IX Ca 708/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód S. O. dochodził od pozwanego ubezpieczyciela kwoty 7.500 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wypadku komunikacyjnym z dnia 21 listopada 2015 r. W wypadku brał udział jako pasażer pojazdu kierowanego przez D. B., który był nietrzeźwy i nie posiadał uprawnień. Powód sam przyznał, że spożywał alkohol ze sprawcą przed podróżą i nie zapiął pasów bezpieczeństwa, co stanowiło przyczynienie się do szkody. Sąd Rejonowy w Biskupcu zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4.000 zł zadośćuczynienia, uwzględniając 80% przyczynienie się powoda do powstania szkody. Sąd pierwszej instancji uznał, że kwota bazowa zadośćuczynienia powinna wynosić 25.000 zł, a po uwzględnieniu przyczynienia i nawiązki zasądzonej w procesie karnym, kwota 4.000 zł była odpowiednia. Pozwany ubezpieczyciel wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną ocenę dowodów, nieprawidłowe ustalenie stopnia przyczynienia (wnosząc o 100%) oraz zawyżenie kwoty zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i prawne Sądu Rejonowego. Sąd odwoławczy uznał, że zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 233 § 1 kpc (swobodna ocena dowodów) i art. 286 kpc (niezażądanie opinii innego biegłego) nie są zasadne. Podkreślono, że opinie biegłych były wystarczające, a niezadowolenie strony z ich treści nie stanowi podstawy do dalszego postępowania dowodowego. Sąd Okręgowy nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 5 kc (zasady współżycia społecznego) w celu oddalenia powództwa, uznając, że dochodzenie należnego zadośćuczynienia nie jest nadużyciem prawa. W kwestii przyczynienia się powoda do szkody, sąd odwoławczy uznał, że ustalony przez Sąd Rejonowy stopień przyczynienia (80%) jest prawidłowy i nie ma podstaw do jego zmiany na wyższy. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy orzeczenie o odsetkach od daty wyrokowania, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zadośćuczynienia za krzywdę, przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody, odpowiedzialności ubezpieczyciela OC oraz zasad oceny dowodów w sprawach o wypadki komunikacyjne.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i nie stanowi przełomu w orzecznictwie. Ocena stopnia przyczynienia jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (4)
Czy kwota 4000 zł zadośćuczynienia za krzywdę po wypadku komunikacyjnym, przy 80% przyczynieniu się poszkodowanego, jest adekwatna doznanej krzywdzie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kwota 4000 zł jest adekwatna, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności, w tym ustalony przez Sąd Rejonowy stopień przyczynienia oraz uszczerbek na zdrowiu w wysokości 12%.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zasądzona kwota nie jest rażąco wygórowana, biorąc pod uwagę doznane obrażenia, cierpienia fizyczne i psychiczne, a także utratę możliwości zarobkowych. Podkreślono, że zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny i powinno łagodzić cierpienia, a jego wysokość podlega ocenie sądu.
Czy zachowanie poszkodowanego, który podróżował z nietrzeźwym kierowcą, nie zapiął pasów bezpieczeństwa i spożywał alkohol ze sprawcą, stanowi nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dochodzenie przez powoda należnego mu zadośćuczynienia nie stanowi nadużycia prawa, które nie jest społecznie aprobowane.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 5 k.c. ma charakter wyjątkowy i nie można go stosować do podważania mocy obowiązujących przepisów prawa. Fakt dochodzenia zadośćuczynienia przez poszkodowanego, nawet przy znacznym przyczynieniu się do szkody, nie jest nadużyciem prawa.
Jaki jest prawidłowy stopień przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody w sytuacji, gdy podróżował z nietrzeźwym kierowcą, nie zapiął pasów bezpieczeństwa i spożywał alkohol ze sprawcą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy uznał, że ustalony przez Sąd Rejonowy stopień przyczynienia w wysokości 80% jest prawidłowy i nie ma podstaw do jego zmiany.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy podkreślił, że art. 362 k.c. przewiduje 'odpowiednie zmniejszenie' obowiązku naprawienia szkody, co nie oznacza automatyzmu. Ocena stopnia przyczynienia zależy od całokształtu okoliczności sprawy, w tym winy obu stron i rozmiaru doznanej krzywdy. Sąd uznał, że przyczynienie się kierowcy jest bezpośrednim źródłem szkody, ale pasażer również ponosi odpowiedzialność za swoje zachowanie.
Od kiedy należą się odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonego zadośćuczynienia?
Odpowiedź sądu
Odsetki należą się od daty wyrokowania, a nie od daty wezwania do zapłaty.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy utrzymał w mocy orzeczenie Sądu Rejonowego o zasądzeniu odsetek od daty wyrokowania, uznając, że orzeczenie przyznające zadośćuczynienie ma charakter deklaratoryjny, a odsetki pełnią funkcję waloryzacyjną. Zasądzenie ich od daty wyrokowania zapobiega nieuzasadnionemu uprzywilejowaniu dłużnika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. O. | osoba_fizyczna | powód |
| Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
Pozwala na przyznanie poszkodowanemu odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (szkodę niemajątkową).
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
Pomocnicze
k.c. art. 435 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody za szkodę wyrządzoną przez ruch tego pojazdu oparta jest na zasadzie ryzyka.
k.c. art. 436 § 1
Kodeks cywilny
Posiadacz pojazdu mechanicznego odpowiada na zasadzie ryzyka za szkodę wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu, chyba że wystąpiły okoliczności egzoneracyjne (siła wyższa, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej).
k.c. art. 822 § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim.
u.u.o. art. 34 § 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie za szkodę wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu.
u.u.o. art. 35
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może zażądać od biegłego dodatkowych wyjaśnień lub zlecenia dodatkowej opinii.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd bierze pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
k.k. art. 177 § 1
Kodeks karny
Kto narusza zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, powodując w wyniku tego naruszenia nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała.
k.k. art. 178 § 1
Kodeks karny
Jeżeli sprawca przestępstwa określonego w art. 173, 174 lub 177 popełnił je, będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub podobnie działającego, podlega karze przewidzianej w tym przepisie zwiększonej o połowę.
k.k. art. 46 § 2
Kodeks karny
W razie skazania sprawcy za przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu albo za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajowości seksualnej, sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, w tym opinie biegłych. • Kwota 4000 zł zadośćuczynienia jest adekwatna doznanej krzywdzie, biorąc pod uwagę ustalony stopień przyczynienia i uszczerbek na zdrowiu. • Zachowanie powoda nie stanowi nadużycia prawa w rozumieniu art. 5 k.c. • Ustalony stopień przyczynienia powoda (80%) jest prawidłowy. • Odsetki od zadośćuczynienia należą się od daty wyrokowania.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 kpc przez błędną ocenę dowodów. • Naruszenie art. 286 kpc przez niezżądanie opinii innego biegłego. • Błędna wykładnia art. 445 § 1 kc i art. 444 § 1 kc, skutkująca zasądzeniem nieodpowiedniej kwoty zadośćuczynienia. • Błędna wykładnia art. 362 kc, skutkująca zbyt niskim ustaleniem stopnia przyczynienia. • Niezastosowanie art. 5 kc. • Błędna wykładnia art. 6 kc. • Niezastosowanie art. 316 § 1 kpc w zw. z art. 445 § 1 kc i art. 481 § 1 kc, skutkujące niezasądzeniem odsetek od daty wyrokowania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je za własne. • Swobodna ocena dowodów odnosi się do wyboru określonych środków dowodowych i do sposobu ich przeprowadzenia. • Samo niezadowolenie strony z treści opinii nie jest podstawą do dalszego prowadzenia postępowania dowodowego. • Zadośćuczynienie pieniężne pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, stanowiąc przybliżony ekwiwalent za doznaną przez pokrzywdzonego szkodę. • Dla zastosowania przepisu art. 5 k.c. konieczna jest ocena całokształtu szczególnych okoliczności danego rozpatrywanego wypadku w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym. • Przyczynienie się do powstania, czy zwiększenia rozmiaru szkody, nie powoduje jakiegokolwiek ograniczenia zakresu odpowiedzialności osoby obowiązanej do jej naprawienia, a co najwyżej wpływać może na wysokość wynikającego z niego świadczenia, poprzez odpowiednie zmniejszenie tego obowiązku (świadczenia), w tym zakresie. • Orzeczenie przyznające zadośćuczynienie ma charakter rozstrzygnięcia deklaratoryjnego, a nie konstytutywnego.
Skład orzekający
Beata Grzybek
przewodniczący-sprawozdawca
Ewa Dobrzyńska-Murawka
sędzia
Joanna Dąbrowska-Żegalska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zadośćuczynienia za krzywdę, przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody, odpowiedzialności ubezpieczyciela OC oraz zasad oceny dowodów w sprawach o wypadki komunikacyjne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i nie stanowi przełomu w orzecznictwie. Ocena stopnia przyczynienia jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność oceny przyczynienia się poszkodowanego do wypadku komunikacyjnego, zwłaszcza gdy sam był pod wpływem alkoholu i podróżował z nietrzeźwym kierowcą. Pokazuje również, jak sądy balansują między zasadami współżycia społecznego a ochroną prawną poszkodowanych.
“Czy jazda z pijanym kierowcą i brak zapiętych pasów to zawsze 100% winy pasażera? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 7500 PLN
zadośćuczynienie: 4000 PLN
zwrot kosztów procesu: 450 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.