Orzeczenie · 1999-11-10

SA/Bk 289/99Kwalifikacja umowy użytkowanie nieprawidłowe vs pożyczka opłaty skarbowe

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

1999-11-10

NSAPodatkoweŚredniansa

opłata skarbowaumowa pożyczkiumowa użytkowania nieprawidłowegokwalifikacja prawnaautonomia woli stronKodeks cywilnyorgany podatkoweinterpretacja prawa

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła opłaty skarbowej od umowy zawartej między Dariuszem P. a Mirosławem M. w dniu 20.11.1997 r., którą Dariusz P. określił jako umowę użytkowania nieprawidłowego kwoty 20.000 złotych na okres od 20.11.1997 r. do 19.11.1999 r. Organy skarbowe, w tym Izba Skarbowa w B., zakwalifikowały tę umowę jako umowę pożyczki (art. 720 Kc) i na tej podstawie nałożyły opłatę skarbową. Skarżący Dariusz P. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentując, że organy naruszyły prawo poprzez błędną interpretację i kwalifikację umowy, która zgodnie z jego treścią i art. 264 Kc powinna być traktowana jako użytkowanie nieprawidłowe, a taka czynność nie podlega opłacie skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy art. 264 Kc i art. 720 Kc, stwierdził, że obie instytucje mogą dotyczyć pieniędzy, a własność przechodzi na użytkownika/pożyczkobiorcę. Sąd uznał, że organy skarbowe nie wykazały, iż zawarcie umowy w trybie art. 264 Kc miało na celu obejście przepisów prawa podatkowego. Podkreślono, że przypisanie umowie innej kwalifikacji prawnej bez takiego wykazania stanowi dowolną interpretację, sprzeczną z zasadą autonomii woli stron (art. 353[1] Kc). Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zasądzając od Izby Skarbowej zwrot wpisu sądowego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretację przepisów dotyczących kwalifikacji umów cywilnoprawnych dla celów opłaty skarbowej oraz zasadę autonomii woli stron.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji umowy użytkowania nieprawidłowego i opłaty skarbowej; wymaga wykazania braku zamiaru obejścia prawa przez organy podatkowe.

Zagadnienia prawne (2)

Czy organy skarbowe mogą dowolnie przypisać umowie cywilnoprawnej inną kwalifikację prawną niż wynikająca z jej treści, w celu naliczenia opłaty skarbowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organy skarbowe nie mogą dowolnie przypisać umowie innej kwalifikacji prawnej bez wykazania zamiaru obejścia przepisów prawa podatkowego, co stanowi naruszenie zasady autonomii woli stron.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe nie wykazały, iż zawarcie umowy w trybie art. 264 Kc miało na celu obejście przepisów prawa podatkowego. Przypisanie umowie kwalifikacji umowy pożyczki (art. 720 Kc) zamiast użytkowania nieprawidłowego (art. 264 Kc) było dowolną interpretacją sprzeczną z zasadą autonomii woli stron.

Czy umowa użytkowania nieprawidłowego pieniędzy (art. 264 Kc) podlega opłacie skarbowej jako umowa pożyczki (art. 720 Kc)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli umowa faktycznie spełnia przesłanki użytkowania nieprawidłowego i nie wykazano zamiaru obejścia prawa, nie można jej automatycznie traktować jako pożyczki dla celów opłaty skarbowej.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że użytkowanie nieprawidłowe nie jest wymienione w ustawie o opłacie skarbowej jako czynność podlegająca opłacie. Organy nie wykazały, że umowa miała cechy pożyczki w celu obejścia prawa, a jedynie że posiadała elementy wspólne z pożyczką.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylenie zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w B. z dnia 4 lutego 1999 r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty skarbowej.

Przepisy (15)

Główne

Kc art. 264

Kodeks cywilny

Reguluje umowę użytkowania nieprawidłowego, gdzie użytkownik staje się właścicielem pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku, zobowiązując się do zwrotu według przepisów o zwrocie pożyczki.

Kc art. 720 § 1

Kodeks cywilny

Definiuje umowę pożyczki, gdzie dający przenosi na własność biorącego pieniądze lub rzeczy oznaczone co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość.

u.NSA art. 22 § 1

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Podstawa do uchylenia decyzji przez NSA.

u.NSA art. 22 § 2

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Podstawa do uchylenia decyzji przez NSA.

u.NSA art. 55 § 1

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Podstawa do uchylenia decyzji przez NSA.

u.o.s. art. 1 § 1

Ustawa o opłacie skarbowej

Określa czynności cywilnoprawne podlegające opłacie skarbowej.

u.o.s. art. 1 § 2

Ustawa o opłacie skarbowej

Określa czynności cywilnoprawne podlegające opłacie skarbowej.

Pomocnicze

Kc art. 353[1]

Kodeks cywilny

Zasada autonomii woli stron przy zawieraniu umów.

Kc art. 65 § 2

Kodeks cywilny

Nakazuje badać umowę pod kątem zgodnego zamiaru stron i celu umowy, a nie tylko jej dosłownego brzmienia.

u.o.s. art. 1 § 1

Ustawa o opłacie skarbowej

Wskazuje, że umowa pożyczki podlega opłacie.

u.o.s. art. 1 § 2

Ustawa o opłacie skarbowej

Wskazuje, że umowa pożyczki podlega opłacie.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

O.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm. art. 68

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie opłaty skarbowej

Przepis wykonawczy dotyczący opłaty skarbowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy skarbowe naruszyły prawo poprzez własną nieprawidłową interpretację i kwalifikację zawartej umowy, która jest przewidziana w art. 264 Kc, a jako taka nie podlega opłacie skarbowej. • Przypisanie umowie zawartej w trybie art. 264 Kc innej kwalifikacji prawnej (art. 720 Kc) bez wykazania zamiaru obejścia przepisów prawa podatkowego stanowi dowolną i subiektywną interpretację organów, sprzeczną z zasadą autonomii woli stron.

Godne uwagi sformułowania

dowolną interpretację organów, sprzeczną z zasadą autonomii woli stron przy zawieraniu umów • nie zdołały wykazać, aby spisanie umowy w trybie art. 264 Kc doprowadziło do obejścia innych przepisów prawnych w celu uchylenia się skarżącego od uiszczenia opłaty skarbowej • nie jest ani bezstronny, ani obiektywny • niedostatki ustawodawcze nie mogą być "uzupełniane" przez nadinterpretację prawa przez organy podatkowe

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretację przepisów dotyczących kwalifikacji umów cywilnoprawnych dla celów opłaty skarbowej oraz zasadę autonomii woli stron."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umowy użytkowania nieprawidłowego i opłaty skarbowej; wymaga wykazania braku zamiaru obejścia prawa przez organy podatkowe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe mogą nadinterpretować prawo, a sąd stoi na straży autonomii woli stron i prawidłowej kwalifikacji prawnej umów.

“Czy organy podatkowe mogą dowolnie zmieniać kwalifikację Twojej umowy? Sąd NSA wyjaśnia.”

Dane finansowe

WPS: 20 000 PLN

Asystent AI dla prawników