IV U 683/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z 11 kwietnia 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. odmówił J. B. ponownego ustalenia wysokości emerytury, wskazując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku dotyczący pomniejszania podstawy obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej świadczeń nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji zgodnie z art. 114 ustawy emerytalnej. J. B. złożył odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji i ustawy emerytalnej poprzez zastosowanie niekonstytucyjnego art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej oraz niezastosowanie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Wniósł o ponowne obliczenie emerytury z pominięciem tego przepisu i wypłatę wyrównania. Sąd Okręgowy ustalił, że J. B. pobierał emeryturę wcześniejszą od 2007 roku, a w 2017 roku złożył wniosek o emeryturę powszechną, której wysokość została obliczona z pomniejszeniem o kwotę pobranych wcześniej świadczeń. Sąd uznał odwołanie za zasadne, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20, który stwierdził niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia przed 6 czerwca 2012 roku. Sąd podkreślił, że w takich przypadkach doszło do złamania zasady zaufania obywateli do państwa i prawa, ponieważ osoby te nie mogły przewidzieć skutków pomniejszenia kapitału o pobrane świadczenia. Sąd, odwołując się do doktryny i orzecznictwa Sądu Najwyższego, stwierdził, że ma prawo do bezpośredniego stosowania Konstytucji w sytuacji, gdy skład orzekający Trybunału Konstytucyjnego budzi wątpliwości co do swojej konstytucyjności. W konsekwencji Sąd zmienił zaskarżoną decyzję, nakazując ponowne obliczenie emerytury J. B. z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej od 1 marca 2025 roku. Sąd uznał również żądanie wyrównania za zasadne w granicach 3 lat wstecz od daty złożenia wniosku, powołując się na błąd organu rentowego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisów k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne w sprawach ubezpieczeniowych, interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście wyroku TK i zasady zaufania do państwa.
Dotyczy specyficznej grupy osób składających wnioski o emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku. Kwestia konstytucyjności składu orzekającego TK może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, pomniejszający podstawę obliczenia emerytury powszechnej o kwotę pobranych wcześniej świadczeń, może być stosowany wobec osób, które złożyły wniosek o emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie może być stosowany wobec osób, które złożyły wniosek o emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku, ponieważ został uznany za niezgodny z Konstytucją w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20, który stwierdził, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP w zakresie dotyczącym osób składających wnioski przed 6 czerwca 2012 r. Uzasadniono to naruszeniem zasady zaufania obywateli do państwa i prawa, gdyż osoby te nie mogły przewidzieć skutków pomniejszenia kapitału o pobrane świadczenia. Sąd podkreślił również możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy.
Czy sąd powszechny może bezpośrednio stosować Konstytucję, pomijając przepisy ustawowe uznane za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości co do konstytucyjności składu orzekającego Trybunału?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny ma prawo i obowiązek bezpośredniego stosowania Konstytucji, w tym pominięcia przepisów ustawowych sprzecznych z Konstytucją, nawet jeśli wyrok Trybunału Konstytucyjnego budzi wątpliwości co do swojej mocy obowiązującej.
Uzasadnienie
Sąd obszernie analizuje doktrynę i orzecznictwo dotyczące bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, powołując się na art. 8 i 178 Konstytucji. Podkreśla, że sądy mają obowiązek stosowania Konstytucji jako najwyższego prawa, a odmowa zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Wskazuje na potrzebę budowania normy rozstrzygnięcia zarówno z przepisów ustawowych, jak i konstytucyjnych.
Czy błąd organu rentowego polegający na zastosowaniu niekonstytucyjnego przepisu uzasadnia przyznanie wyrównania świadczenia emerytalnego za okres wsteczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, błąd organu rentowego polegający na zastosowaniu niekonstytucyjnego przepisu stanowi podstawę do przyznania wyrównania świadczenia emerytalnego za okres 3 lat wstecz od daty złożenia wniosku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wydanie decyzji przez ZUS w oparciu o niekonstytucyjny przepis jest oczywistym błędem organu. Powołując się na art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej, sąd stwierdził, że przyznanie niższych świadczeń było następstwem błędu organu rentowego, co uzasadnia przyznanie wyrównania za okres 3 lat wstecz od dnia złożenia wniosku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r. Pomniejsza podstawę obliczenia emerytury powszechnej o kwotę pobranych wcześniej świadczeń.
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa wyroku TK stwierdzającego niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa wyroku TK stwierdzającego niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy.
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy.
ustawa emerytalna art. 133 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do przyznania wyrównania świadczenia za okres 3 lat wstecz w przypadku błędu organu rentowego.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wskazany przez organ rentowy jako brak podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji w związku z wyrokiem TK.
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przywołany przez odwołującego w kontekście skutków wyroku TK.
u.s.u.s. art. 2a § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zasada równego traktowania ubezpieczonych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób składających wniosek przed 6 czerwca 2012 r. • Obowiązek bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy. • Błąd organu rentowego polegający na zastosowaniu niekonstytucyjnego przepisu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS o braku podstaw do zmiany decyzji w związku z wyrokiem TK.
Godne uwagi sformułowania
Trybunał Konstytucyjny 4 czerwca 2024 roku wydał wyrok w sprawie dotyczącej obliczenia emerytury przez pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury z powszechnego wieku emerytalnego o kwotę pobranych wcześniej emerytur, w którym uznał, że przepis ustawy na to pozwalający, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 roku, jest niezgodny z przepisami Konstytucji. • Wydanie wyroku przez Trybunał nie jest jednak przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji wskazaną w art. 114 ustawy emerytalnej. • Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2023 roku (I KZP 5/23), powtórzone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2024 roku, (I USKP 118/23). • Sądy zatem mają bowiem obowiązek (wyrażony w art. 178 w związku z art. 8 ), stosowania również Konstytucji (obok ustaw regulujących bezpośrednio materię sporu). • W niniejszej sprawie Sąd orzeka na normach, a nie tylko na przepisach. • Wydanie zaskarżonej decyzji przez ZUS w oparciu o niekonstytucyjny przepis jest oczywistym błędem organu.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne w sprawach ubezpieczeniowych, interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście wyroku TK i zasady zaufania do państwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy osób składających wnioski o emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku. Kwestia konstytucyjności składu orzekającego TK może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy i interpretacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, co ma istotne znaczenie dla wielu emerytów. Rozbudowane uzasadnienie sądu na temat roli Konstytucji w systemie prawnym czyni ją interesującą dla prawników i osób zainteresowanych praworządnością.
“Sąd: Konstytucja ważniejsza niż ustawa! Emerytura obliczona na nowo po latach.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.