IV P 404/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Łomży rozpoznał sprawę z powództwa sędziego A. P. przeciwko S. (...) o wynagrodzenie. Powód dochodził wyrównania wynagrodzenia za lata 2021-2022, argumentując, że przepisy ustaw okołobudżetowych, które obniżyły jego pensję w stosunku do mechanizmu określonego w Prawie o ustroju sądów powszechnych, były niezgodne z Konstytucją RP. Sąd, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, uznał, że sądy powszechne mają prawo badać zgodność przepisów ustawowych z Konstytucją, szczególnie w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny nie może przeprowadzić kontroli (np. gdy zakwestionowany przepis utracił moc). Sąd szczegółowo analizował art. 178 ust. 2 Konstytucji, który gwarantuje sędziom wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu i zakresowi obowiązków, wskazując na jego ustrojowe znaczenie dla niezawisłości sędziowskiej. Stwierdzono, że mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów, oparty na przeciętnym wynagrodzeniu z poprzednich kwartałów, wprowadzony w 2009 roku, miał zapewnić obiektywizm i stabilność, chroniąc przed uznaniowością ustawodawcy. Ustawy okołobudżetowe na lata 2021, 2022 i 2023 odstąpiły od tego mechanizmu, wprowadzając inne podstawy obliczeń, co zdaniem sądu naruszało konstytucyjne gwarancje. Sąd odwołał się do wyroków Trybunału Konstytucyjnego (m.in. K 1/12, K 1/23), które wskazywały na konieczność ochrony wynagrodzeń sędziów przed nadmiernymi wahaniami, zwłaszcza w trudnej sytuacji budżetowej, oraz na niedopuszczalność uznaniowości w ich ustalaniu. Sąd podkreślił, że argumenty o trudnej sytuacji budżetowej nie były wystarczające do uzasadnienia zamrożenia wynagrodzeń sędziów, zwłaszcza w kontekście podwyżek dla innych grup zawodowych i organów państwowych. Dodatkowo, sąd wskazał na niezgodność przepisów ustaw okołobudżetowych z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z zasadą skutecznej ochrony sądowej i niezawisłości sędziowskiej. Wobec powyższego, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 24.760,89 zł z ustawowymi odsetkami, uznając wyliczenia powoda za prawidłowe. Wyrokowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 21.970,20 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie możliwości badania przez sądy powszechne zgodności ustaw z Konstytucją, interpretacja art. 178 ust. 2 Konstytucji w kontekście wynagrodzeń sędziów, analiza niezgodności ustaw okołobudżetowych z prawem krajowym i unijnym.
Orzeczenie dotyczy konkretnego okresu (lata 2021-2022) i specyficznej grupy zawodowej (sędziowie), choć jego argumentacja ma szersze zastosowanie w kontekście kontroli konstytucyjności i ochrony praw pracowniczych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych regulujące wynagrodzenia sędziów w latach 2021-2022 są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP, ponieważ naruszają gwarancję wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego i zakresowi obowiązków, co jest kluczowe dla niezawisłości sędziowskiej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sądy powszechne mogą badać zgodność ustaw z Konstytucją, gdy TK nie może tego zrobić. Ustawy okołobudżetowe naruszyły art. 178 ust. 2 Konstytucji, wprowadzając uznaniowość i odstępując od obiektywnego mechanizmu ustalania wynagrodzeń, co podważa niezawisłość sędziowską. Dodatkowo, naruszono zasady państwa prawnego i ochrony praw nabytych.
Czy sąd powszechny może badać zgodność ustawy z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy, jeśli uzna go za niezgodny z Konstytucją, zwłaszcza gdy Trybunał Konstytucyjny nie może przeprowadzić kontroli.
Uzasadnienie
Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego potwierdza możliwość badania zgodności ustaw z Konstytucją przez sądy powszechne, co wynika z zasady nadrzędności Konstytucji i obowiązku jej bezpośredniego stosowania.
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych dotyczące wynagrodzeń sędziów są zgodne z prawem Unii Europejskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są sprzeczne z prawem UE, w szczególności z zasadą skutecznej ochrony sądowej (art. 47 KPP) i obowiązkiem zapewnienia niezawisłości sędziowskiej (art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o UE).
Uzasadnienie
Zamrożenie wynagrodzeń sędziów, które nie obejmuje szerzej innych grup zawodowych i nie jest podyktowane koniecznością likwidacji nadmiernego deficytu budżetowego, narusza wymogi niezawisłości sędziowskiej wynikające z prawa UE.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. P. | osoba_fizyczna | powód |
| S. (...) | inne | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje sędziom warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków, co jest kluczowe dla niezawisłości sędziowskiej.
PrUSP art. 91 § § 1c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Określa mechanizm ustalania wynagrodzenia zasadniczego sędziego w oparciu o przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.
ustawa okołobudżetowa na 2021 r. art. 12 § ust. 1
Ustawa z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
Ustala podstawę wynagrodzenia sędziego w 2021 r. w oparciu o przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r.
ustawa okołobudżetowa na 2022 r. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
Ustala podstawę wynagrodzenia sędziego w 2022 r. w oparciu o przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r., zwiększoną o 26 zł.
ustawa okołobudżetowa na 2023 r. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w 2023 r. na kwotę 5.444,42 zł.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakazuje bezpośrednie stosowanie przepisów Konstytucji, w tym w przypadku konfliktu z ustawą.
Konstytucja RP art. 10 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa podział władzy sądowniczej, w tym rolę sądów powszechnych.
Konstytucja RP art. 175 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi, że wymiar sprawiedliwości sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe.
PrUSP art. 91 § § 1d
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przewiduje utrzymanie dotychczasowej wysokości podstawy wynagrodzenia, jeśli przeciętne wynagrodzenie jest niższe.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 3
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Określa sytuacje, w których Trybunał Konstytucyjny nie może prowadzić postępowania (np. gdy akt normatywny utracił moc).
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy domniemania przyznania faktów, których strona nie zaprzeczyła.
k.p.c. art. 477 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokom zasądzającym alimenty lub wynagrodzenie za pracę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność ustaw okołobudżetowych z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP. • Możliwość badania przez sądy powszechne zgodności ustaw z Konstytucją. • Naruszenie zasady państwa prawnego i ochrony praw nabytych. • Niezgodność z prawem Unii Europejskiej (skuteczna ochrona sądowa, niezawisłość sędziowska). • Brak uzasadnienia dla odstąpienia od mechanizmu ustalania wynagrodzeń sędziów z art. 91 § 1c PrUSP.
Odrzucone argumenty
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, wskazując, że przepisy regulujące wynagrodzenia sędziów w latach 2021-2022 nie były przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego (argumentacja sprzeciwu od nakazu zapłaty).
Godne uwagi sformułowania
sąd powszechny może odmówić zastosowania określonego przepisu, jeśli uzna go za niezgodny z Konstytucją • wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu sędziego nie jest wyznaczane przez budżet państwa, ale przez zasadę niezawisłości • ustawy okołobudżetowe powinny zawierać normy techniczne służące realizacji budżetu państwa, nie powinny zajmować się kształtowaniem praw i obowiązków obywateli • zamrożenie wynagrodzeń sędziów nie godzi w zasadę niezawisłości sędziowskiej w sytuacji, gdy obejmuje szerzej różne osoby zajmujące funkcje publiczne i jest podyktowane koniecznością likwidacji nadmiernego deficytu budżetowego państwa
Skład orzekający
Marta Małgorzata Sulkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie możliwości badania przez sądy powszechne zgodności ustaw z Konstytucją, interpretacja art. 178 ust. 2 Konstytucji w kontekście wynagrodzeń sędziów, analiza niezgodności ustaw okołobudżetowych z prawem krajowym i unijnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego okresu (lata 2021-2022) i specyficznej grupy zawodowej (sędziowie), choć jego argumentacja ma szersze zastosowanie w kontekście kontroli konstytucyjności i ochrony praw pracowniczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości sędziowskiej, trójpodziału władzy i zgodności ustaw z Konstytucją, co jest niezwykle istotne dla każdego obywatela i prawnika. Szczegółowa analiza prawna i odwołania do orzecznictwa TK czynią ją wartościową.
“Sąd: Ustawy okołobudżetowe naruszyły Konstytucję. Sędziowie dostaną wyrównanie wynagrodzenia!”
Dane finansowe
WPS: 24 760,89 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 24 760,89 PLN
Zdanie odrębne
Mirosław Granat (zdanie odrębne do wyroku TK K 1/12)
Sędzia Granat argumentował, że wynagrodzenie sędziego odpowiadające godności urzędu nie jest wyznaczane przez budżet, lecz przez zasadę niezawisłości. Zamrożenie płac, nawet w trudnej sytuacji budżetowej, nie powinno być uzależnione od budżetu ani zasady sprawiedliwości społecznej, a Trybunał powinien ustanowić reguły chroniące urząd sędziego przed degradacją.
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.