IV KK 369/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego J. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który z kolei zmienił wyrok Sądu Okręgowego w K. w zakresie warunkowego zawieszenia kary. Obrońca zarzucał rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących oszustwa i fałszywych zeznań, a także naruszenie prawa do obrony poprzez dwukrotne przesłuchanie w charakterze świadka zamiast podejrzanego oraz uniemożliwienie udziału w rozprawie apelacyjnej z powodu kwarantanny. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną jedynie w zakresie zarzutu naruszenia art. 313 § 1 k.p.k. (nieprzedstawienie zarzutów w odpowiednim czasie), co miało wpływ na przypisanie oskarżonemu przestępstwa z art. 233 § 1a k.k. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę I KZP 5/21, stwierdził, że świadek zeznający nieprawdę z obawy przed odpowiedzialnością karną, realizując prawo do obrony, nie popełnia przestępstwa z art. 233 § 1a k.k., jeśli nie wyczerpuje znamion innego czynu zabronionego. W tej sytuacji, ze względu na brak przedstawienia zarzutów, zeznania J. S. zostały potraktowane jako realizacja prawa do obrony. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej tego czynu i uniewinnił oskarżonego, obciążając Skarb Państwa kosztami. Pozostałe zarzuty kasacji, dotyczące m.in. prawa do obrony w kontekście kwarantanny i kwalifikacji prawnej czynu z art. 286 § 1 k.k., zostały uznane za bezzasadne i oddalone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja relacji między prawem do obrony a przestępstwem fałszywych zeznań (art. 233 § 1a k.k.) w kontekście naruszenia art. 313 § 1 k.p.k.
Dotyczy sytuacji, gdy osoba powinna być przesłuchana jako podejrzany, a została przesłuchana jako świadek, a jej fałszywe zeznania są realizacją prawa do obrony.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zeznawanie nieprawdy przez osobę przesłuchiwaną w charakterze świadka, która powinna być przesłuchana w charakterze podejrzanego, stanowi przestępstwo z art. 233 § 1a k.k., jeśli jest to realizacja prawa do obrony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadek składający fałszywe zeznania z obawy przed grożącą mu odpowiedzialnością karną, realizując prawo do obrony, nie popełnia przestępstwa z art. 233 § 1a k.k., jeśli nie wyczerpuje jednocześnie znamion innego czynu zabronionego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę I KZP 5/21, wskazując, że naruszenie art. 313 § 1 k.p.k. (nieprzedstawienie zarzutów w odpowiednim czasie) prowadzi do sytuacji, w której zeznania nieprawdy traktowane są jako realizacja prawa do obrony, a nie jako przestępstwo fałszywych zeznań.
Czy sąd odwoławczy naruszył prawo do obrony, odrzucając wniosek o odroczenie rozprawy z powodu kwarantanny oskarżonego?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy prawidłowo ocenił, że wniosek o odroczenie nie został należycie usprawiedliwiony, a obrońca nie wykazał, że kwarantanna nadal obowiązywała w dniu rozprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo stanu zagrożenia epidemicznego, sąd odwoławczy miał prawo weryfikować wiarygodność oświadczeń o usprawiedliwieniu nieobecności, a obrońca nie przedstawił dowodów na poparcie wniosku o odroczenie.
Czy kwalifikacja prawna czynu jako usiłowania oszustwa (art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.) była prawidłowa, czy też należało zastosować łagodniejszą kwalifikację z art. 270 § 2 k.k.?
Odpowiedź sądu
Kwalifikacja prawna jako usiłowanie oszustwa była prawidłowa, a argumenty obrony dotyczące niemożliwości popełnienia tego czynu lub jego celu były bezzasadne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podzielił stanowisko sądów niższych instancji, że sposób działania oskarżonego i wykorzystane środki procesowe wskazywały na zamiar doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, a uprzedzenie pokrzywdzonej o pozwie nie uniemożliwiało prawomocnego rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | skazany/oskarżony |
| M. Z. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona/oskarżyciel posiłkowy |
| M. Ż. | osoba_fizyczna | osoba nakłaniana do czynu |
| A. M. | osoba_fizyczna | osoba nakłaniana do czynu |
| J. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (nękanie) |
| W. M. | osoba_fizyczna | obrońca z urzędu |
| Emilia Bieńczak | osoba_fizyczna | protokolant |
| Krzysztof Urgacz | osoba_fizyczna | prokurator |
Przepisy (28)
Główne
k.k. art. 13 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 294 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 270 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 12 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 31 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 18 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 233 § § 1a
Kodeks karny
k.k. art. 190a § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 233 § § 1 a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 183
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 313 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 453 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 42 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 14 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 60 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 60 § § 6 pkt 3
Kodeks karny
k.k. art. 19 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 91 § § 1
Kodeks karny
k.p.c.
Kodeks postępowania cywilnego
wspomniany w kontekście niemożliwości popełnienia oszustwa
k.k. art. 85 § § 1 i 2
Kodeks karny
k.k. art. 86 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 91 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 69 § § 1 i 2
Kodeks karny
k.k. art. 70 § § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 313 § 1 k.p.k. poprzez nieprzedstawienie zarzutów J. S. w sytuacji, gdy powinien być przesłuchany jako podejrzany, co skutkowało tym, że jego fałszywe zeznania były realizacją prawa do obrony, a nie przestępstwem z art. 233 § 1a k.k.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących oszustwa (art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.) zamiast łagodniejszej kwalifikacji z art. 270 § 2 k.k. • Naruszenie prawa do obrony poprzez uniemożliwienie udziału w rozprawie apelacyjnej z powodu kwarantanny.
Godne uwagi sformułowania
nie popełnia przestępstwa z art. 233 § 1a k.k. świadek składający fałszywe zeznanie z obawy przed grożącą mu odpowiedzialnością karną, jeśli - realizując prawo do obrony - zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, nie wyczerpując jednocześnie swoim zachowaniem znamion czynu zabronionego określonego w innym przepisie ustawy. • nie oznacza to jednak, że w tym zakresie organy procesowe powinny odstąpić od weryfikowania wiarygodności ich oświadczeń.
Skład orzekający
Dariusz Świecki
przewodniczący
Jerzy Grubba
członek
Piotr Mirek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja relacji między prawem do obrony a przestępstwem fałszywych zeznań (art. 233 § 1a k.k.) w kontekście naruszenia art. 313 § 1 k.p.k."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy osoba powinna być przesłuchana jako podejrzany, a została przesłuchana jako świadek, a jej fałszywe zeznania są realizacją prawa do obrony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą prawa do obrony i jej wpływu na odpowiedzialność karną za fałszywe zeznania, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Sąd Najwyższy: Fałszywe zeznania w obronie własnej to nie przestępstwo!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.