IV KA 593/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w postępowaniu apelacyjnym rozpoznał sprawę dotyczącą wypadku przy pracy, w którym zginęli dwaj pracownicy cyrku, a jeden doznał obrażeń w wyniku porażenia prądem podczas montażu namiotu cyrkowego. Sąd Rejonowy w Opocznie uznał obu współwłaścicieli firmy cyrkowej, J. S. i B. K. (1), winnymi popełnienia zarzucanych im czynów z art. 220 § 1 k.k. w zw. z art. 155 k.k. i art. 157 § 2 k.k. oraz art. 11 § 2 k.k. (w przypadku J. S.) i art. 220 § 2 k.k. w zw. z art. 155 k.k. i art. 157 § 2 k.k. (w przypadku B. K. (1)), wymierzając im kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem, grzywny oraz nawiązki na rzecz rodzin pokrzywdzonych. Obrońca oskarżonych zaskarżył wyrok, zarzucając obrazę przepisów postępowania i błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd Okręgowy, analizując apelację, uznał ją za zasadną w części. Wyeliminowano z opisu czynu przypisanego J. S. zarzut zaniechania sporządzenia instruktażu, przyjmując, że jego brak nie był bezpośrednią przyczyną wypadku, a także przyjęto, że działał on z zamiarem ewentualnym. Jednocześnie Sąd Okręgowy uniewinnił B. K. (1) od zarzucanych jej czynów, uznając brak dowodów na jej bezpośrednią odpowiedzialność za nadzór nad pracami w dniu zdarzenia oraz brak bezpośredniego związku braku instruktażu z wypadkiem. Uchylono również rozstrzygnięcie o nawiączce na rzecz rodziny zmarłego pokrzywdzonego, wskazując na błędną podstawę prawną (art. 46 § 2 k.k. nie pozwala na orzeczenie nawiązki na rzecz krewnych zmarłego pokrzywdzonego). W pozostałym zakresie wyrok utrzymano w mocy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności pracodawcy za wypadek przy pracy, w szczególności w kontekście narażenia na niebezpieczeństwo, wyboru miejsca pracy, nadzoru oraz odpowiedzialności współwłaścicieli firmy. Określenie zakresu stosowania art. 46 § 2 k.k. w zakresie orzekania nawiązki.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji montażu namiotu cyrkowego, ale zasady odpowiedzialności BHP są uniwersalne. Interpretacja art. 46 § 2 k.k. jest jednoznaczna.
Zagadnienia prawne (5)
Czy niedopełnienie obowiązków w zakresie BHP przez pracodawcę, polegające na wyborze niebezpiecznego miejsca montażu namiotu cyrkowego pod linią wysokiego napięcia i braku nadzoru, stanowi bezpośrednie narażenie pracowników na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wybór niebezpiecznego miejsca montażu namiotu pod linią wysokiego napięcia i brak nadzoru nad pracami stanowią bezpośrednie narażenie pracowników na niebezpieczeństwo.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że bezpośrednie narażenie wynikało z wyboru nieprawidłowego miejsca posadowienia namiotu i pracy w tym miejscu bez nadzoru, co stworzyło realne i natychmiastowe zagrożenie dla życia i zdrowia pracowników.
Czy brak sporządzenia instrukcji montażu i demontażu namiotu cyrkowego przez pracodawcę może stanowić bezpośrednią przyczynę wypadku przy pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak instruktażu nie stanowił bezpośredniej przyczyny wypadku, choć mógł mieć charakter pośredni.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyeliminował ten zarzut z opisu czynu, uznając, że bezpośredni związek z wypadkiem miały wybór miejsca i brak nadzoru, a nie brak instruktażu.
Czy osoba zatrudniona na umowę o dzieło, wykonująca pracę pod kierownictwem pracodawcy i ponosząca ryzyko gospodarcze, może być uznana za pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli rzeczywiste cechy stosunku łączącego strony wskazują na stosunek pracy, nawet jeśli formalnie umowa jest inna.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazując, że podporządkowanie kierownictwu, osobiste wykonywanie pracy, ponoszenie ryzyka gospodarczego przez pracodawcę i odpłatność nadają stosunkowi przymiot stosunku pracy.
Czy sąd może orzec nawiązkę na rzecz członków rodziny zmarłego pokrzywdzonego na podstawie art. 46 § 2 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 46 § 2 k.k. pozwala na orzeczenie nawiązki jedynie na rzecz bezpośrednio pokrzywdzonego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na literalną wykładnię przepisu oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, które wyklucza możliwość orzeczenia nawiązki na rzecz krewnych zmarłego pokrzywdzonego.
Czy sąd odwoławczy może zmienić wyrok sądu pierwszej instancji w zakresie przypisania winy i kwalifikacji prawnej czynu, jeśli apelacja została wniesiona na korzyść oskarżonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy może dokonać zmian na korzyść oskarżonego, w tym wyeliminować pewne zarzuty lub zmienić kwalifikację prawną.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy dokonał zmian w opisie czynu i kwalifikacji prawnej J. S. na jego korzyść, zgodnie z zasadą reformationis in peius.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| B. K. (1) | osoba_fizyczna | oskarżona |
| W. G. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| J. K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| A. C. (1) | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| A. G. (1) | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (uprawniony do nawiązki) |
| A. G. (2) | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (uprawniony do nawiązki) |
| K. G. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (uprawniony do nawiązki) |
| D. G. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (uprawniony do nawiązki) |
| S. G. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (uprawniony do nawiązki) |
| D. K. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
Przepisy (23)
Główne
k.k. art. 220 § 1
Kodeks karny
Narażenie pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
k.p. art. 207 § 2
Kodeks pracy
Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Pomocnicze
k.k. art. 155
Kodeks karny
Nieumyślne spowodowanie śmierci.
k.k. art. 157 § 2
Kodeks karny
Naruszenie czynności narządów ciała na czas nie dłuższy niż 7 dni.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Zbieg przepisów, gdy jeden czyn wyczerpuje znamiona więcej niż jednego typu przestępstwa.
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Zasada stosowania ustawy względniejszej.
k.p. art. 207 § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 237 § 4
Kodeks pracy
k.p. art. 304 § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 229 § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 226
Kodeks pracy
k.p. art. 2
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada in dubio pro reo.
k.p.k. art. 424 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 201
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 452 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 463 § 3
Kodeks postępowania karnego
Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm. art. 81 § 1
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r.
Ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy - nadzór nad pracami szczególnie niebezpiecznymi.
Dz.U. Nr 47, poz. 401 z późn. zm. art. 55 § 1
Rozporządzenie z dnia 6 lutego 2006 r.
Bezpieczeństwo i higiena pracy podczas robót budowlanych - odległość od linii elektroenergetycznej.
Dz.U. Nr 47, poz. 401 z późn. zm. art. 55 § 3
Rozporządzenie z dnia 6 lutego 2006 r.
Bezpieczeństwo i higiena pracy podczas robót budowlanych - uzgodnienie warunków pracy z użytkownikiem linii.
Dz.U. 10.243.1623 z późn. zm. art. 30 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obowiązek zgłoszenia budowy tymczasowego obiektu budowlanego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak bezpośredniego związku braku instruktażu z wypadkiem. • Niewłaściwa podstawa prawna orzeczenia o nawiączce na rzecz rodziny zmarłego. • Brak dowodów na bezpośrednią odpowiedzialność B. K. (1) za nadzór w dniu zdarzenia. • Zastosowanie zasady in dubio pro reo w odniesieniu do wątpliwości faktycznych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty obrońcy dotyczące dowolnej oceny dowodów przez Sąd I instancji. • Zarzut naruszenia art. 201 k.p.k. w odniesieniu do opinii biegłego. • Zarzut naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. (zasada in dubio pro reo) w odniesieniu do J. S.
Godne uwagi sformułowania
wybór miejsca do montażu masztów namiotu cyrkowego bezpośrednio pod linią wysokiego napięcia • naraził W. G. , J. K. oraz A. C. (1) na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu • nieumyślnie nie dopełniła wynikających z tego tytułu obowiązków • obraza przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia i błąd w ustaleniach faktycznych • dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów • rozstrzygnięcie nie dających usunąć się w sprawie wątpliwości na niekorzyść oskarżonego • nie budzi wątpliwości, że Sąd I instancji szczegółowo odniósł się do wszystkich okoliczności faktycznych • to właśnie wybór nieprawidłowego – niebezpiecznego miejsca postawienia namiotu (...) oraz brak nadzoru nad wykonaniem prac szczególnie niebezpiecznych (...) miało bezpośredni związek z zaistniałym wypadkiem • literalna wykładnia powołanej normy art. 46 § 2 k.k. wskazuje wprost na możliwość orzeczenia nawiązki jedynie na rzecz pokrzywdzonego.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności pracodawcy za wypadek przy pracy, w szczególności w kontekście narażenia na niebezpieczeństwo, wyboru miejsca pracy, nadzoru oraz odpowiedzialności współwłaścicieli firmy. Określenie zakresu stosowania art. 46 § 2 k.k. w zakresie orzekania nawiązki."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji montażu namiotu cyrkowego, ale zasady odpowiedzialności BHP są uniwersalne. Interpretacja art. 46 § 2 k.k. jest jednoznaczna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy tragicznego wypadku śmiertelnego w miejscu pracy, co zawsze budzi zainteresowanie ze względu na ludzki wymiar i kwestie bezpieczeństwa. Zmiana wyroku przez sąd II instancji i szczegółowe uzasadnienie dodają jej wartości analitycznej.
“Tragedia pod linią wysokiego napięcia: Sąd zmienia wyrok w sprawie śmierci pracowników cyrku.”
Sektor
rozrywka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.