IX Ca 1320/25, IX Cz 449/25Dział spadku zaliczenie darowizn nieruchomość 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła działu spadku po S. V. i C. V. między ich dziećmi, H. V. (wnioskodawca) i D. V. D. (uczestniczka). Głównym przedmiotem sporu była nieruchomość zabudowana w R., której przyznanie na własność domagali się oboje spadkobiercy. Sąd Rejonowy, po ustaleniu wartości spadku i darowizn dokonanych na rzecz stron, przyznał nieruchomość uczestniczce, uznając, że darowizny dokonane na rzecz wnioskodawcy (o znacznie wyższej wartości) nie były zwolnione z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową, a ich wartość przekroczyła należną mu część spadku. Wnioskodawca w apelacji zarzucił błędną ocenę dowodów i naruszenie przepisów prawa materialnego, twierdząc, że wolą spadkodawców było zwolnienie darowizn na jego rzecz z zaliczenia. Uczestniczka zaskarżyła postanowienie w zakresie kosztów postępowania, argumentując, że powinna zostać zwolniona z ich częściowego ponoszenia ze względu na zgodność jej stanowiska z ostatecznym rozstrzygnięciem. Sąd Okręgowy sprostował jedynie oczywistą omyłkę w komparycji postanowienia Sądu Rejonowego. Następnie oddalił apelację wnioskodawcy, uznając, że brak jest podstaw do zwolnienia darowizn z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową, a interpretacja testamentów i umów darowizny nie potwierdza takiej woli spadkodawców. Sąd Okręgowy podkreślił, że dziedziczenie nastąpiło z ustawy, a zaliczenie darowizn jest zasadą. Oddalił również zażalenie uczestniczki, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie o kosztach oparte na zasadzie ponoszenia ich przez strony we własnym zakresie w postępowaniu nieprocesowym, wskazując, że interesy stron nie były skrajnie sprzeczne w rozumieniu przepisów. Ostatecznie obie strony poniosły koszty postępowania odwoławczego we własnym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących działu spadku, zaliczenia darowizn na schedę spadkową, wykładni oświadczeń woli spadkodawców oraz rozliczenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji dziedziczenia ustawowego między zstępnymi i darowizn dokonanych przez oboje rodziców.
Zagadnienia prawne (2)
Czy darowizny dokonane przez spadkodawców na rzecz spadkobiercy ustawowego podlegają obowiązkowemu zaliczeniu na schedę spadkową, czy też spadkodawcy mogli zwolnić spadkobiercę z tego obowiązku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Darowizny podlegają obowiązkowemu zaliczeniu na schedę spadkową, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika zwolnienie. W niniejszej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że spadkodawcy zwolnili darowizny z tego obowiązku.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że dziedziczenie nastąpiło z ustawy, a zaliczenie darowizn jest zasadą. Brak było wyraźnego oświadczenia spadkodawców o zwolnieniu z tego obowiązku, a interpretacja testamentów i umów darowizny nie potwierdzała takiej woli. Wartość darowizn na rzecz wnioskodawcy przekroczyła jego schedę spadkową, co skutkowało jego nieuwzględnieniem przy dziale spadku w zakresie nadwyżki.
Jak należy rozliczyć koszty postępowania nieprocesowego, gdy interesy uczestników są odmienne, ale nie skrajnie sprzeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W postępowaniu nieprocesowym, w tym w sprawach działowych, zasadą jest ponoszenie kosztów przez strony we własnym zakresie (art. 520 § 1 k.p.c.), chyba że interesy stron są skrajnie sprzeczne. W tej sprawie nie było podstaw do odstąpienia od tej zasady.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że w sprawach działowych, nawet przy odmiennych stanowiskach co do sposobu podziału, nie zachodzi skrajna sprzeczność interesów uzasadniająca zastosowanie art. 520 § 2 lub 3 k.p.c. Uczestniczka nie odniosła całkowitego sukcesu procesowego, co dodatkowo przemawiało przeciwko obciążeniu wnioskodawcy całością kosztów.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. V. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| D. V. - (...) | osoba_fizyczna | uczestniczka |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 1039 § § 1
Kodeks cywilny
W razie dziedziczenia ustawowego między zstępnymi, są oni wzajemnie zobowiązani do zaliczenia otrzymanych od spadkodawcy darowizn, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika zwolnienie od tego obowiązku.
k.c. art. 1040
Kodeks cywilny
Jeżeli wartość darowizny podlegającej zaliczeniu przewyższa wartość schedy spadkowej, spadkobierca nie jest zobowiązany do zwrotu nadwyżki, jednakże nie uwzględnia się go przy dziale spadku w zakresie objętym nadwyżką.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada ponoszenia kosztów przez strony we własnym zakresie w postępowaniu nieprocesowym.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, aby zapewnić zgodność oświadczenia woli stron i cel umowy z zasadami współżycia społecznego i ustalonymi zwyczajami.
k.p.c. art. 350 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sprostowanie oczywistych omyłek w orzeczeniach.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 397 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie zażalenia.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu procesowym do postępowania nieprocesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw do zwolnienia darowizn z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową. • Prawidłowe zastosowanie przepisów o dziale spadku i zaliczeniu darowizn. • Zasada ponoszenia kosztów przez strony we własnym zakresie w postępowaniu nieprocesowym.
Odrzucone argumenty
Darowizny dokonane na rzecz wnioskodawcy były zwolnione z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową. • Nieruchomość spadkowa powinna zostać przyznana wnioskodawcy. • Uczestniczka powinna zostać zwolniona z części kosztów postępowania ze względu na zgodność jej stanowiska z orzeczeniem.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy sprostował oczywistą omyłkę w komparycji zaskarżonego postanowienia. • W realiach niniejszej sprawy nie zachodziła bowiem odrębna podstawa do zniesienia współwłasności, albowiem postępowanie dotyczyło wyłącznie działu spadku po spadkodawcach pomiędzy ich spadkobiercami ustawowymi – rodzeństwem będącym dziećmi spadkodawców. • Nietrafny był zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. • Istota sporu koncentrowała się natomiast wokół twierdzeń wnioskodawcy, jakoby wolą spadkodawców było zwolnienie dokonanych na jego rzecz darowizn z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową. • W ocenie Sądu Okręgowego brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż spadkodawcy zamierzali wyłączyć dokonane darowizny spod mechanizmu zaliczenia przewidzianego w art. 1039 § 1 k.c. • Zasada ponoszenia kosztów przez strony we własnym zakresie w postępowaniu nieprocesowym.
Skład orzekający
Agnieszka Żegarska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących działu spadku, zaliczenia darowizn na schedę spadkową, wykładni oświadczeń woli spadkodawców oraz rozliczenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dziedziczenia ustawowego między zstępnymi i darowizn dokonanych przez oboje rodziców.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kwestii rodzinnych i majątkowych, a także złożonych zagadnień prawnych związanych z dziedziczeniem i darowiznami, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie spadkowym i cywilnym.
“Darowizny od rodziców a dział spadku – czy można uniknąć zaliczenia na schedę?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.