IX P 240/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, prokurator D. K., pozwem z dnia 24 lipca 2023 r. (sprecyzowanym pismem z 16 października 2023 r.) domagał się zasądzenia od Prokuratury (...) w S. kwoty 40 195,94 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za okres od 1 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. oraz dodatkowego rocznego wynagrodzenia za lata 2021 i 2022. Powód argumentował, że ustawy okołobudżetowe (na lata 2021, 2022, 2023) odniosły podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora do przeciętnego wynagrodzenia z drugiego kwartału 2019 i 2020 r., co doprowadziło do zaniżenia jego uposażenia, naruszając tym samym art. 123 ustawy Prawo o prokuraturze oraz przepisy Konstytucji RP. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, wskazując na zgodność z obowiązującymi przepisami. W toku postępowania powód cofnął powództwo w części dotyczącej wyrównania za 2023 r. z uwagi na otrzymane świadczenie. Sąd Rejonowy, po analizie stanu faktycznego i prawnego, uznał powództwo za zasadne. Sąd rozważył kolizję między ustawą Prawo o prokuraturze a ustawami okołobudżetowymi, opierając się na zasadzie lex posterior derogat legi priori oraz orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że ustawy okołobudżetowe, wprowadzając zamrożenie wynagrodzeń prokuratorów w latach 2021-2023, naruszyły zasady konstytucyjne, w tym zasadę sprawiedliwości społecznej, ochrony zaufania obywateli do państwa i pewności prawa, a także zasadę proporcjonalności. Sąd odwołał się do wyroku TK z dnia 12 grudnia 2012 r. (K 1/12) oraz wyroku TK z dnia 8 listopada 2023 r. (K 1/23), które dotyczyły podobnych kwestii zamrożenia wynagrodzeń sędziów i prokuratorów. Sąd uznał, że ustawodawca nie wykazał wystarczającego uzasadnienia dla odstąpienia od systematycznego ustalania wynagrodzeń, zwłaszcza w kontekście innych działań budżetowych i wzrostu inflacji. W związku z tym, sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych w zakresie dotyczącym ustalania wynagrodzenia powoda i zasądził wyrównanie wraz z ustawowymi odsetkami. Postępowanie w części dotyczącej wyrównania za 2023 r. zostało umorzone z uwagi na cofnięcie pozwu. Sąd nie obciążył powoda kosztami procesu, uznając, że uległ on tylko w nieznacznej części swojego żądania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych w przypadku naruszenia zasad konstytucyjnych, interpretacja zasad ustalania wynagrodzeń prokuratorów, stosowanie Konstytucji przez sądy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej prokuratorów i interpretacji konkretnych ustaw okołobudżetowych. Orzeczenie Sądu Rejonowego, choć oparte na orzecznictwie SN i TK, nie ma mocy wiążącej dla innych sądów w takim stopniu jak orzeczenia sądów wyższych instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych, które odniosły podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora do przeciętnego wynagrodzenia z drugiego kwartału roku poprzedniego, zamiast do roku bieżącego, są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te naruszyły zasady konstytucyjne dotyczące sprawiedliwości społecznej, ochrony zaufania obywateli do państwa i pewności prawa, a także zasadę proporcjonalności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawodawca, wprowadzając zamrożenie wynagrodzeń prokuratorów w latach 2021-2023 poprzez ustawy okołobudżetowe, naruszył zasady konstytucyjne. Brak było wystarczającego uzasadnienia dla odstąpienia od systematycznego ustalania wynagrodzeń, zwłaszcza w kontekście innych działań budżetowych i wzrostu inflacji. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, które wskazywało na konieczność wyjątkowego i uzasadnionego charakteru takich działań.
Jakie zasady kolizyjne należy stosować przy sprzeczności między ustawą Prawo o prokuraturze a późniejszymi ustawami okołobudżetowymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy przyznać prymat przepisowi późniejszemu (lex posterior derogat legi priori), a ustawy okołobudżetowe, mimo epizodycznego charakteru, mają moc równą zwykłym ustawom.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że w przypadku sprzeczności między przepisami o tej samej mocy prawnej, prymat należy przyznać przepisowi późniejszemu. Ustawa okołobudżetowa może modyfikować lub zawieszać postanowienia wcześniejszych ustaw, nawet jeśli nie zawiera wyraźnej klauzuli derogacyjnej.
Czy sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za sprzeczny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy w indywidualnej sprawie, jeśli stwierdzi jego sprzeczność z Konstytucją, szczególnie w sytuacjach oczywistych lub gdy Trybunał Konstytucyjny orzekał już o normie analogicznej.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które dopuszczają tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjności. Sąd nie eliminuje przepisu z obrotu prawnego, lecz odmawia jego zastosowania w konkretnej sprawie, opierając się na bezpośrednim stosowaniu Konstytucji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Prokuratura (...) w S. | instytucja | pozwana |
Przepisy (16)
Główne
p.o.p. art. 123 § § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.
Pomocnicze
p.o.p. art. 123 § § 2
Ustawa Prawo o prokuraturze
Jeżeli przeciętne wynagrodzenie jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w dotychczasowej wysokości.
p.o.p. art. 124 § § 11
Ustawa Prawo o prokuraturze
Prokurator nabywa prawo do dodatku za długoletnią pracę.
u.s.r.u.b. 2021 art. 14 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
Określono, że podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w 2021 r. stanowić będzie przeciętne miesięczne wynagrodzenie w II kwartale 2019 r.
u.s.r.u.b. 2022 art. 10 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
Jako podstawę kształtowania wynagrodzeń prokuratorów w roku 2022 przyjęto przeciętne miesięczne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r.
u.s.r.u.b. 2023 art. 10 § ust. 1 i 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Analogiczne rozwiązania dotyczące podstawy ustalenia wynagrodzenia.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Zasądzenie ustawowych odsetek za opóźnienie.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków prawnych wynikających ze stosunku pracy.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania w części.
k.p.c. art. 100 § zdanie 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nieobciążanie strony kosztami procesu w przypadku ulegnięcia tylko w nieznacznej części.
k.p.c. art. 477 § 2 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokowi.
u.f.p. art. 109 § ust. 5
Ustawa o finansach publicznych
Ustawa budżetowa nie może zawierać przepisów zmieniających inne ustawy.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Możliwość przedstawienia przez sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Bezpośrednie stosowanie Konstytucji.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasad konstytucyjnych przez ustawy okołobudżetowe. • Zasada lex posterior derogat legi priori. • Możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sąd. • Niespójność działań ustawodawcy w zakresie wynagrodzeń.
Odrzucone argumenty
Zgodność ustaw okołobudżetowych z prawem. • Brak podstaw do skierowania pytania do TK. • Brak winy pozwanego w opóźnieniu.
Godne uwagi sformułowania
ustawodawca pozostaje w sprzeczności z tak ustalonymi zasadami • należy przyznać prymat przepisowi późniejszemu • sąd nie pozbawia ustawodawcy prawa do kształtowania wynagrodzenia • zasada ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa • nie może w żadnym wypadku stać się ono systematyczną praktyką
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych w przypadku naruszenia zasad konstytucyjnych, interpretacja zasad ustalania wynagrodzeń prokuratorów, stosowanie Konstytucji przez sądy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej prokuratorów i interpretacji konkretnych ustaw okołobudżetowych. Orzeczenie Sądu Rejonowego, choć oparte na orzecznictwie SN i TK, nie ma mocy wiążącej dla innych sądów w takim stopniu jak orzeczenia sądów wyższych instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego i finansowego, jakim jest ustalanie wynagrodzeń funkcjonariuszy publicznych w kontekście ustaw okołobudżetowych. Pokazuje konflikt między ustawami zwykłymi a Konstytucją i rolę sądów w jego rozstrzyganiu.
“Czy ustawy budżetowe mogą łamać Konstytucję? Sąd Rejonowy odpowiada: nie w ten sposób!”
Dane finansowe
WPS: 40 195,94 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 1403,16 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 2022,6 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.