IX CA 462/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie J.L. i S.L. wnieśli o eksmisję swojego brata, pozwanego M.L., z lokalu mieszkalnego stanowiącego ich własność. Twierdzili, że pozwany nigdy nie miał praw do lokalu, nie ponosi opłat, nadużywa alkoholu i nie przysługuje mu prawo do lokalu socjalnego. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, podając, że mieszkał w lokalu z rodzicami, opiekował się matką i po jej śmierci powód pozwolił mu pozostać, pod warunkiem uiszczania opłat. Sąd Rejonowy w Giżycku oddalił powództwo, uznając, że strony łączyła dorozumiana umowa użyczenia, która nie została skutecznie wypowiedziana, a wypowiedzenie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Sąd Okręgowy w Olsztynie zmienił wyrok sądu rejonowego. Uznał, że choć ustalenia faktyczne są prawidłowe, to wnioski sądu pierwszej instancji były błędne. Sąd Okręgowy stwierdził, że umowa użyczenia została skutecznie wypowiedziana, ponieważ pozwany nie wywiązywał się z podstawowych obowiązków (nie ponosił kosztów utrzymania lokalu), a powodowie, jako właściciele, zostali pozbawieni możliwości korzystania z własności. Sąd Okręgowy uznał, że nie zaszły okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 5 k.c. z urzędu, zwłaszcza że pozwany był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i nie podnosił takiego zarzutu. W konsekwencji, sąd nakazał pozwanemu opuszczenie lokalu, ale jednocześnie, zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów, ustalił, że pozwanemu przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego i wstrzymał wykonanie eksmisji do czasu złożenia oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego przez Gminę W. Kosztami postępowania obciążono strony wzajemnie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja stosowania art. 5 k.c. z urzędu w sprawach o eksmisję, zasady wypowiadania umowy użyczenia, prawo do lokalu socjalnego dla osób eksmitowanych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów materialnych i procesowych ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wypowiedzenie umowy użyczenia lokalu mieszkalnego przez właściciela jest skuteczne, jeśli pozwany nie ponosi opłat za jego utrzymanie i nie wywiązuje się z podstawowych obowiązków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wypowiedzenie umowy użyczenia było skuteczne, ponieważ pozwany nie ponosił kosztów utrzymania lokalu, a powodowie jako właściciele zostali pozbawieni możliwości korzystania z ich własności.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że brak ponoszenia przez pozwanego kosztów utrzymania lokalu oraz pozbawienie właścicieli możliwości korzystania z ich własności stanowiły wystarczającą podstawę do skutecznego wypowiedzenia umowy użyczenia, zgodnie z art. 716 k.c.
Czy sąd pierwszej instancji mógł z urzędu zastosować art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego) do oddalenia powództwa o eksmisję, mimo braku takiego zarzutu ze strony pozwanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nie powinien był z urzędu stosować art. 5 k.c. do oddalenia powództwa, zwłaszcza że pozwany był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i nie podniósł takiego zarzutu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że stosowanie art. 5 k.c. powinno być wyjątkowe, wymaga konkretnego wskazania naruszonej zasady współżycia społecznego i nie może być stosowane z urzędu, gdy strona nie podniosła takiego zarzutu. Oddalenie powództwa na tej podstawie było błędne.
Czy pozwanemu, eksmitowanemu z lokalu mieszkalnego, przysługuje prawo do otrzymania lokalu socjalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozwanemu przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że pozwany, mimo utraty tytułu prawnego do lokalu, spełnia przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego, biorąc pod uwagę jego sytuację materialną (bezrobotny) i brak innego lokalu do zamieszkania, zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. L. | osoba_fizyczna | powód |
| S. L. | osoba_fizyczna | powód |
| M. L. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 222 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis stanowi podstawę roszczenia windykacyjnego właściciela o wydanie rzeczy.
k.c. art. 716
Kodeks cywilny
Przepis reguluje możliwość wypowiedzenia umowy użyczenia, gdy biorący używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową lub celem użyczenia, albo gdy powierzając mu rzecz użyczający nie miał podstaw do jej użyczenia.
u.o.p.l. art. 2 § ust. 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Definicja lokatora.
u.o.p.l. art. 14 § ust. 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Obowiązek sądu badania z urzędu przesłanek do otrzymania lokalu socjalnego przy orzekaniu o eksmisji.
u.o.p.l. art. 14 § ust. 4
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Kryteria przyznawania lokalu socjalnego (sytuacja materialna, rodzinna, bezrobotność).
u.o.p.l. art. 14 § ust. 6
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Sąd Okręgowy uznał, że art. 5 k.c. nie może być stosowany z urzędu i wymaga konkretnego wskazania naruszonej zasady współżycia społecznego. Jego stosowanie powinno być wyjątkowe.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do nieobciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji w pozostałym zakresie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany nie ponosił kosztów utrzymania lokalu, co stanowiło podstawę do wypowiedzenia umowy użyczenia. • Powodowie jako właściciele zostali pozbawieni możliwości korzystania z ich własności. • Sąd pierwszej instancji nie powinien był z urzędu stosować art. 5 k.c. w sytuacji braku zarzutu ze strony pozwanego. • Pozwany spełnia przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego ze względu na sytuację materialną i brak innego lokalu.
Odrzucone argumenty
Umowa użyczenia nie została skutecznie wypowiedziana. • Wypowiedzenie umowy użyczenia było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). • Pozwanemu nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy uznaje, że z powyższych ustaleń Sąd pierwszej instancji wyprowadził błędny wniosek jakoby pozwanemu przysługiwało w warunkach niniejszej sprawy uprawnienie do dalszego korzystania ze spornego mieszkania, dlatego, że powodowie nadużyli prawa podmiotowego, żądając eksmisji pozwanego z ich własności. • Istota bezpłatności umowy użyczenia, nie wyklucza jednak by biorący używanie ponosił koszty związane z normalna eksploatacją rzeczy użyczonej. • Skoro użyczający traci zaufanie do przyjmującego, a nadto ten drugi nie wywiązuje się z podstawowych obowiązków wynikających z umowy, jak chociażby konieczność utrzymywania rzeczy użyczonej, to istnieją podstawy do wypowiedzenia umowy, o jakiej stanowi art. 716 kc. • Za niedopuszczalne, co do zasady, należy w tej sytuacji uznać działanie w tym zakresie sądu z urzędu, tym bardziej, że pozwany był reprezentowany przez kwalifikowanego pełnomocnika. • Z powołaniem się na zasady współżycia społecznego nie można ani podważać, ani modyfikować wyraźnych dyspozycji przepisów prawnych.
Skład orzekający
Mirosław Wieczorkiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Agnieszka Żegarska
sędzia
Jacek Barczewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 5 k.c. z urzędu w sprawach o eksmisję, zasady wypowiadania umowy użyczenia, prawo do lokalu socjalnego dla osób eksmitowanych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów materialnych i procesowych ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt rodzinny i złożoność prawną eksmisji, szczególnie w kontekście prawa do lokalu socjalnego i ograniczeń w stosowaniu klauzul generalnych jak art. 5 k.c.
“Brat wyrzucony z domu rodziców – sąd przyznał mu lokal socjalny, ale nakazał opuszczenie mieszkania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.