IV P 106/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka spółka z o.o. wniosła o zasądzenie od czterech byłych pracowników kwot tytułem nienależnie wypłaconych ryczałtów za noclegi podczas podróży służbowych w transporcie międzynarodowym. Spółka powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24.11.2016 r. (sygn. akt K 11/15), który uznał za niekonstytucyjne przepisy regulujące wypłatę ryczałtów noclegowych kierowcom, co miało spowodować utratę podstawy prawnej wypłaconych świadczeń. Pozwani wnieśli o oddalenie powództw, kwestionując dowody wypłaty oraz podnosząc, że świadczenia zostały zużyte i nie są już wzbogaceni, a także że nie mieli obowiązku liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Sąd, analizując stan faktyczny i prawny, w tym wcześniejsze postępowanie w sprawie IV P 19/16, ustalił, że pozwani byli zatrudnieni jako kierowcy w transporcie międzynarodowym. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, które mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nadal dopuszcza możliwość rekompensaty kosztów noclegów na podstawie przepisów Kodeksu pracy (art. 77^5 § 1 KP) oraz definicji podróży służbowej zawartej w ustawie o czasie pracy kierowców. Sąd uznał, że świadczenia wypłacone przez powoda nie były nienależne, a nawet jeśli uznać je za takie, to pozwani nie mieli obowiązku ich zwrotu zgodnie z art. 409 k.c., ponieważ zostały zużyte na bieżące potrzeby, a pracownicy nie mieli obowiązku liczyć się z ich zwrotem, zwłaszcza że pracodawca wypłacał im wynagrodzenie w ustalonej kwocie, która mogła być uzupełniana ryczałtami. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu w zakresie obowiązku liczenia się z obowiązkiem zwrotu spoczywa na pracodawcy. W związku z tym powództwo zostało oddalone. Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanych koszty postępowania, w tym koszty zastępstwa procesowego i zwrot kosztów przejazdów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ryczałtów za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zasady odpowiedzialności pracodawcy za wypłacone świadczenia, stosowanie art. 409 k.c. w relacjach pracowniczych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji po wyroku TK i interpretacji SN, może być mniej bezpośrednio stosowalne w innych kontekstach bez uwzględnienia tej specyfiki.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenia wypłacone kierowcom tytułem ryczałtów za noclegi w transporcie międzynarodowym, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającym za niekonstytucyjne przepisy stanowiące podstawę ich wypłaty, stanowią świadczenia nienależne w rozumieniu przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenia te nie stanowią świadczeń nienależnych, a nawet jeśli tak by było, pozwani nie mieli obowiązku ich zwrotu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo wyroku TK, przepisy Kodeksu pracy nadal pozwalają na rekompensatę kosztów noclegów, a pracownicy nie mieli obowiązku liczyć się ze zwrotem świadczeń, które zostały zużyte na bieżące potrzeby.
Czy pracownik, który otrzymał świadczenia od pracodawcy, które następnie zostały uznane za nienależne, ma obowiązek ich zwrotu, jeśli zużył je na bieżące potrzeby lub nie miał obowiązku liczyć się z obowiązkiem zwrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek zwrotu wygasa, jeśli korzyść została zużyta w sposób konsumpcyjny lub pracownik nie miał obowiązku liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 409 k.c. i orzecznictwo SN, wskazując, że ciężar dowodu w zakresie obowiązku liczenia się z obowiązkiem zwrotu spoczywa na pracodawcy, a pracownik ma prawo uważać świadczenia wypłacane przez pracodawcę za zasadne.
Czy pracodawca spoza sfery budżetowej może wypłacać pracownikom wynagrodzenie lub jego składniki w kwocie wyższej niż wynikająca z przepisów, a jeśli tak, czy takie świadczenia mogą być później dochodzone jako nienależne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracodawca może indywidualnie przyznać pracownikowi wynagrodzenie w większym rozmiarze niż wynikający z przepisów, a pracownik nie musi liczyć się z obowiązkiem zwrotu takich świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 18 k.p. i orzecznictwa SN, podkreślając, że pracownik ma prawo uważać świadczenia wypłacane przez pracodawcę za zasadne, a pracodawca ponosi ciężar dowodu, że pracownik powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) sp. z o.o. | spółka | powód |
| A. J. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. S. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| G. G. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. J. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o zwrot świadczenia.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do świadczeń nienależnych.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Wygaszenie obowiązku zwrotu korzyści w przypadku jej zużycia lub utraty, chyba że zobowiązany powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
Przepis dotyczący należności z tytułu podróży służbowej kierowców, uznany za niekonstytucyjny w części dotyczącej transportu międzynarodowego.
k.p. art. 77^5 § § 1
Kodeks pracy
Powszechna regulacja dotycząca zwrotu kosztów podróży służbowej.
Pomocnicze
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja świadczenia nienależnego.
k.p. art. 77^5 § § 3-5
Kodeks pracy
Przepisy dotyczące należności z tytułu podróży służbowej.
k.p. art. 18
Kodeks pracy
Możliwość przyznawania przez pracodawcę wynagrodzenia w wyższym rozmiarze niż wynikający z przepisów.
k.p.c. art. 98 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zaliczenie kosztów przejazdów i równowartości utraconego zarobku do niezbędnych kosztów procesu.
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot rzeczywistych wydatków jednego pełnomocnika profesjonalnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 4 i 5
Podstawa do ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej art. § 16 ust. 1, 2 i 4
Przepisy dotyczące ryczałtu za nocleg.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju art. § 9 ust. 1, 2 i 4
Przepisy dotyczące ryczałtu za nocleg (wcześniejsze rozporządzenie).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenia wypłacone przez pracodawcę nie są nienależne, jeśli pracownik nie miał obowiązku liczyć się z ich zwrotem. • Pracownik ma prawo uważać świadczenia wypłacane przez pracodawcę za zasadne. • Ciężar dowodu w zakresie obowiązku liczenia się z obowiązkiem zwrotu spoczywa na pracodawcy. • Zużycie świadczenia na bieżące potrzeby lub brak wzbogacenia wyłącza obowiązek zwrotu. • Pracodawca może indywidualnie przyznać pracownikowi wynagrodzenie w wyższym rozmiarze niż wynikający z przepisów.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego uczynił wypłacone ryczałty za noclegi świadczeniami nienależnymi. • Pozwani są bezpodstawnie wzbogaceni i zobowiązani do zwrotu świadczeń.
Godne uwagi sformułowania
Powód żądał zwrotu od pozwanych powołując się na treść art. 410 § 2 kc i art. 405 kc. • Pozwani wskazali, że nawet jeśli kwoty te były nienależne, to już zostały przez nich zużyte, nie są zatem bezpodstawnie wzbogaceni ( art. 409 kc w z. z 410 § 1 kc ). • Sąd ustalił i zważył, co następuje: • Zgodnie z art. 21a ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (...) kierowcy w podróży służbowej, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego... • Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt K 11/15, w którym stwierdził, że: Art. 21a ustawy (...) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. • W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, przesądzenie przez ustawodawcę, że art. 775 § 3-5 KP i wydane na podstawie art. 775 § 2 KP przepisy wykonawcze mają mieć zastosowanie do każdego wykonanego przez kierowcę przewozu w transporcie, jest sprzeczne z ratio legis tych przepisów i świadczy o nieadekwatności przyjętego środka w stosunku do regulowanej dziedziny. • Innymi słowy, skoro pozwani - w trakcie odbywanych podróży służbowych w rozumieniu ustawy o czasie pracy kierowców- korzystali z noclegów poza bazą noclegową powodowej spółki, to należy się im zwrot ryczałtu w określonej na podstawie powołanych w powyższym orzeczeniu Sądu Najwyższego przepisów. • Pracodawca zawsze może bowiem wynagradzać pracownika lepiej niż nakazuje ustawodawca. […]
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ryczałtów za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zasady odpowiedzialności pracodawcy za wypłacone świadczenia, stosowanie art. 409 k.c. w relacjach pracowniczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji po wyroku TK i interpretacji SN, może być mniej bezpośrednio stosowalne w innych kontekstach bez uwzględnienia tej specyfiki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami kierowców w transporcie międzynarodowym i interpretacją przepisów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w branży.
“Czy pracodawca może odzyskać wypłacone kierowcom ryczałty za noclegi po wyroku Trybunału Konstytucyjnego? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 91 405,79 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.