IV CZ 178/25Uchylenie umorzenia postępowania spadkowego ustalenie spadkobierców
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Radomiu oddalił wniosek Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego o podjęcie zawieszonego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po K. P. (1) oraz o ustanowienie kuratora dla uczestników, umarzając postępowanie na podstawie art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. Postępowanie zostało wcześniej zawieszone z powodu niewykonania przez wnioskodawcę zobowiązania do doręczenia pisma uczestnikom za pośrednictwem komornika. Sąd Rejonowy uznał, że wnioskodawca nie wykonał zobowiązania, a próby doręczenia były nieskuteczne. Sąd Okręgowy, rozpoznając zażalenie, uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd Okręgowy podzielił pogląd, że sąd orzekający o umorzeniu postępowania ma prawo badać przyczyny zawieszenia. Wskazano, że w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku sąd ma obowiązek z urzędu ustalać krąg spadkobierców i zapewnić ich udział w postępowaniu, w tym poprzez ustanowienie kuratora dla osób nieznanych z miejsca pobytu (art. 510 § 2 k.p.c.). Sąd Rejonowy nieprawidłowo nałożył obowiązek doręczenia pisma za pośrednictwem komornika na wnioskodawcę, nie wskazując mu jednocześnie ustalonego adresu uczestniczki, a także nie doręczając odpisu wniosku. Ponadto, sąd powinien był sam podjąć kroki w celu ustalenia adresów uczestników lub ustanowienia kuratora. Wobec powyższego, zawieszenie i umorzenie postępowania uznano za nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie obowiązków sądu w sprawach spadkowych dotyczących ustalania kręgu spadkobierców, doręczania pism i ustanawiania kuratorów dla osób nieznanych z miejsca pobytu.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, ale zawiera ogólne zasady postępowania w sprawach spadkowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może umorzyć postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku z powodu niewykonania przez wnioskodawcę zobowiązania do doręczenia pisma uczestnikom za pośrednictwem komornika, gdy sąd sam nie zapewnił wnioskodawcy niezbędnych danych do wykonania tego zobowiązania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania w takiej sytuacji jest nieuzasadnione, ponieważ sąd powinien sam podjąć kroki w celu ustalenia adresów uczestników lub ustanowienia kuratora.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zawieszenie postępowania było niezasadne, ponieważ sąd pierwszej instancji nie zapewnił wnioskodawcy możliwości wykonania zobowiązania do doręczenia pisma za pośrednictwem komornika (nie podał adresu, nie odesłał odpisu wniosku). Ponadto, w sprawach spadkowych sąd ma obowiązek działać z urzędu w celu ustalenia kręgu spadkobierców i zapewnienia ich udziału w postępowaniu.
Jaka jest rola sądu w ustalaniu kręgu spadkobierców i zapewnieniu ich udziału w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, zwłaszcza gdy ich miejsce pobytu jest nieznane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd ma obowiązek działać z urzędu, aby ustalić krąg spadkobierców i zapewnić ich udział w postępowaniu, w tym poprzez ustanowienie kuratora dla osób nieznanych z miejsca pobytu.
Uzasadnienie
W postępowaniu nieprocesowym, w tym w sprawach spadkowych, sąd ma obowiązek czuwać z urzędu nad udziałem wszystkich zainteresowanych. W przypadku nieznanego miejsca pobytu uczestnika, sąd powinien z urzędu ustanowić dla niego kuratora.
Czy sąd może nałożyć na wnioskodawcę obowiązek doręczenia pisma za pośrednictwem komornika, nie podając mu jednocześnie ustalonego z urzędu adresu adresata?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie zobowiązanie jest niewykonalne i nie może stanowić podstawy do zawieszenia lub umorzenia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji zobowiązał wnioskodawcę do doręczenia pisma za pośrednictwem komornika, ale nie wskazał mu ustalonego adresu uczestniczki, co uniemożliwiło wykonanie zobowiązania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W. | fundusz_inwestycyjny | wnioskodawca |
| K. P. (1) | osoba_fizyczna | spadkodawczyni |
| K. P. (2) | osoba_fizyczna | spadkobierca (odrzucił spadek) |
| A. M. | osoba_fizyczna | spadkobierca (odrzucił spadek) |
| K. M. | osoba_fizyczna | spadkobierca (odrzucił spadek) |
| A. P. | osoba_fizyczna | spadkobierca (odrzucił spadek) |
| Z. M. (1) | osoba_fizyczna | spadkobierca (wnuk, odrzucił spadek) |
| N. K. | osoba_fizyczna | spadkobierca (wnuk, odrzucił spadek) |
| J. P. | osoba_fizyczna | spadkobierca (wnuk, odrzucił spadek) |
| F. P. | osoba_fizyczna | spadkobierca (wnuk, odrzucił spadek) |
| J. M. | osoba_fizyczna | spadkobierca (rodzic spadkodawczyni, odrzucił spadek) |
| Z. M. (2) | osoba_fizyczna | spadkobierca (rodzic spadkodawczyni, odrzucił spadek) |
| S. M. | osoba_fizyczna | spadkobierca (brat spadkodawczyni, odrzucił spadek) |
| J. M. | osoba_fizyczna | spadkobierca (dziecko S. M., odrzucił spadek) |
| L. M. | osoba_fizyczna | spadkobierca (dziecko S. M., odrzucił spadek) |
| A. B. | osoba_fizyczna | spadkobierca (wujek spadkodawczyni, odrzucił spadek) |
| C. K. | osoba_fizyczna | spadkobierca (ciotka spadkodawczyni, odrzuciła spadek) |
| M. C. | osoba_fizyczna | potencjalny spadkobierca (dziecko C. K.) |
| D. S. | osoba_fizyczna | potencjalny spadkobierca (dziecko C. K.) |
| D. K. | osoba_fizyczna | potencjalny spadkobierca (dziecko C. K.) |
| M. B. (1) | osoba_fizyczna | potencjalny spadkobierca (dziecko A. B.) |
| K. B. (1) | osoba_fizyczna | potencjalny spadkobierca (dziecko A. B.) |
| P. B. | osoba_fizyczna | potencjalny spadkobierca (dziecko A. B.) |
| M. B. (2) | osoba_fizyczna | potencjalny spadkobierca (dziecko A. B.) |
| J. B. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania (była żona A. B.) |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 510 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu czuwania nad udziałem wszystkich zainteresowanych w postępowaniu nieprocesowym oraz ustanowienia kuratora dla osób nieznanych z miejsca pobytu.
k.p.c. art. 670
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd spadku z urzędu ustala krąg spadkobierców i sposób dziedziczenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 182 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do umorzenia postępowania po bezskutecznym upływie terminu do jego podjęcia po zawieszeniu.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań.
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zawieszenia postępowania, gdy brak jest podstaw do jego dalszego prowadzenia.
k.p.c. art. 139 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Doręczenie pisma za pośrednictwem komornika, gdy adresat nie odbiera korespondencji.
k.c. art. 934 § § 2
Kodeks cywilny
Reguluje kolejność dziedziczenia w przypadku odrzucenia spadku przez bliższych krewnych.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 397 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie zażaleniowe.
u.k.s. art. 3 § ust. 4 pkt 1
Ustawa o komornikach sądowych
Zakres czynności komornika sądowego w zakresie doręczania pism.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji nie zapewnił wnioskodawcy możliwości wykonania zobowiązania do doręczenia pisma za pośrednictwem komornika. • Sąd pierwszej instancji nie podjął wystarczających działań z urzędu w celu ustalenia adresów uczestników lub ustanowienia kuratora. • W sprawach spadkowych sąd ma obowiązek aktywnie działać w celu ustalenia kręgu spadkobierców i zapewnienia ich udziału w postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Wnioskodawca nie wykonał zobowiązania do doręczenia pisma za pośrednictwem komornika w wyznaczonym terminie. • Wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania i ustanowienie kuratora był przedwczesny.
Godne uwagi sformułowania
kognicja sądu orzekającego o umorzeniu postępowania oraz sądu drugiej instancji rozpoznającego zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania, w następstwie upływu przewidzianego prawem terminu jego zawieszenia, obejmuje badanie przyczyny zawieszenia postępowania. • sąd spadku powinien aktywnie działać w celu ustalenia kręgu spadkobierców i sposobu dziedziczenia. • W postępowaniu nieprocesowym odmiennie niż ma to miejsce w procesie, sąd ma obowiązek czuwania z urzędu, by wszyscy zainteresowani w sprawie wzięli udział w danym postępowaniu. • W wypadku, gdy okaże się, że zainteresowany nie jest uczestnikiem postępowania, sąd wzywa go do wzięcia udziału w sprawie, jeżeli w toku postępowania zostaną ujawnione okoliczności wskazujące na to, że osoba ta jest zainteresowana w sprawie, a nie jest uczestnikiem postępowania. • Konsekwencją obowiązku czuwania przez sąd z urzędu, by wszyscy zainteresowani w sprawie wzięli udział w postępowaniu jest obowiązek z art. 510 § 2 zd. 3 k.p.c. , wyznaczenia kuratora zainteresowanemu, którego miejsce pobytu jest nieznane.
Skład orzekający
Joanna Kaczmarek-Kęsik
sędzia referent
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie obowiązków sądu w sprawach spadkowych dotyczących ustalania kręgu spadkobierców, doręczania pism i ustanawiania kuratorów dla osób nieznanych z miejsca pobytu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, ale zawiera ogólne zasady postępowania w sprawach spadkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje typowe problemy procesowe w sprawach spadkowych, gdzie ustalenie spadkobierców jest trudne, a sąd musi wykazać się aktywnością. Pokazuje też, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia orzeczeń.
“Błędy sądu w ustalaniu spadkobierców doprowadziły do uchylenia umorzenia postępowania spadkowego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.