Orzeczenie · 2018-02-09

V CA 1156/17Abuzywność klauzul ubezpieczeniowych wartość wykupu

Sąd

Sąd Okręgowy w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2018-02-09

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaokręgowy

ubezpieczeniafundusze kapitałoweabuzywnośćochrona konsumentówwartość wykupukosztySąd Okręgowyapelacja

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła powództwa K. B. przeciwko (...) S.A. o zapłatę kwoty 19.962,49 zł, która została potrącona przez pozwanego ubezpieczyciela przy rozwiązaniu umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi. Sąd Rejonowy uznał klauzule dotyczące wartości wykupu za niedozwolone (abuzywne), rażąco naruszające interesy konsumenta i sprzeczne z dobrymi obyczajami, w szczególności te dotyczące potrąceń w pierwszych latach trwania umowy. W konsekwencji zasądził na rzecz powoda całą dochodzoną kwotę wraz z odsetkami i kosztami procesu. Pozwany ubezpieczyciel złożył apelację, kwestionując ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Zarzucał m.in. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędne uznanie wartości wykupu za świadczenie nieistotne dla umowy oraz niezastosowanie art. 5 k.c. w kontekście odmowy podpisania aneksu przez powoda. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Podkreślił, że decyzja Prezesa UOKiK nie stanowi prejudykatu w indywidualnej sprawie konsumenta i nie pozbawia go prawa do sądowej kontroli abuzywności klauzul. Sąd Okręgowy potwierdził, że kwestionowane postanowienia dotyczące wartości wykupu, które pozwalały ubezpieczycielowi na zatrzymanie znacznej części wpłaconych środków w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy, były abuzywne, rażąco naruszały interesy konsumenta i były sprzeczne z dobrymi obyczajami, tworząc rażącą nierównowagę stron. Sąd odwoławczy oddalił również wniosek dowodowy pozwanego o dopuszczenie dowodu z zestawienia operacji, uznając go za spóźniony.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących wartości wykupu w umowach ubezpieczenia na życie z funduszami kapitałowymi, szczególnie w kontekście ochrony konsumentów i interpretacji decyzji Prezesa UOKiK.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów zawartych z konsumentami, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane i dotyczą głównych świadczeń stron.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia dotyczące wartości wykupu, w tym wskaźnika wykupu, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c. w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi zawartej z konsumentem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia te są abuzywne, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a nie dotyczą głównych świadczeń stron.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzule dotyczące wartości wykupu, zwłaszcza w pierwszych latach trwania umowy, prowadziły do zatrzymania przez ubezpieczyciela nadmiernej części wpłaconych środków, co było sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszało interes konsumenta. Brak było indywidualnego uzgodnienia tych klauzul, a nie dotyczyły one głównych świadczeń stron.

Czy decyzja Prezesa UOKiK dotycząca zobowiązania ubezpieczyciela do ograniczenia pobieranych opłat likwidacyjnych lub wskaźnika wykupu stanowi prejudykat dla indywidualnej sprawy konsumenta i uniemożliwia sądową kontrolę abuzywności klauzul?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja Prezesa UOKiK nie stanowi prejudykatu w indywidualnej sprawie konsumenta, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest zobowiązany do samodzielnej oceny abuzywności klauzul.

Uzasadnienie

Decyzja Prezesa UOKiK dotyczy zbiorowych interesów konsumentów i nie może zastępować indywidualnej oceny prawnej przez sąd. Konsument nie miał wpływu na postępowanie administracyjne i nie może być obciążany jego skutkami.

Czy odmowa podpisania przez konsumenta aneksu do umowy, mającego na celu dostosowanie jej postanowień do zaleceń Prezesa UOKiK, może być uznana za nadużycie prawa?

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa podpisania aneksu nie stanowi nadużycia prawa ani nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Uzasadnienie

Konsument ma prawo nie podpisać aneksu modyfikującego umowę, a jego odmowa nie może być traktowana jako nadużycie prawa, zwłaszcza gdy kwestionowane postanowienia są abuzywne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

(...) S.A.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
K. B.	osoba_fizyczna	powód
(...) S.A.	spółka	pozwany

Przepisy (9)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Pomocnicze

k.c. art. 385²

Kodeks cywilny

Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

k.c. art. 22¹

Kodeks cywilny

Definicja konsumenta.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Ocena dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego przez sąd drugiej instancji i przyjęcia ustaleń sądu pierwszej instancji.

k.p.c. art. 98 § § 1 i § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.

u.dz.ubezp. art. 13

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

Obowiązek określenia w umowie zasad ustalania wartości świadczeń i wartości wykupu.

u.dz.ubezp. art. 18

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

Obowiązek kalkulacji składki umożliwiającej wykonanie zobowiązań i pokrycie kosztów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Klauzule dotyczące wartości wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z funduszami kapitałowymi są abuzywne, rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. • Decyzja Prezesa UOKiK nie stanowi prejudykatu w indywidualnej sprawie konsumenta. • Odmowa podpisania aneksu przez konsumenta nie jest nadużyciem prawa.

Odrzucone argumenty

Wartość wykupu stanowi główne świadczenie stron umowy ubezpieczenia. • Decyzja Prezesa UOKiK dostosowująca umowę do jej zaleceń uniemożliwia indywidualną kontrolę abuzywności klauzul. • Odmowa podpisania aneksu przez powoda stanowi nadużycie prawa. • Koszty zawarcia umowy usprawiedliwiają potrącenia z wartości wykupu.

Godne uwagi sformułowania

nie można podzielić stanowiska pozwanego, że Sąd błędnie ocenił odmowę podpisania przez powoda aneksu do umowy • nie można uznać zachowania powoda odmawiającego podpisania aneksu ani jako nadużycia prawa ani jako sprzecznego z zasadami współżycia społecznego • nie można też uznać, że osoba należycie dbająca o swoje interesy chciałaby zawrzeć umowę w wyniku, której straci nawet 80 % zainwestowanych środków w wypadku rozwiązania umowy przed terminem. • możliwość przejęcia przez ubezpieczyciela aż 80 % wpłaconych przez powoda środków, w arbitralnej wysokości nie mającej w ocenie Sądu drugiej instancji związku z rzeczywiście poniesionymi kosztami, oraz obciążenie wyłącznie jego ryzykiem wcześniejszego rozwiązana umowy, rażąco naruszało jego interes jako konsumenta

Skład orzekający

Joanna Machoń

przewodniczący

Bogusława Jarmołowicz-Łochańska

sprawozdawca

Dorota Walczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących wartości wykupu w umowach ubezpieczenia na życie z funduszami kapitałowymi, szczególnie w kontekście ochrony konsumentów i interpretacji decyzji Prezesa UOKiK."

Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych z konsumentami, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane i dotyczą głównych świadczeń stron.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenia z funduszami kapitałowymi) i pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.

“Ubezpieczyciel chciał zatrzymać 80% Twoich pieniędzy? Sąd Okręgowy: To niedozwolone!”

Dane finansowe

WPS: 19 962,49 PLN

zapłata: 19 962,49 PLN

zwrot kosztów zastępstwa prawnego: 1800 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników