Orzeczenie · 2026-02-18

K 5/24

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2026-02-18
tkAdministracyjneprawo konstytucyjneŚredniakonstytucyjny
ustawa budżetowaproces legislacyjnymandat poselskiTrybunał Konstytucyjnykonstytucjaprawo budżetoweumorzenie postępowania

Wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej skierowany do Trybunału Konstytucyjnego dotyczył zbadania zgodności ustawy z dnia 16 stycznia 2024 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2024 z przepisami Konstytucji RP (art. 4, art. 104 ust. 1 w zw. z art. 106 oraz art. 96 ust. 1). Prezydent podniósł zarzuty dotyczące konstytucyjności procesu legislacyjnego, wskazując na bezprawną odmowę dopuszczenia do prac sejmowych posłów Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika przez Marszałka Sejmu. Wnioskodawca argumentował, że pozbawienie posłów możliwości wykonywania mandatu narusza konstytucyjne zasady reprezentacji i legalizmu. Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując wniosek, w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii dopuszczalności orzekania. Stwierdzono, że ustawa budżetowa na rok 2024 oraz zaskarżona ustawa okołobudżetowa, z uwagi na swoją specyfikę, obowiązują jedynie w roku budżetowym, na który zostały uchwalone. W momencie rozpoznawania sprawy obie ustawy straciły moc obowiązującą. Trybunał powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał skutkuje umorzeniem postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 4 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodziły warunki pozwalające na orzekanie mimo utraty mocy obowiązującej (np. stosowanie norm intertemporalnych czy ochrona praw konstytucyjnych w skardze konstytucyjnej), Trybunał uznał orzekanie za prawnie niedopuszczalne i postanowił umorzyć postępowanie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Umorzenie postępowania przez TK z powodu utraty mocy obowiązującej przez ustawę.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki ustawy budżetowej i okołobudżetowej oraz trybu wnioskowego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2024 została uchwalona zgodnie z Konstytucją, w szczególności w kontekście dopuszczenia posłów do prac sejmowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Postępowanie w sprawie zgodności tej ustawy z Konstytucją zostało umorzone, ponieważ ustawa straciła moc obowiązującą.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie, ponieważ ustawa okołobudżetowa, podobnie jak ustawa budżetowa, obowiązuje tylko w roku budżetowym i po jego upływie traci moc. W związku z tym orzekanie o jej zgodności z Konstytucją stało się prawnie niedopuszczalne.

Czy utrata mocy obowiązującej przez ustawę przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny zawsze skutkuje umorzeniem postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, co do zasady, chyba że istnieją szczególne okoliczności pozwalające na orzekanie mimo utraty mocy (np. normy intertemporalne, skarga konstytucyjna).

Uzasadnienie

Trybunał powołuje się na art. 59 ust. 1 pkt 4 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK, który stanowi podstawę do umorzenia postępowania w przypadku utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Wyjątki od tej zasady są ściśle określone i nie miały zastosowania w tej sprawie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Umorzenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiejorgan_państwowywnioskodawca
Rzecznik Praw Obywatelskichorgan_państwowyuczestnik

Przepisy (9)

Główne

u.o.t.p.TK art. 59 § 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

u.o.t.p.TK art. 59 § 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Pomocnicze

Konstytucja art. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 104 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 106

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 96 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.o.t.p.TK art. 59 § 3

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Konstytucja art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 139

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa straciła moc obowiązującą, co czyni orzekanie niedopuszczalnym.

Godne uwagi sformułowania

ustawa budżetowa [...] z końcem roku budżetowego traci ona moc obowiązującą • Utrata mocy obowiązującej całego aktu normatywnego przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny [...] powoduje umorzenie postępowania • orzekanie o zgodności z Konstytucją uchylonych przepisów jest dopuszczalne wówczas, gdy [...] mogą być nadal stosowane na podstawie normy intertemporalnej

Skład orzekający

Jakub Stelina

przewodniczący

Stanisław Piotrowicz

członek

Bogdan Święczkowski

sprawozdawca

Rafał Wojciechowski

członek

Jarosław Wyrembak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania przez TK z powodu utraty mocy obowiązującej przez ustawę."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki ustawy budżetowej i okołobudżetowej oraz trybu wnioskowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z kontrolą konstytucyjności, ale jej rozstrzygnięcie jest formalne (umorzenie z powodu utraty mocy obowiązującej), co ogranicza jej praktyczne znaczenie dla szerszego grona odbiorców.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst