul skutkuje niemożnością wykonania umowy, co prowadzi do jej nieważności. Zarzut przedawnienia roszczenia został uznany za chybiony, gdyż świadczenia polegające na zwrocie nienależnego świadczenia nie mają charakteru okresowego. Sąd nie znalazł również podstaw do zarzutu naruszenia art. 189 kpc w zakresie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy. Zarzut zatrzymania nie został uwzględniony, ponieważ umowa kredytu hipotecznego nie jest umową wzajemną w rozumieniu art. 496 i 497 k.c. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego nastąpiło na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, skutków ich eliminacji, prawidłowego ustalania wymagalności roszczeń odsetkowych oraz interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem waluty obcej i może wymagać analizy pod kątem konkretnych zapisów umownych i okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (5)
Czy bank prawidłowo wezwał konsumentów do zapłaty, wyznaczając termin wymagalności roszczeń odsetkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nieprawidłowo wezwał konsumentów do zapłaty, co skutkowało koniecznością skorygowania dat wymagalności roszczeń odsetkowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadczenie z tytułu zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia jest świadczeniem bezterminowym, które wymaga wezwania do zapłaty. Termin spełnienia świadczenia powinien być wyznaczony w tym wezwaniu, a jego skuteczność zależy od prawidłowego doręczenia odpisu pozwu lub pisma procesowego.
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego dotyczące indeksacji kursowej były niedozwolonymi postanowieniami umownymi (abuzywnymi)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy dotyczące indeksacji kursowej były niedozwolonymi postanowieniami umownymi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienia te nie spełniały wymogu jasności i przejrzystości, nie pozwalały konsumentowi na oszacowanie potencjalnych konsekwencji ekonomicznych, a bank nie dopełnił obowiązku rzetelnego poinformowania o ryzyku kursowym. Brak indywidualnego uzgodnienia tych klauzul również przesądził o ich abuzywności.
Jaki jest skutek uznania klauzul indeksacyjnych za abuzywne w umowie kredytu hipotecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skutkiem jest eliminacja tych klauzul z umowy, co w tym przypadku prowadzi do nieważności całej umowy z uwagi na niemożność wykonania głównego świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE, zgodnie z którym sąd krajowy nie może zastępować abuzywnych postanowień umownych ani ich uzupełniać. Eliminacja klauzul określających główne świadczenia stron uniemożliwia dalsze obowiązywanie umowy.
Czy roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia ulega przedawnieniu na zasadach ogólnych, czy jako świadczenie okresowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie ma charakteru okresowego i podlega ogólnemu terminowi przedawnienia.
Uzasadnienie
Każde spełnione bez podstawy prawnej świadczenie jest odrębnym zdarzeniem prawnym, stanowiącym podstawę odrębnego roszczenia o jego zwrot. Roszczenia te nie wynikają z jednego stosunku prawnego.
Czy powodowie posiadają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu hipotecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie posiadają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.
Uzasadnienie
Ustalenie nieważności umowy zapobiega powstawaniu sporów w przyszłości i rozstrzyga istniejący między stronami spór co do oceny postanowień umownych i ich skutków.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. R. | osoba_fizyczna | powód |
| M. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się w zakresie, w jakim przepisy o zobowiązaniach nie stanowią inaczej.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w granicach wzbogacenia.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie były indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Ocena, czy postanowienie umowy zawiera klauzulę niedozwoloną, następuje według stanu z chwili zawarcia umowy.
k.c. art. 385 § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało indywidualnie uzgodnione, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
W przypadku opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Świadczenie bezterminowe powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.c. art. 232
Kodeks cywilny
Strony są obowiązane przedstawiać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wynikają skutki prawne.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 233 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.
k.c. art. 120
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy lub uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest bezzasadna.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W każdym wypadku sąd wzajemnie zniesie koszty albo zasądzi je od jednej strony na rzecz drugiej, w razie gdy jedna ze stron poniosła koszty w wysokości przewyższającej ponad połowę wartość przedmiotu sporu.
k.p.c. art. 496
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli dłużnik nie wykonał zobowiązania w terminie, wierzyciel może od umowy odstąpić i żądać zwrotu tego, co otrzymał od dłużnika.
k.p.c. art. 497
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli umowa o podwójnym skutku prawnym została rozwiązana lub unieważniona, strony mogą żądać zwrotu tego, co świadczyły.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieprawidłowe wezwanie do zapłaty przez bank, skutkujące koniecznością skorygowania dat wymagalności roszczeń odsetkowych. • Abuzywność klauzul indeksacyjnych z uwagi na brak jasności, przejrzystości i rzetelnego poinformowania o ryzyku kursowym. • Niemożność wykonania umowy po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych, prowadząca do jej nieważności. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie ulega przedawnieniu jako świadczenie okresowe. • Istnienie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa procesowego (art. 232, 233 k.p.c. itp.). • Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące m.in. przedawnienia, interesu prawnego, teorii dwóch kondykcji. • Zarzut zatrzymania.
Godne uwagi sformułowania
o skutecznym wezwaniu do zapłaty w okolicznościach sprawy niniejszej co do kwoty 20 218,96 zł można mówić dopiero z upływem 14 dni od daty doręczenia pozwanemu odpisu pozwu tj. w dniu 30 sierpnia 2018r., natomiast co do kwoty 54 270,70 zł dopiero z upływem 14 dni od daty doręczenia pisma z dnia 14 grudnia 2020r. • wymóg przejrzystości warunków umownych należy rozumieć jako oznaczający obowiązek, aby dany warunek umowny nie tylko był zrozumiały dla konsumenta pod względem formalnym i gramatycznym, ale również umożliwiał właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i racjonalnemu przeciętnemu konsumentowi zrozumienie konkretnego działania metody obliczania stopy procentowej i oszacowanie tym samym w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria potencjalnie istotnych konsekwencji ekonomicznych takiego warunku dla swoich zobowiązań finansowych. • negowane przez powodów postanowienia umowne powinny być zredagowane przez kredytodawcę będącego profesjonalistą miarą zrozumiałych kryteriów, stojących u podstaw zrozumienia sposobu ustalania kursu wymiany waluty obcej stosowanego w celu obliczenia kwoty kredytu i rat tego kredytu, w taki sposób, aby konsumenci mieli możliwość zawierając umowę i w dalszej jej realizacji samodzielnego ustalenia kursu waluty, istotnego dla bytu umowy. • Skutkiem uznania powołanych zapisów umownych za niedozwolone klauzule umowne jest ich eliminacja z umowy zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. […]
Skład orzekający
Maria Dudziuk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, skutków ich eliminacji, prawidłowego ustalania wymagalności roszczeń odsetkowych oraz interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem waluty obcej i może wymagać analizy pod kątem konkretnych zapisów umownych i okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywnych klauzul w umowach kredytowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza stanowisko sądów w kwestii ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami bankowymi.
“Bank przegrał w sądzie: klauzule walutowe w umowie kredytu uznane za abuzywne, umowa nieważna!”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa prawnego: 3700 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.