IX P 57/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowództwo inspektora pracy dotyczyło ustalenia istnienia stosunku pracy pomiędzy kierowcą S. D. a przedsiębiorcą P. G. S. D. twierdził, że strony uzgodniły zatrudnienie na podstawie umowy o pracę od 13 września 2018 r., po okresie próbnym na umowie zlecenia od 13 sierpnia 2018 r., z wynagrodzeniem 5.000 zł netto miesięcznie. Pozwany P. G. utrzymywał, że strony łączyła umowa cywilnoprawna, a S. D. świadczył usługi transportowe. Sąd, opierając się na zeznaniach S. D., historii przelewów wynagrodzenia oraz analizie umowy przewozu między P. G. a spółką (...) Sp. z o.o., uznał, że doszło do nawiązania stosunku pracy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia były cechy konstytutywne stosunku pracy: dobrowolność, osobiste świadczenie pracy w sposób ciągły, podporządkowanie, ponoszenie ryzyka przez pracodawcę i odpłatność. Sąd podkreślił, że mimo specyfiki pracy kierowcy, która utrudnia ścisłe podporządkowanie, istniały elementy wskazujące na stosunek pracy, takie jak określenie czasu pracy, konieczność zapewnienia zastępstwa przez P. G. w razie nieobecności kierowcy, monitorowanie pracy przez system GPS oraz odpowiedzialność P. G. za kary umowne. Sąd uznał, że wolą stron było nawiązanie stosunku pracy od 13 września 2018 r. i uwzględnił powództwo w tym zakresie, obciążając pozwanego kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie istnienia stosunku pracy w przypadkach pozornych umów cywilnoprawnych, zwłaszcza w branży transportowej i wśród pracowników mobilnych. Interpretacja pojęcia podporządkowania w kontekście nowoczesnych form zatrudnienia.
Orzeczenie dotyczy specyfiki pracy kierowcy i może wymagać ostrożności w stosowaniu do innych zawodów o mniejszym stopniu autonomii.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pomiędzy kierowcą a przedsiębiorcą, który formalnie zawarł umowę zlecenia, istniał stosunek pracy w rozumieniu Kodeksu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istniał stosunek pracy, ponieważ mimo braku pisemnej umowy o pracę i formalnego zawarcia umowy zlecenia, faktyczne cechy świadczonej pracy (podporządkowanie, osobiste świadczenie pracy, ciągłość, odpłatność, ponoszenie ryzyka przez pracodawcę) odpowiadały cechom stosunku pracy.
Uzasadnienie
Sąd analizował całokształt okoliczności faktycznych, w tym ustalenia stron, sposób wykonywania pracy, wynagrodzenie, kontrolę czasu pracy i podporządkowanie. Stwierdzono, że mimo specyfiki pracy kierowcy, istniały elementy wskazujące na podporządkowanie pracodawcy (określenie czasu pracy, konieczność zapewnienia zastępstwa, monitorowanie GPS) oraz inne cechy stosunku pracy, które przeważały nad elementami umowy cywilnoprawnej.
Czy inspektor pracy ma legitymację procesową do wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, inspektor pracy ma legitymację procesową do wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy na podstawie art. 63(1) k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepis art. 63(1) k.p.c., który przyznaje inspektorom pracy prawo do wytaczania powództw o ustalenie istnienia stosunku pracy na rzecz obywateli.
Czy pracownik ma interes prawny w żądaniu ustalenia istnienia stosunku pracy, nawet jeśli dochodzi również świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik zawsze kwalifikuje się z interesem prawnym w żądaniu ustalenia istnienia stosunku pracy, nawet gdy obok tego żądania występują żądania o świadczenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny pracownika w ustaleniu stosunku pracy należy rozumieć szeroko, obejmując ochronę wynikającą z prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Wyrok ustalający istnienie stosunku pracy zapewnia definitywną ochronę prawną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Starszy inspektor pracy | organ_państwowy | powód |
| P. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| S. D. | osoba_fizyczna | pracownik (świadczący pracę) |
| (...) .H.U. (...) P. G. | spółka | podmiot gospodarczy pozwanego |
| (...) spółki z o.o. | spółka | podmiot zlecający usługi transportowe |
| M. S. | osoba_fizyczna | konkubina pozwanego (przelewy wynagrodzenia) |
| P. N. | osoba_fizyczna | pracownik spółki (...) (dyspozytor) |
| A. D. | osoba_fizyczna | pracownik pozwanego |
| O. L. | osoba_fizyczna | pracownik pozwanego (odpowiedzialny za umowy zlecenia) |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna roszczenia o ustalenie istnienia stosunku pracy; wymaga istnienia interesu prawnego.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy; praca określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, za wynagrodzeniem. Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy.
k.p.c. art. 63 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Legitymacja procesowa inspektora pracy do wytaczania powództw o ustalenie istnienia stosunku pracy.
Pomocnicze
k.p. art. 29 § § 1
Kodeks pracy
Elementy umowy o pracę: strony, rodzaj umowy, termin zawarcia, warunki pracy i płacy (rodzaj pracy, miejsce wykonywania, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy, termin rozpoczęcia). Nie wymaga formy pisemnej dla zawarcia, ale pracodawca jest zobowiązany do pisemnego potwierdzenia.
k.p. art. 100 § § 1
Kodeks pracy
Obowiązek stosowania się pracownika do poleceń przełożonych.
u.c.p.k. art. 17
Ustawa o czasie pracy kierowców
Dopuszczalność stosowania zadaniowego czasu pracy do kierowców w przewozie drogowym.
u.k.s.c. art. 96 § ust. 1 pkt 8
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwolnienie inspektora pracy z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawach z zakresu prawa pracy.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obciążenie przeciwnika procesowego kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Klauzule abuzywne (nie dotyczy bezpośrednio, ale często pojawia się w kontekście umów cywilnoprawnych).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie cech stosunku pracy (podporządkowanie, osobiste świadczenie pracy, ciągłość, odpłatność, ryzyko pracodawcy). • Wola stron nawiązania stosunku pracy od określonej daty. • Niewiarygodność zeznań pozwanego i jego pracownika w zakresie charakteru umowy. • Opóźnione zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych przez pozwanego. • Spełnienie przesłanki interesu prawnego przez inspektora pracy.
Odrzucone argumenty
Charakter umowy jako cywilnoprawnej (umowa zlecenia). • Brak podporządkowania pracownika ze względu na specyfikę pracy kierowcy i samodzielność w realizacji zleceń. • Brak pisemnej umowy o pracę. • Praca wykonywana na rzecz podmiotu zewnętrznego (spółki (...)) jako dowód braku podporządkowania pozwanemu.
Godne uwagi sformułowania
„Podporządkowanie pracownika ( art. 22 § 1 k.p. ) może polegać na określeniu przez pracodawcę czasu pracy i wyznaczeniu zadań, natomiast co do sposobu ich realizacji pracownik ma pewien zakres swobody, zwłaszcza gdy wykonuje zawód twórczy. • Pojęcie podporządkowania pracownika pracodawcy ewoluuje w miarę rozwoju stosunków społecznych. • W miejsce dawnego systemu ścisłego hierarchicznego podporządkowania pracownika i obowiązku stosowania się do dyspozycji pracodawcy nawet w technicznym zakresie działania, pojawia się nowe podporządkowanie autonomiczne polegające na wyznaczaniu pracownikowi przez pracodawcę zadań bez ingerowania w sposób wykonywania tych zadań. • Istotą wykonywanej przez kierowców pracy nie wymagała zatem ciągłego kierownictwa pozwanego i udzielania wytycznych. • Praca kierowcy, zwłaszcza wykonującego przewozy na dłuższych odcinkach, ze swej istoty nie podlega ścisłemu kierownictwu pracodawcy. • Okoliczność oddelegowania pracowników do podmiotu zewnętrznego i decyzyjność w tym zakresie, a także kontrolowanie obecności w pracy oraz realizacji zadań stanowi o podporządkowaniu pracownika.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie istnienia stosunku pracy w przypadkach pozornych umów cywilnoprawnych, zwłaszcza w branży transportowej i wśród pracowników mobilnych. Interpretacja pojęcia podporządkowania w kontekście nowoczesnych form zatrudnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki pracy kierowcy i może wymagać ostrożności w stosowaniu do innych zawodów o mniejszym stopniu autonomii.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może zakwestionować pozorną umowę zlecenia i uznać istnienie stosunku pracy, co jest częstym problemem w branży transportowej. Pokazuje ewolucję pojęcia podporządkowania.
“Pozorna umowa zlecenie? Sąd pracy widzi stosunek pracy, nawet u kierowcy!”
Dane finansowe
WPS: 8400 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.