IV SA/WR 693/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego V. D., obywatelowi Ukrainy, który złożył wniosek w lipcu 2021 r. Organy administracji odmówiły świadczenia, ponieważ skarżący nie posiadał na wnioskowany okres karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", mimo że posiadał Kartę Polaka i złożył wniosek o pobyt stały. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że świadczenie przysługuje dopiero od marca 2023 r., kiedy skarżący otrzymał kartę pobytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną i uchylił obie decyzje. Sąd podkreślił, że kluczowe jest posiadanie przez cudzoziemca uprawnienia do legalnego wykonywania pracy na terytorium RP, co w przypadku skarżącego zapewniała Karta Polaka. Ponadto, sąd wskazał, że legalność pobytu należy oceniać szerzej, uwzględniając złożenie wniosku o pobyt stały i oczekiwanie na decyzję, zgodnie z art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Sąd skrytykował literalną wykładnię przepisów przez organy, wskazując, że prowadziłaby ona do dyskryminacji i nierównego traktowania cudzoziemców oraz ich dzieci, co jest sprzeczne z Konstytucją RP. Sąd zobowiązał organy do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem powyższych wytycznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących prawa cudzoziemców (w tym posiadaczy Karty Polaka) do świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w kontekście legalności pobytu i oczekiwania na decyzje administracyjne.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka i ubiegających się o świadczenia w okresie przejściowym, przed formalnym uzyskaniem karty pobytu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy obywatel Ukrainy posiadający Kartę Polaka i złożony wniosek o pobyt stały, ale oczekujący na wydanie karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", spełnia przesłanki do przyznania świadczenia wychowawczego na okres poprzedzający wydanie karty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spełnia. Posiadanie Karty Polaka zapewnia uprawnienie do pracy, a legalność pobytu należy oceniać szerzej, uwzględniając złożenie wniosku o pobyt stały i oczekiwanie na decyzję.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wymagająca posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jest błędna. Kluczowe jest posiadanie uprawnienia do legalnego wykonywania pracy (co zapewnia Karta Polaka) oraz legalność pobytu, która może wynikać z oczekiwania na decyzję o pobyt stały po złożeniu wniosku. Taka interpretacja zapobiega dyskryminacji.
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, opierając się wyłącznie na literalnej wykładni przepisów dotyczących karty pobytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy naruszyły przepisy postępowania, wadliwie ustalając stan faktyczny poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy i opierając się jedynie na wąskiej interpretacji przepisów.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy zaniechały ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy kwestii, w tym legalności pobytu skarżącego w momencie składania wniosku, opierając się jedynie na braku formalnego dokumentu (karty pobytu). Naruszyło to zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.).
Przepisy (19)
Główne
u.p.p. art. 1 § ust. 2 pkt 2 lit. d
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", ale kluczowe jest posiadanie uprawnienia do wykonywania pracy i legalność pobytu, a nie tylko formalne posiadanie karty.
u.p.p. art. 4 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu.
u.p.p. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko.
u.o.c. art. 206 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Legalność pobytu cudzoziemca na terytorium RP od dnia złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt stały do dnia ostateczności decyzji.
u.p.z. art. 87 § ust. 1 pkt 12 lit. b
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Warunek wykonywania pracy przez cudzoziemca, w tym posiadanie zezwolenia na pracę lub przebywanie na podstawie art. 206 ust. 1 pkt 2 u.o.c., jeśli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był uprawniony do pracy.
u.p.z. art. 87 § ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Cudzoziemcy posiadający Kartę Polaka są uprawnieni do wykonywania pracy na terytorium RP bez zezwolenia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
u.o.c. art. 244 § ust. 1 pkt 11
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Umieszczenie w karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy" w przypadku zezwolenia na pracę lub zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia.
u.o.K.P. art. 12
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa zmieniająca art. 17
Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw
ustawa zmieniająca art. 20 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posiadanie Karty Polaka zapewnia uprawnienie do wykonywania pracy na terytorium RP. • Legalność pobytu cudzoziemca należy oceniać szerzej niż tylko przez pryzmat formalnego posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", uwzględniając złożenie wniosku o pobyt stały i oczekiwanie na decyzję. • Literalna wykładnia przepisów prowadzi do dyskryminacji i nierównego traktowania cudzoziemców oraz ich dzieci, co jest sprzeczne z Konstytucją RP.
Odrzucone argumenty
Organy administracji oparły swoje decyzje na wąskiej, literalnej wykładni art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ignorując inne istotne okoliczności.
Godne uwagi sformułowania
"Sąd podziela linię orzeczniczą opartą o wykładnię systemową i celowościową tego przepisu." • "Odkodowanie przesłanki posiadania przez cudzoziemca karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" wymaga bowiem dokonania dodatkowej analizy przepisów tej ustawy zgodnie z przyjętym przez ustawodawcę celem, przy uwzględnieniu wykładni systemowej pozostającej w zgodzie z konstytucyjnymi normami nadrzędnymi." • "Wykładnia literalna przepisów u.p.p. przejęta przez organy administracyjne w sprawie skarżącego prowadziłaby w istocie do nierówności sytuacji samych cudzoziemców (...), jak i samych dzieci, co byłoby przejawem dyskryminacji." • "Zważyć bowiem wypada, że osoby znajdujące się w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej należy traktować w sposób jednakowy."
Skład orzekający
Aneta Brzezińska
sprawozdawca
Anetta Makowska-Hrycyk
członek
Daria Gawlak-Nowakowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa cudzoziemców (w tym posiadaczy Karty Polaka) do świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w kontekście legalności pobytu i oczekiwania na decyzje administracyjne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka i ubiegających się o świadczenia w okresie przejściowym, przed formalnym uzyskaniem karty pobytu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne stosują wykładnię systemową i celowościową, aby zapobiec dyskryminacji i zapewnić równość wobec prawa, nawet w przypadku cudzoziemców.
“Karta Polaka ważniejsza niż karta pobytu? Sąd wyjaśnia prawo do świadczeń dla cudzoziemców.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.