IV Ka 834/25Zmiana wyroku przedawnienie wykroczenia skarbowego
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy rozpatrywał apelację obrońcy oskarżonego M. A. od wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim, który uznał oskarżonego za winnego uporczywego niewpłacania zaliczek na podatek dochodowy i podatku PIT-36L w okresie od lutego 2021 r. do grudnia 2024 r. Apelacja zarzucała m.in. błąd w ustaleniach faktycznych co do zamiaru bezpośredniego, naruszenie przepisów o przedawnieniu karalności oraz rażącą niewspółmierność kary. Sąd Okręgowy stwierdził, że zarzuty dotyczące obrazy przepisów prawa materialnego i błędu w ustaleniach faktycznych są niezasadne. Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i przypisał oskarżonemu działanie umyślne. Jednakże, zarzut naruszenia art. 51 k.k.s. dotyczący przedawnienia okazał się częściowo zasadny. Sąd Okręgowy, opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, uznał, że karalność wykroczenia skarbowego z art. 57 § 1 k.k.s. ustaje, jeśli upłynął rok od popełnienia czynu, a jeśli wszczęto postępowanie, to 2 lata od zakończenia tego okresu. Bieg przedawnienia rozpoczyna się z końcem roku, w którym upłynął termin płatności należności. W związku z tym, zachowania dotyczące należności za lata 2021 i 2022 oraz wcześniejsze zaliczki za 2023 rok uległy przedawnieniu, ponieważ postępowanie przeciwko sprawcy zostało wszczęte dopiero 22 stycznia 2025 r. (po ogłoszeniu postanowienia o przedstawieniu zarzutów). Jedynie należność z PIT-36L za 2023 r. (płatna do 30 kwietnia 2024 r.) nie uległa przedawnieniu, gdyż bieg terminu przedawnienia rozpoczął się z końcem 2024 r., a postępowanie wszczęto przed jego upływem. W związku z tym, opis czynu został zmieniony, ograniczając odpowiedzialność do niewpłacenia podatku z PIT-36L za 2023 r. w kwocie 26.403 zł w okresie od maja do grudnia 2024 r. Konsekwencją zmiany opisu czynu była konieczność ponownej oceny kary grzywny. Kara 10.000 zł została obniżona do 1.000 zł, uwzględniając zawężony zakres odpowiedzialności, ale także dotychczasową niekaralność oskarżonego i jego sytuację osobistą. Sąd Okręgowy zwolnił również oskarżonego od opłat i wydatków sądowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o przedawnieniu karalności wykroczeń skarbowych, zwłaszcza w kontekście biegu terminu płatności należności i momentu wszczęcia postępowania przeciwko sprawcy. Znaczenie dla oceny odpowiedzialności w przypadku prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji wykroczenia skarbowego z art. 57 § 1 k.k.s. i jego przedawnienia. Interpretacja momentu wszczęcia postępowania przeciwko sprawcy może być kluczowa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uporczywe niewpłacanie podatku w terminie, w sytuacji prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego, może być przypisane oskarżonemu z zamiarem bezpośrednim?
Odpowiedź sądu
Tak, fakt prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego nie wyłącza automatycznie odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe. Oskarżony miał świadomość zobowiązań i terminów płatności, a brak skutecznego skorzystania z instrumentów prawnych (np. odroczenia) nie może obciążać Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że oskarżony miał pełną świadomość zobowiązań podatkowych i terminów ich płatności. Mimo postępowania restrukturyzacyjnego, nie skorzystał z przewidzianych prawem instrumentów pozwalających na legalne przesunięcie terminu płatności, co uzasadnia przypisanie mu winy umyślnej z zamiarem bezpośrednim.
Kiedy następuje przedawnienie karalności wykroczenia skarbowego z art. 57 § 1 k.k.s., zwłaszcza w kontekście przepisów o przedawnieniu zobowiązań podatkowych i wszczęcia postępowania przeciwko sprawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Karalność wykroczenia skarbowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, a jeżeli wszczęto postępowanie – 2 lata od zakończenia tego okresu. Bieg przedawnienia rozpoczyna się z końcem roku, w którym upłynął termin płatności należności. Wszczęcie postępowania przeciwko sprawcy następuje z chwilą przedstawienia zarzutów i przesłuchania podejrzanego. Przedawnienie karalności może nastąpić również wtedy, gdy doszło do przedawnienia samej należności podatkowej, chyba że bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych został skutecznie zawieszony.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy szczegółowo analizuje przepisy k.k.s. i Ordynacji podatkowej dotyczące przedawnienia. Kluczowe jest ustalenie daty rozpoczęcia biegu przedawnienia (koniec roku, w którym upłynął termin płatności) oraz momentu wszczęcia postępowania przeciwko sprawcy (przedstawienie zarzutów). W przypadku tej sprawy, postępowanie przeciwko sprawcy zostało wszczęte po upływie rocznego terminu przedawnienia dla większości należności, co skutkowało ich przedawnieniem. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie sanowało przedawnienia karalności, jeśli postępowanie przeciwko sprawcy nie zostało wszczęte w odpowiednim terminie.
Czy przedawnienie karalności wykroczenia skarbowego z art. 57 § 1 k.k.s. obejmuje całość zachowania opisanego jako jeden czyn, czy też należy je oceniać odrębnie dla poszczególnych należności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy oceniać przedawnienie odrębnie dla poszczególnych należności, uwzględniając ich indywidualne terminy płatności i biegu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił argumentację, że całość zachowania należy traktować jako jeden niepodzielny czyn. Zgodnie z aktualną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, przy wykroczeniu z art. 57 § 1 k.k.s. decydujące znaczenie dla biegu przedawnienia ma termin płatności należności stanowiącej przedmiot wykroczenia. Dlatego konieczne jest ustalenie, w którym roku upłynął termin płatności każdej z należności, a następnie zastosowanie przepisów o przedawnieniu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. A. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (18)
Główne
k.k.s. art. 57 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy uporczywego niewpłacania podatku w terminie, traktowane jako wykroczenie skutkujące uszczupleniem należności publicznoprawnej.
k.k.s. art. 51 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Karalność wykroczenia skarbowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok.
k.k.s. art. 51 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Jeżeli w okresie roku od popełnienia wykroczenia wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, karalność ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu.
k.k.s. art. 44 § § 3
Kodeks karny skarbowy
W przypadku wykroczeń skarbowych polegających na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej, bieg przedawnienia rozpoczyna się z końcem roku, w którym upłynął termin płatności należności.
Pomocnicze
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Granice zaskarżenia i rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy.
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
Podstawy apelacji.
k.p.k. art. 439
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględne podstawy uchylenia orzeczenia.
k.p.k. art. 624
Kodeks postępowania karnego
Zwolnienie od opłat.
Dz. U. z 2023 r. poz. 123 ze zm. art. 17 § ust. 1 i 2
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Dotyczy opłat w sprawach karnych.
Dz. U. z 2023 r. poz. 123 ze zm. art. 21 § pkt. 1
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Dotyczy opłat w sprawach karnych.
Ord. pod. art. 70 § § 1
Ordynacja podatkowa
Przedawnienie zobowiązania podatkowego.
Ord. pod. art. 70 § § 6
Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w przypadku wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Ord. pod. art. 70c
Ordynacja podatkowa
Powiadomienie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.
u.p.d.o.f. art. 44
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Reguluje terminy płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.
k.k.s. art. 53 § § 29
Kodeks karny skarbowy
Nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów do określenia 'nie wpłaca podatku w terminie'.
k.k.s. art. 53 § § 27
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy uszczuplenia należności publicznoprawnej.
k.k.s. art. 53 § § 28
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy uszczuplenia należności publicznoprawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie karalności części zachowań objętych przypisanym czynem z uwagi na upływ terminów przedawnienia przed wszczęciem postępowania przeciwko sprawcy. • Konieczność odrębnej oceny przedawnienia dla poszczególnych należności podatkowych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące obrazy art. 7 k.p.k. i błędu w ustaleniach faktycznych co do zamiaru bezpośredniego. • Zarzut rażącej niewspółmierności kary (choć ostatecznie kara została zmieniona z innych przyczyn). • Argument, że postępowanie restrukturyzacyjne wyłącza odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe. • Argument, że całość zachowania należy traktować jako jeden niepodzielny czyn niepodlegający częściowej eliminacji z uwagi na przedawnienie.
Godne uwagi sformułowania
Sam fakt prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego nie prowadzi bowiem automatycznie do wyłączenia odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe. • Nie można przy tym podzielić stanowiska obrońcy, jakoby prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego eliminowało możliwość przypisania oskarżonemu winy umyślnej. • Dla zastosowania art. 51 § 2 k.k.s. kluczowe znaczenie ma bowiem nie samo wszczęcie postępowania „w sprawie”, lecz wszczęcie postępowania przeciwko sprawcy. • Wszczęcie postępowania przeciwko sprawcy w sprawach o wykroczenia skarbowe następuje z chwilą spełnienia warunków związanych z przedstawieniem zarzutów, tj. sporządzenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów, jego ogłoszenia podejrzanemu oraz przesłuchania go w tym charakterze.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu karalności wykroczeń skarbowych, zwłaszcza w kontekście biegu terminu płatności należności i momentu wszczęcia postępowania przeciwko sprawcy. Znaczenie dla oceny odpowiedzialności w przypadku prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wykroczenia skarbowego z art. 57 § 1 k.k.s. i jego przedawnienia. Interpretacja momentu wszczęcia postępowania przeciwko sprawcy może być kluczowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia w prawie karnym skarbowym, które ma praktyczne znaczenie dla wielu podatników. Wyjaśnia, jak sąd interpretuje złożone przepisy dotyczące terminów i ich zawieszenia.
“Przedawnienie karalne: Kiedy niepłacenie podatku przestaje być przestępstwem?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.