SK 87/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone skargi konstytucyjne M.J. oraz spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w T. Skarżący kwestionowali zgodność przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 123 § 2 i art. 398[23] § 2 zd. drugie) oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 175 § 1 i art. 258 § 1) z Konstytucją RP. Główne zarzuty dotyczyły naruszenia prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), prawa do dwuinstancyjności (art. 176 ust. 1 Konstytucji) oraz zasady niedyskryminacji (art. 32 ust. 2 Konstytucji), w kontekście dostępu do pomocy prawnej z urzędu oraz przymusu adwokacko-radcowskiego w postępowaniu kasacyjnym. Trybunał umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym przepisów KPC, powołując się na zasadę res iudicata (wobec wcześniejszego wyroku SK 6/18) oraz ne bis in idem. W odniesieniu do skargi spółki, umorzenie nastąpiło również z powodu niedopuszczalności wydania wyroku. Postępowanie w zakresie art. 258 § 1 p.p.s.a. zostało umorzone z powodu niedopuszczalności wydania wyroku, gdyż przepis ten nie był podstawą ostatecznego orzeczenia, a termin na wniesienie skargi został przekroczony. Po analizie, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 175 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wprowadzający przymus adwokacko-radcowski przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Trybunał uznał, że przepis ten nie ogranicza prawa do sądu ani prawa do dwuinstancyjności, a jedynie stanowi gwarancję profesjonalnego sporządzenia skargi, chroniąc interesy strony i zapewniając efektywność postępowania. W pozostałym zakresie postępowanie zostało umorzone. Sędzia Krystyna Pawłowicz zgłosiła zdanie odrębne, kwestionując połączenie spraw ze względu na różny status konstytucyjnoprawny podmiotów oraz podstawę umorzenia postępowania wobec spółki, wskazując na brak legitymacji skargowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjności przymusu adwokacko-radcowskiego w postępowaniu kasacyjnym w sądach administracyjnych oraz zasady dopuszczalności skargi konstytucyjnej.
Dotyczy specyficznego kontekstu skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym i zasad wnoszenia skarg konstytucyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 175 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wprowadzający przymus adwokacko-radcowski przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, narusza prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz prawo do dwuinstancyjnego postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 175 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadnienie
Przymus adwokacko-radcowski przy sporządzaniu skargi kasacyjnej nie ogranicza prawa do sądu ani prawa do dwuinstancyjności. Jest to gwarancja profesjonalnego sporządzenia skargi, która chroni interesy strony i zapewnia efektywność postępowania. Strona nie jest pozbawiona możliwości wniesienia skargi, a w przypadku braku środków finansowych może skorzystać z instytucji prawa pomocy.
Czy przepisy art. 123 § 2 oraz art. 398[23] § 2 zdanie drugie Kodeksu postępowania cywilnego, w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r., są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 45 ust. 1 i art. 2 Konstytucji?
Odpowiedź sądu
Postępowanie w zakresie badania zgodności tych przepisów podlega umorzeniu ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku (res iudicata) oraz zbędność wydania wyroku (ne bis in idem).
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny wcześniej orzekł w wyroku SK 6/18 o zgodności tych przepisów z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Dodatkowe wzorce kontroli podniesione w skardze nie mogły być skutecznie powołane lub zostały podniesione w sposób nieprawidłowy. W związku z tym, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta co do istoty, zachodzi negatywna przesłanka procesowa.
Czy art. 258 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji?
Odpowiedź sądu
Postępowanie w zakresie badania zgodności tego przepisu podlega umorzeniu z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku.
Uzasadnienie
Przepis art. 258 § 1 p.p.s.a. nie był podstawą ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, a termin na wniesienie skargi konstytucyjnej został przekroczony. W związku z tym nie zostały spełnione podstawowe przesłanki formalne do merytorycznego rozpoznania skargi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.J. | osoba_fizyczna | skarżący |
| spółka [...] sp. z o.o. | spółka | skarżący |
Przepisy (31)
Główne
k.p.c. art. 123 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398[23] § § 2 zdanie drugie
Kodeks postępowania cywilnego
p.p.s.a. art. 175 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
u.o.t.p.TK art. 92 § 1 pkt 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 32 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 10 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 31 § ust. 3 zdanie ostatnie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 190 § ust. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 3
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
u.o.t.p.TK art. 53 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
u.o.t.p.TK art. 77 § ust. 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
u.o.t.p.TK art. 79 § ust. 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
u.o.t.p.TK art. 106 § ust. 3
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
k.p.c. art. 398[23] § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw art. 1 § pkt 148
p.p.s.a. art. 173
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § § 2-3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § § 2a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 243
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przymus adwokacko-radcowski przy sporządzaniu skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie narusza prawa do sądu ani prawa do dwuinstancyjności, stanowi gwarancję profesjonalizmu i efektywności postępowania.
Odrzucone argumenty
Przepisy KPC dotyczące referendarzy sądowych naruszają prawo do sądu. • Przymus adwokacko-radcowski w sprawach 'drobnych' zamyka drogę sądową do instancji odwoławczej. • Przepis art. 258 § 1 p.p.s.a. narusza prawo do sądu i zasadę niedyskryminacji.
Godne uwagi sformułowania
Ustawodawca nie może wprowadzać rozwiązań arbitralnych, ograniczających nadmiernie i bez istotnych racji prawa procesowe strony, których realizacja stanowi warunek prawidłowego i sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy. • Prawo dostępu do sądu drugiej instancji oznacza efektywne prawo do uruchomienia postępowania przed sądem drugiej instancji. • Obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika służyć ma właśnie ochronie praw podmiotu uprawnionego do wystąpienia z nią, a nie ograniczać te prawa.
Skład orzekający
Krystyna Pawłowicz
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
członek
Jakub Stelina
sprawozdawca
Rafał Wojciechowski
członek
Jarosław Wyrembak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjności przymusu adwokacko-radcowskiego w postępowaniu kasacyjnym w sądach administracyjnych oraz zasady dopuszczalności skargi konstytucyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego kontekstu skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym i zasad wnoszenia skarg konstytucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw procesowych, takich jak prawo do sądu i dostęp do wymiaru sprawiedliwości, a także kwestii formalnych wymogów skargi konstytucyjnej. Interpretacja przymusu adwokackiego jest istotna dla praktyków.
“Czy przymus adwokacki w sądzie administracyjnym zamyka drogę do sprawiedliwości? Trybunał Konstytucyjny odpowiada.”
Zdanie odrębne
Krystyna Pawłowicz
Sędzia Krystyna Pawłowicz zgłosiła zdanie odrębne, argumentując, że skargi M.J. i spółki [...] sp. z o.o. nie powinny zostać połączone ze względu na różny status konstytucyjnoprawny tych podmiotów. Podzieliła pogląd większości co do zgodności art. 175 § 1 p.p.s.a. i umorzenia w pozostałym zakresie, jednakże nie zgodziła się z podstawą umorzenia postępowania wobec spółki, wskazując na brak legitymacji skargowej spółki jako osoby prawnej do wniesienia skargi konstytucyjnej.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.