IV KA 374/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał sprawę z apelacji obrońcy R. Z. (1), skazanego przez Sąd Rejonowy za przestępstwa z lat 1950-1951 polegające na znęcaniu się fizycznym nad S. W. i B. J. w celu uzyskania wyjaśnień. Sąd Rejonowy zakwalifikował te czyny z art. 246 i 251 oraz art. 286 § 1 kk z 1932 r. w zw. z ustawą o IPN, wymierzając kary po 8 miesięcy pozbawienia wolności za każdy czyn i karę łączną 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na 3 lata próby. Obrońca zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, wnosząc o uniewinnienie. Sąd Okręgowy uznał apelację za bezzasadną w zakresie ustaleń faktycznych, potwierdzając winę oskarżonego na podstawie dowodów pośrednich, w tym przyznania się do stosowania niedozwolonych metod śledczych w postępowaniu dyscyplinarnym oraz zeznań pokrzywdzonych. Jednakże, z urzędu, Sąd Okręgowy zmienił kwalifikację prawną czynów, uznając je za przestępstwa z art. 247 § 1 kk i art. 191 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o IPN, stosując przepisy Kodeksu karnego z 1997 r. jako względniejsze dla oskarżonego. Wymierzono kary po 8 miesięcy pozbawienia wolności za każdy czyn i karę łączną 1 roku pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając jej wykonanie na 3 lata próby, biorąc pod uwagę wiek, stan zdrowia oskarżonego oraz upływ czasu od popełnienia czynów. Sąd utrzymał wyrok w pozostałym zakresie, zasądził koszty nieopłaconej obrony z urzędu i zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o zbrodniach komunistycznych i przeciwko ludzkości, stosowanie zasady względności ustawy karnej (art. 4 § 1 kk), ocena dowodów w sprawach historycznych, warunkowe zawieszenie wykonania kary wobec osób starszych i schorowanych.
Sprawa dotyczy specyficznego okresu historycznego i specyficznych przepisów (ustawa o IPN), co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie do innych spraw.
Zagadnienia prawne (3)
Czy czyny polegające na znęcaniu się fizycznym nad osobami zatrzymanymi w latach 1950-1951, popełnione przez funkcjonariusza śledczego, powinny być kwalifikowane jako zbrodnie komunistyczne i przeciwko ludzkości na podstawie ustawy o IPN, a jeśli tak, to jakie przepisy prawa karnego (z 1932 r. czy z 1997 r.) należy zastosować jako względniejsze dla sprawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czyny te stanowią zbrodnie komunistyczne i przeciwko ludzkości. Należy zastosować przepisy Kodeksu karnego z 1997 r. jako względniejsze dla oskarżonego, w szczególności art. 247 § 1 kk i art. 191 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o IPN.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że czyny oskarżonego wypełniają znamiona zbrodni komunistycznych i przeciwko ludzkości zgodnie z ustawą o IPN. Analiza przepisów Kodeksu karnego z 1932 r. i z 1997 r. wykazała, że przepisy z 1997 r. są względniejsze dla oskarżonego ze względu na niższy dolny próg zagrożenia ustawowego za przestępstwo znęcania się. Sąd zastosował art. 4 § 1 kk, wybierając przepisy nowsze.
Czy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym dowody pośrednie, jest wystarczający do przypisania oskarżonemu winy za popełnienie zarzucanych mu czynów, zwłaszcza w sytuacji braku możliwości przesłuchania jednego z pokrzywdzonych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, materiał dowodowy, w tym dowody pośrednie, jest wystarczający do przypisania oskarżonemu winy. Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił dowody i dokonał ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że brak przesłuchania jednego z pokrzywdzonych nie stanowi uchybienia, gdyż nie udało się go odnaleźć. Dowody pośrednie, takie jak dokumenty z postępowania karnego i dyscyplinarnego, zeznania drugiego pokrzywdzonego oraz protokoły przesłuchań, pozwoliły na jednoznaczne ustalenie sprawstwa i winy oskarżonego. Sąd odwoławczy nie stwierdził uchybień w zakresie oceny dowodów przez Sąd I instancji.
Czy czyn przypisany oskarżonemu, polegający na znęcaniu się, wypełnia również znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 kk z 1932 r. (odpowiednik art. 231 kk z 1997 r.)?
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd Rejonowy nie ujmowały wszystkich elementów składających się na znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 kk.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że opis zachowań R. Z. (1) nie zawierał znamion przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków oraz działania na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, które są wymagane dla przestępstwa z art. 231 § 1 kk.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Z. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| S. W. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| B. J. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Instytut Pamięci Narodowej Oddział w P. | instytucja | prokurator |
| adw. Ł. M. | osoba_fizyczna | obrońca z urzędu |
Przepisy (22)
Główne
k.k. art. 246 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy fizycznego lub psychicznego znęcania się nad osobą prawnie pozbawioną wolności.
k.k. art. 191 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy zmuszania innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia.
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Reguluje kumulatywną kwalifikację czynu, gdy jeden czyn wyczerpuje znamiona więcej niż jednego przepisu.
u.IPN art. 2 § ust. 1
Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Definiuje zbrodnie komunistyczne jako czyny popełnione przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego naruszające prawa człowieka.
u.IPN art. 3
Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Definiuje zbrodnie przeciwko ludzkości jako poważne prześladowania z powodu przynależności do określonej grupy.
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
Zasada stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy.
Pomocnicze
k.k. art. 85
Kodeks karny
Zasady wymiaru kary łącznej.
k.k. art. 86 § § 1
Kodeks karny
Zasady wymiaru kary łącznej.
k.k. art. 69 § § 1 i 2
Kodeks karny
Warunkowe zawieszenie wykonania kary.
k.k. art. 70 § § 1
Kodeks karny
Warunkowe zawieszenie wykonania kary.
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
Nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego.
k.k. art. 36
Kodeks karny
Zastosowanie przepisów ustawy karnej z 1932 r. w kontekście kumulatywnej kwalifikacji.
k.p.k. art. 624 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zwolnienie od kosztów sądowych.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.k. art. 455
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek poprawienia błędnej kwalifikacji prawnej czynu przez sąd odwoławczy.
k.k. art. 39 § § 1
Kodeks karny
Minimalny okres kary więzienia według Kodeksu karnego z 1932 r.
Dz. U. z 2013, poz. 461 tj. art. 2 § pkt 1 i 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Podstawa zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Dz. U. z 2013, poz. 461 tj. art. 14 § ust. 2 pkt 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Podstawa zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
u.Prawo o adwokaturze art. 29 § ust. 2
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
Podstawa zasądzenia kosztów obrony udzielonej z urzędu.
u.o.opł.kar. art. 17 § ust. 1
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Nie wymierzenie opłaty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana kwalifikacji prawnej czynów na zbrodnie komunistyczne i przeciwko ludzkości. • Zastosowanie przepisów Kodeksu karnego z 1997 r. jako względniejszych dla oskarżonego. • Warunkowe zawieszenie wykonania kary łącznej ze względu na wiek, stan zdrowia oskarżonego i upływ czasu.
Odrzucone argumenty
Zarzut obrońcy o braku wystarczających dowodów winy oskarżonego.
Godne uwagi sformułowania
Byłoby bowiem wynaturzeniem sprawiedliwości, gdyby jej wymiar miał zależeć od tego, do czego sprawca zechce się przyznać. • W procesie poszlakowym ustalenie faktu głównego (winy oskarżonego) jest wszak możliwe tylko wtedy, gdy całokształt materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że inna interpretacja przyjętych faktów ubocznych (poszlak) poza ustaleniem faktu głównego nie jest możliwa. • Sąd odwoławczy zobligowany jest do poprawienia błędnej kwalifikacji prawnej czynu, przy niezmienionych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku sądu pierwszej instancji. • Nie chodzi bowiem o ustawę abstrakcyjnie względniejszą, lecz - jak mówi art. 4 § 1 kk - względniejszą dla sprawcy.
Skład orzekający
Hanna Bartkowiak
przewodniczący-sprawozdawca
Bożena Ziółkowska
sędzia
Arkadiusz Rybarczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o zbrodniach komunistycznych i przeciwko ludzkości, stosowanie zasady względności ustawy karnej (art. 4 § 1 kk), ocena dowodów w sprawach historycznych, warunkowe zawieszenie wykonania kary wobec osób starszych i schorowanych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego okresu historycznego i specyficznych przepisów (ustawa o IPN), co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie do innych spraw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy zbrodni popełnionych w okresie PRL, co ma dużą wartość historyczną i społeczną. Zmiana kwalifikacji prawnej przez sąd odwoławczy i zastosowanie nowszych przepisów stanowi ciekawy przykład interpretacji prawa.
“Sąd Okręgowy: Zbrodnie komunistyczne sprzed 60 lat zakwalifikowane na nowo – sprawiedliwość po latach.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.