IV KK 417/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędziego Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Pawła Kołodziejskiego został złożony przez obrońcę E. B. i A. B. z powodu uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego Witkowskiego, wynikających z wadliwego trybu jego powołania do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę trzech połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) oraz orzecznictwo ETPC (sprawa Reczkowicz przeciwko Polsce), stwierdził, że osoby powołane na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w procedurze ukształtowanej ustawą z 2017 r. nie spełniają wymogów niezależnego i bezstronnego sądu. Dodatkowo, Sąd Najwyższy wskazał, że sędzia Ryszard Witkowski został pierwotnie powołany do Izby Dyscyplinarnej, która nie miała statusu sądu konstytucyjnego, a jego przejście do Izby Karnej nastąpiło bez dochowania wymogów art. 179 Konstytucji RP. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że sędzia Witkowski nie jest uprawniony do orzekania w Sądzie Najwyższym, a jego udział w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego Kołodziejskiego, powołanego w podobnym trybie, stanowiłby orzekanie we własnej sprawie, co uzasadnia wyłączenie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej i naruszenia standardów niezależnego sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości i orzecznictwem ETPC.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia powołany do Sądu Najwyższego w procedurze uznanej za wadliwą konstytucyjnie może orzekać w sprawie, a w szczególności w sprawie wniosku o wyłączenie innego sędziego powołanego w podobnym trybie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia powołany w wadliwej procedurze nie jest uprawniony do orzekania w Sądzie Najwyższym, a jego udział w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie innego sędziego powołanego w tym samym trybie stanowi orzekanie we własnej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale trzech połączonych Izb oraz orzecznictwie ETPC, wskazując, że wadliwa procedura nominacyjna narusza standardy niezależnego i bezstronnego sądu, a przejście sędziego z Izby Dyscyplinarnej do Izby Karnej bez zachowania wymogów konstytucyjnych czyni go nieuprawnionym do orzekania.
Czy udział w procedurze nominacyjnej przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z 2017 r. stanowi automatyczny powód do wyłączenia sędziego?
Odpowiedź sądu
Sama okoliczność udziału w wadliwej procedurze nominacyjnej nie jest automatycznym powodem do wyłączenia, ale musi być uwzględniana w szerszym kontekście ochrony prawa strony do niezależnego i bezstronnego sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na własne postanowienie II KO 30/21, podkreślił, że wykładnia art. 41 § 1 k.p.k. powinna zapewniać skuteczną ochronę prawa do sądu, uwzględniając standardy konstytucyjne i konwencyjne, a także możliwość naruszenia standardu niezależności i bezstronności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Ryszard Witkowski | osoba_fizyczna | sędzia |
| Paweł Kołodziejski | osoba_fizyczna | sędzia |
| Małgorzata Bednarek | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do jego bezstronności.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Procedura powoływania sędziów Sądu Najwyższego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy bierze udział osoba powołana na sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. dotycząca Krajowej Rady Sądownictwa.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 10
Regulacje dotyczące przeniesienia osób orzekających w Izbie Dyscyplinarnej do Izb Sądu Najwyższego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędzia Ryszard Witkowski został powołany do orzekania w Sądzie Najwyższym w procedurze niezgodnej z Konstytucją RP. • Udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze narusza standardy niezależnego i bezstronnego sądu. • Przejście sędziego z Izby Dyscyplinarnej do Izby Karnej bez zachowania wymogów konstytucyjnych czyni go nieuprawnionym do orzekania. • Rozpoznawanie wniosku o wyłączenie sędziego powołanego w tym samym trybie jest orzekaniem we własnej sprawie.
Godne uwagi sformułowania
nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. • powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla zachowania niezawisłości i bezstronności. • Wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. • udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. (...) powoduje, że skład orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana na urząd sędziego, nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.
Skład orzekający
Włodzimierz Wróbel
przewodniczący-sprawozdawca
Ryszard Witkowski
sędzia
Paweł Kołodziejski
sędzia
Małgorzata Bednarek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej i naruszenia standardów niezależnego sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości i orzecznictwem ETPC.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i konstytucyjności procedur nominacyjnych, co ma szerokie znaczenie dla praworządności i zaufania do sądów.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego: czy wadliwa nominacja podważa prawomocność wyroków?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.