IV KKN 201/96Naruszenie prawa do obrony w sprawie alimentacyjnej 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 kwietnia 2001 r. rozpoznał kasację obrońcy skazanego K.M. w sprawie o przestępstwo z art. 186 § 1 d.kk (uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego). Sąd Rejonowy w M. skazał oskarżonego na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, zobowiązując go do łożenia rat alimentacyjnych i podjęcia stałej pracy. Sąd Wojewódzki w K. zmienił wyrok jedynie w części dotyczącej obowiązku podjęcia pracy. Obrońca w kasacji podniósł zarzut obrazy art. 304 § 1 d. kpk (obecnie art. 102 d.kpk) polegający na niezawiadomieniu go o terminie rozprawy głównej przez sąd I instancji, co miało wpływ na treść orzeczenia i naruszało prawo do obrony. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za zasadny, podkreślając, że niezawiadomienie obrońcy o terminie rozprawy, zwłaszcza gdy oskarżony jest pozbawiony wolności, stanowi rażącą obrazę przepisów postępowania i może mieć wpływ na treść orzeczenia. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego oraz wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, nakazując zadbanie o prawidłowe powiadamianie uczestników postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie prawa do obrony przez niezawiadomienie obrońcy o terminie rozprawy, zwłaszcza w sytuacji pozbawienia wolności oskarżonego.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania orzeczenia (kpk z 1969 r.), ale zasady prawa do obrony pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy niezawiadomienie obrońcy o terminie rozprawy głównej, w sytuacji gdy oskarżony jest pozbawiony wolności, stanowi rażącą obrazę przepisów postępowania i naruszenie prawa do obrony, mogące mieć wpływ na treść orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niezawiadomienie obrońcy o terminie rozprawy głównej, zwłaszcza gdy oskarżony jest pozbawiony wolności, stanowi rażącą obrazę przepisów postępowania (art. 102 § 1 i 2 d.kpk w zw. z art. 304 § 1 d. kpk) i narusza prawo do obrony, co może mieć wpływ na treść orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że obowiązek powiadomienia obrońcy o terminie rozprawy wynika z art. 102 § 1 d.kpk, a przeprowadzenie czynności bez takiego powiadomienia jest niedopuszczalne na mocy art. 102 § 2 d.kpk. Brak zawiadomienia obrońcy, szczególnie gdy oskarżony jest pozbawiony wolności, uniemożliwia korzystanie z pomocy obrońcy i stanowi poważne uchybienie procesowe, które może wpłynąć na wynik sprawy.
Czy zgoda oskarżonego na przeprowadzenie rozprawy bez udziału obrońcy, w sytuacji gdy obrońca nie został prawidłowo powiadomiony, eliminuje uchybienie procesowe i jego wpływ na treść orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgoda oskarżonego na przeprowadzenie rozprawy bez udziału obrońcy, gdy obrońca nie został prawidłowo powiadomiony, nie eliminuje uchybienia procesowego ani nie przesądza o braku jego wpływu na treść rozstrzygnięcia, zwłaszcza gdy oskarżony jest pozbawiony wolności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgoda oskarżonego na prowadzenie rozprawy bez udziału obrońcy, gdy ten nie został powiadomiony, nie jest równoznaczna z rezygnacją z pomocy obrońcy i nie niweluje naruszenia przepisów. Ocena wpływu uchybienia na treść orzeczenia musi być rygorystyczna, szczególnie w sytuacji pozbawienia wolności oskarżonego, gdzie możliwość naprawienia błędu organu procesowego jest znikoma.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A. M. M. | osoba_fizyczna | dzieci (pokrzywdzone) |
Przepisy (12)
Główne
d.kk art. 186 § § 1
Kodeks karny
d. kpk art. 304 § § 1
Kodeks postępowania karnego
d. kpk art. 102 § § 1
Kodeks postępowania karnego
d. kpk art. 102 § § 2
Kodeks postępowania karnego
d. kpk art. 102 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek zawiadamiania stron i innych osób uprawnionych o czasie i miejscu czynności procesowych.
d. kpk art. 102 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Wykluczał przeprowadzenie czynności, jeżeli osoba uprawniona do udziału w niej nie stawiła się, a brak dowodu, że została o niej powiadomiona.
d. kpk art. 304 § § 1
Kodeks postępowania karnego
W zw. z art. 102 § 1 d. kpk - obowiązek powiadomienia obrońcy o terminie rozprawy.
Pomocnicze
d.kk art. 73 § § 1 i 2
Kodeks karny
d.kk art. 74 § § 1
Kodeks karny
kk art. 75 § § 2 pkt 3 i 5
Kodeks karny
kpk art. 70 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
d. kpk art. 388 § pkt 6
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezawiadomienie obrońcy o terminie rozprawy głównej przez sąd I instancji stanowi rażącą obrazę przepisów postępowania (art. 102 § 1 i 2 d.kpk w zw. z art. 304 § 1 d. kpk) i narusza prawo do obrony. • Brak powiadomienia obrońcy o terminie rozprawy, zwłaszcza gdy oskarżony jest pozbawiony wolności, może mieć wpływ na treść orzeczenia.
Odrzucone argumenty
Zarzut obrazy art. 70 § 1 pkt 2 d. kpk (nieistniejący w tej sprawie). • Argumentacja sądu odwoławczego, że brak powiadomienia obrońcy nie miał wpływu na treść orzeczenia z uwagi na zgodę oskarżonego i wszechstronne wyjaśnienie sprawy.
Godne uwagi sformułowania
rażąca obrazę w/w przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. • Procedowanie tego rodzaju naruszyło także w sposób oczywisty prawo oskarżonego do obrony poprzez uniemożliwienie korzystania z pomocy obrońcy przed sądem I instancji. • żenującą nieznajomości norm obowiązującego prawa. • niezawiadomienie przez sąd o terminie rozprawy rewizyjnej ustanowionego w sprawie obrońcy narusza prawo oskarżonego do obrony (art. 102 § 1 w zw. z art. 9 kpk) i może mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. • przeprowadzenie całej rozprawy i wydanie wyroku w stosunku do oskarżonego pozbawionego wolności w sytuacji, gdy zaniedbano obowiązku powiadomienia ustanowionego przez niego obrońcy o terminie czynności, narusza zarówno normy regulujące obowiązki organu procesowego, jak i przepisy gwarantujące prawo do obrony
Skład orzekający
Przemysław Kalinowski
przewodniczący-sprawozdawca
Ewa Gaberle
sędzia
Tomasz Grzegorczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie prawa do obrony przez niezawiadomienie obrońcy o terminie rozprawy, zwłaszcza w sytuacji pozbawienia wolności oskarżonego."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania orzeczenia (kpk z 1969 r.), ale zasady prawa do obrony pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do obrony w procesie karnym, a orzeczenie Sądu Najwyższego jasno wskazuje na konsekwencje proceduralnych błędów sądu.
“Niezawiadomienie obrońcy o rozprawie to błąd, który może kosztować uchylenie wyroku – lekcja z Sądu Najwyższego.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.